Hoofdstuk 7
7.1 Het gevangenendilemma
Dilemma’s
Conflicten tussen eigenbelang en collectief belang komt vaak voor → analyseren met de speltheorie
(beslisboom of een pay-offmatrix). Deze toepassingen zijn gebaseerd op het gevangenendilemma.
Gevangenendilemma = een simultaan spel met twee kenmerken:
- Beide spelers hebben een dominante strategie: de beste strategie die genomen kan worden,
onafhankelijk van keuze van andere speler.
- De uitkomst is niet optimaal, doordat beide spelers hun dominante strategie volgen.
Wanneer iedere beslisser een dominante strategie voert, leidt dat voor de individuele beslisser
tot het beste resultaat: Nash-evenwicht ( = uitkomst van de opbrengstmatrix)
Best-response-methode = de beste keuze ‘als de ander kiest voor...’ ⇒ onderstreep in het voorbeeld
Pareto-optimum = de beste gezamenlijke uitkomst → niemand kan zijn positie verbeteren zonder dat dit ten
koste gaat van de andere.
In sommige situaties is er geen dominante strategie, er zijn dan meerdere Nash-evenwichten: meervoudig
evenwicht.
Voorbeeld van een pay-offmatrix (de groene cirkel is het Nash-evenwicht)
Voorbeeld van een beslisboom (Nash-evenwicht is bekennen-bekennen)
, 7.2 Langetermijnrelaties
Coöperatief of non-coöperatief
Bij dergelijke langetermijnrelaties kunnen partijen zich zelf gedwongen voelen een beslissing te nemen, die
rekening houdt met de belangen van anderen (coöperatief spel).
Hierbij spelen zelfbinding (betrouwbaarheid tonen), reputatie en sociale normen een rol.
Non-coöperatief = géén mogelijkheid tot samenwerken
Coöperatief = wel kunnen samenwerken → geen gevangenendilemma!
Zelfbinding
- Partijen wijken vrijwillig af van hun dominante strategie
- Dit ‘goede voorbeeld geven’ werkt vooral bij een herhaald spel
→ Reputatie is dan een belangrijke factor in het nemen van de beslissing
Sociale normen
- Gewoontes/ sociale druk kunnen de keuzes zodanig beïnvloeden dat er een betere uitkomst uit komt
Simultane en sequentiële beslissingen
Simultaan spel = een spel waarbij beslissingen gelijktijdig worden genomen
Sequentieel spel = een spel waarbij beslissingen na elkaar worden genomen
Door de combinatie van zelfbinding en geloofwaardige dreiging kan de ene partij ‘wenselijk’ gedrag van de
andere partij uitlokken.
7.3 Prijzenoorlog
4 marktvormen:
- Volledige mededinging
- Monopolistische concurrentie
- Oligopolie
- Monopolie
Kenmerken oligopolie → 2 of enkele aanbieders met veel marktmacht
7.1 Het gevangenendilemma
Dilemma’s
Conflicten tussen eigenbelang en collectief belang komt vaak voor → analyseren met de speltheorie
(beslisboom of een pay-offmatrix). Deze toepassingen zijn gebaseerd op het gevangenendilemma.
Gevangenendilemma = een simultaan spel met twee kenmerken:
- Beide spelers hebben een dominante strategie: de beste strategie die genomen kan worden,
onafhankelijk van keuze van andere speler.
- De uitkomst is niet optimaal, doordat beide spelers hun dominante strategie volgen.
Wanneer iedere beslisser een dominante strategie voert, leidt dat voor de individuele beslisser
tot het beste resultaat: Nash-evenwicht ( = uitkomst van de opbrengstmatrix)
Best-response-methode = de beste keuze ‘als de ander kiest voor...’ ⇒ onderstreep in het voorbeeld
Pareto-optimum = de beste gezamenlijke uitkomst → niemand kan zijn positie verbeteren zonder dat dit ten
koste gaat van de andere.
In sommige situaties is er geen dominante strategie, er zijn dan meerdere Nash-evenwichten: meervoudig
evenwicht.
Voorbeeld van een pay-offmatrix (de groene cirkel is het Nash-evenwicht)
Voorbeeld van een beslisboom (Nash-evenwicht is bekennen-bekennen)
, 7.2 Langetermijnrelaties
Coöperatief of non-coöperatief
Bij dergelijke langetermijnrelaties kunnen partijen zich zelf gedwongen voelen een beslissing te nemen, die
rekening houdt met de belangen van anderen (coöperatief spel).
Hierbij spelen zelfbinding (betrouwbaarheid tonen), reputatie en sociale normen een rol.
Non-coöperatief = géén mogelijkheid tot samenwerken
Coöperatief = wel kunnen samenwerken → geen gevangenendilemma!
Zelfbinding
- Partijen wijken vrijwillig af van hun dominante strategie
- Dit ‘goede voorbeeld geven’ werkt vooral bij een herhaald spel
→ Reputatie is dan een belangrijke factor in het nemen van de beslissing
Sociale normen
- Gewoontes/ sociale druk kunnen de keuzes zodanig beïnvloeden dat er een betere uitkomst uit komt
Simultane en sequentiële beslissingen
Simultaan spel = een spel waarbij beslissingen gelijktijdig worden genomen
Sequentieel spel = een spel waarbij beslissingen na elkaar worden genomen
Door de combinatie van zelfbinding en geloofwaardige dreiging kan de ene partij ‘wenselijk’ gedrag van de
andere partij uitlokken.
7.3 Prijzenoorlog
4 marktvormen:
- Volledige mededinging
- Monopolistische concurrentie
- Oligopolie
- Monopolie
Kenmerken oligopolie → 2 of enkele aanbieders met veel marktmacht
