THEMA 1 PERSPECTIEF EN BETEKENIS
1.1 INTRODUCTIE Hfdst 1
1.2 POSITIEVE GEZONDHEID Hfdst 3
1.3 FLOREREN Hfdst 4
1.4 STERKE KANTEN EN KERNKWALITEITEN Hfdst 5 +13
1.5 GELUK EN KWALITEIT VAN LEVEN Hfdst 6 + 7
1.6 CULTURELE ASPECTEN Hfdst 8
1.7 POSITIEF ONTWERPEN EN POSITIEVE PSYCHOLOGIE Hfdst 9 +10
1.8 INNOVATIEF METEN Hfdst 11
1
,1.1 INTRODUCTIE
Hfdst 1 Positieve Psychologie: Introductie
1.1 Inleiding
1.2 Korte geschiedenis
Seligman: wetenschapper op gebied van aangeleerde hulpeloosheid en aangeleerd optimisme
Csikszentmihalyi: onderzoeker en auteur rond flow
//
Ondernamen samen een aantal acties die ten grondslag liggen aan ontstaan positieve psychologie (PP):
- Onderzoek naar optimaal functioneren van mensen + factoren die daaraan bijdragen
- Fondsen aanspreken voor onderzoeksfinanciering – subsidies
- Agenderen van PP op bijeenkomsten van APA
- Organiseren van een speciale uitgave van het tijdschrift ‘American Psychologist’ over PP
- Oprichten stuurgroep PP: Positive Psychology Network
- Oprichten IPPA: International Positive Psychology Association
2jaarlijks – Mondiaal - Journal of Positive Psychology
à Gevolg: Institutionalisering van PP
Kanttekeningen:
1) Opkomst PP riep weerstand op bij voortrekkers van andere psychologische stromingen die dachten dat PP deze denkwijzen wilde
vervangen.
MAAR PP heeft nooit de bedoeling gehad stromingen te willen vervangen: het wil een aanvulling zijn.
Oudere stromingen: kennis over functioneren à PP: kennis over optimaal functioneren
Nieuwe visie: Integratie van beide leidt tot toepasbaarheid in verschillende deelgebieden van de psychologie.
2) Lang voor Seligman en Csikszentmihalyi werd er al onderzoek gedaan naar welbevinden en positief functioneren (bijv.
Zelfdeterminatietheorie)
Door de institutionalisering van PP werden veel studies gebundeld met een betere uitwisseling van nieuwe inzichten en integratie tot
gevolg.
1.3 Definities en focus van positieve psychologie
Er zijn verschillende definities van PP mogelijk. Alle definities belichten hetzelfde: Wetenschappelijke aandacht moet gericht zijn op het
spectrum van optimaal functioneren van mensen en de factoren die daarbij een rol spelen.
Voorheen: focus op disfunctioneren en diens oorzaken – repareren
PP: optimaal functioneren en diens oorzaken – bekrachtigen/waarderen
- Specifieke interesse voor zeer goed functionerende of excellerende mensen en organisatie
- Specifieke focus op versterken van gezond gedrag/ zo goed mogelijk leren leven met ziekte (ßà genezen van ziekte)
Premisse van PP: aandacht voor sterke kanten en kwaliteiten van kinderen en volwassenen leidt tot meer betrokkenheid, betere
(leer)resultaten en een betere ontwikkeling
Relevante vragen binnen PP
1) Hoe kan het beste in de mensen naar boven gehaald en benut worden?
2) Hoe kan het slechte in de mens geminimaliseerd of in goede banen geleid worden?
à Kennis hierover kan zorgen dat PP ook toegepast kan worden in moeilijke omstandigheden.
4 analyseniveaus van PP:
1. Bronnen van optimaal functioneren DE 4 NIVEAUS
2. Processen van optimaal functioneren INTERAGEREN
3. Contexten van optimaal functioneren EN BEINVLOEDEN
4. Uitkomsten van optimaal functioneren ELKAAR
1. Bronnen
Genetica VS Omgeving
Genetica bepaalt de speelruimte voor ontwikkeling
Bijv. Optimisme: als men weinig aanleg heeft voor optimisme, dan kan met training optimisme vergroten, maar
men zal nooit een zeer optimistisch persoon worden
2. Processen
Persoonlijke vaardigheden en kwaliteiten: sterke kanten, motivatie, dankbaarheid, positieve emoties
3. Contexten
Systemen beïnvloeden: relaties, organisatie, schoolklimaat, ...
4. Uitkomsten
Wanneer ervaart men geluk, welbevinden, levenstevredenheid, optimaal functioneren?
1.4 Welbevinden
Welbevinden is de eigen visie van de persoon over hoe het met hem/haar gaat.
Door de persoon ernaar te vragen (vragenlijstonderzoek) kan men kennis over welbevinden verzamelen.
Welbevinden kent 3 pijlers: emotioneel, psychologisch en sociaal welbevinden
à Deze zijn gerelateerd maar onafhankelijk van elkaar
2
,Hedonische VS Eudaimonische benadering:
Hedonisch: welbevinden is een positieve emotionele toestand van geluk en tevredenheid à volledig individueel
Eudaimonisch: individuele mogelijkheden worden vervuld binnen een maatschappelijke context
//
Gulden middenweg: Keyes: Floreren/Flourishing
= een optimale staat van welbevinden met een hoge mate van emotioneel, psychologisch en sociaal welbevinden
Welbevinden: belangrijke uitkomstmaat van PP-onderzoek
Welbevinden draagt bij aan het functioneren van individuen, groepen en samenlevingen.
Welbevinden hangt af van gezondheid en heeft ook invloed op gezondheid
à Investeren/Bevorderen van welbevinden is dus van groot belang
1.5 Positief Psychologische Interventies en hun effectiviteit
Positief Psychologische Interventies (PPI’s)
Welke factoren dragen bij aan welbevinden?
Eerder onderzoek
50% genetica – basisniveau van welbevinden
10% omgeving
40% individuele vaardigheden en attitudes
à De individuele samenstelling bepaalt individuele verschillen
//
Recente meta-analyse
36% genetica à een groter deel is toe te schrijven aan andere factoren
PPI =
- Wetenschappelijk onderbouwde interventie
- Expliciet gericht op bevorderen van positieve gevoelens, cognities en gedrag
- Zonder verminderen van psychische klachten uit het oog te verliezen
PPI’s hebben kleine tot matige significante effecten op welbevinden en psychische klachten.
Conclusie:
PP kan een bijdrage leveren aan gezondheid, welbevinden en positief functioneren van mensen. Maar deze bijdrage is op heden
bescheiden.
Veel onderzoek is nog van matige kwaliteit of door het grote aantal PPI’s zijn allesomvattende reviews lastig uit te voeren.
1.6 Humanistische psychologie en positieve psychologie
PP heeft vanaf de start zich afgezet tegen de humanistische psychologie (HP), hoewel PP toch schatplichtig is aan HP.
Rogers/Maslow (humanistische psychologen) schreven al uitgebreid over optimaal functioneren, mentaal welbevinden, ... en deden daar
zelfs onderzoek naar.
Verschillen PP en HP:
1) Verschillende ontologie:
HP =
• Existentialisme: onze daden bepalen wie we zijn, niet onze natuur/aanleg
Totale vrijheid om te worden wie we willen zijn
Geen a priori zingevingsstructuur
Betekenis van zingeving is relatief binnen een specifieke context
• Fenomenologie: ervaringen zijn zeer persoonlijk
Gemeenschappelijke wetenschappelijke beoordeling van fenomenen is hierdoor slechts in beperkte mate mogelijk
PP =
• Eudaimonische visie: elke mens wordt geboren met een uniciteit van eigenschappen en talenten en het levensdoel is deze
aanleg tot bloei brengen binnen de maatschappelijke context
Geen absolute vrijheid – op voorhand bepaald (a priori)
2) Verschillende wetenschappelijke methodieken
HP =
• Ontstaan vanuit de praktijk
• Kritiek op objectiveren van mensen bij onderzoek
• Kwalitatieve methoden (case study, interview, etnografisch onderzoek)
• Het individu in de unieke context begrijpen
PP =
• Evidence-based methoden
• Kwantitatieve methoden + sterk gecontroleerde experimenten
• Generieke uitspraken kunnen doen over groepen (universele determinanten)
Grant & Rich
Probeerden een brug te slaan tussen HP en PP: kwalitatieve en kwantitatieve methoden combineren (elkaar aanvullend)
Bevolkingsonderzoek naar geluk:
- Grootschalige surveys (PP)
- Interviews en etnografisch onderzoek (HP)
à Zo een genuanceerder beeld krijgen van welbevinden van een bevolkingsgroep
Wong probeerde ook de kloof tussen PP en HP te overbruggen.
Waarom?
Volgens Wong legt PP te veel de nadruk op individueel geluk – een onrealistische en eenzijdige positieve connotatie op het goede leven
leidt tot idealiseren
à Lijden is onlosmakelijk verbonden met het leven en moet niet vergeten worden/ het goede leven includeert lijden
à PP kan onbedoeld tot een afwijzing of ontkenning van lijden leiden
à Onderzoek toont aan dat zowel positieve als negatieve eigenschappen een bijdrage aan welbevinden en positief
functioneren kunnen leveren en dat posttraumatische groei mogelijk is
Wat?
PP2.0: Welbevinden vanuit een dialectische benadering: welbevinden VS lijden
+ Oog voor culturele diversiteit: beseffen dat er individualistische en collectivistische culturen zijn met andere componenten van geluk en
gezondheid
Hoe?
PP2.0: kwalitatief en experimenteel onderzoek om welbevinden als contextueel en dialectisch proces te begrijpen.
1.8 Methodologische uitdagingen voor Positieve Psychologie
Uitdagingen voor PP en psychologie in het algemeen:
1) Rekening houden met context
Experience sampling-methode i.p.v. vragenlijstonderzoek: innovatievere, intensievere methode die rekening houdt met
veranderende en specifieke omstandigheden en dynamische relaties tussen variabelen
2) Rekening houden met heterogeniteit van groepen en complexiteit van gedrag
Hiervoor is kwalitatief en idiografisch onderzoek nodig à persoonsgerichte benadering
1.9 Tot slot
PP is een belangrijke aanwinst voor psychologie: onderzoek naar optimaal functioneren en welbevinden
Toenemende invloed op gezondheidszorg, onderwijs, organisaties, ...
Bewezen effectieve methoden maar met bescheiden effecten.
Een te grote nadruk op welbevinden kan een averechts effect hebben: lijden erkennen is van belang.
Goede balans tussen toepassen van kennis over disfunctioneren en optimaal functioneren zal de grootste opbrengst genereren.
Klinisch model:
Integratie van aandacht voor disfunctioneren en positief functioneren
Vermogen tot adaptatie staat centraal
Succesvolle adaptatie: toename welbevinden en afname klinische symptomen
Effectieve behandeling: gebalanceerde aandacht voor het disfunctionele dat adaptatie ondermijnt en het functionele dat adaptatie
vergroot.
Dialectisch model met een spectrum van mogelijke interventies.
YOULEARN OPDRACHTEN 1.1.1
Vraag 1:
Het doel van PP is om wetenschappelijke aandacht te richten op het spectrum van optimaal functioneren van mensen en de factoren die
daarbij een rol spelen.
‘Positive Psychology is the scientific study of optimal human functioning’
Vraag 2:
Lange tijd is de aandacht van de psychologie uitgegaan naar disfunctioneren en diens oorzaken. à Repareren van oorzaken van problemen
PP richt de aandacht op het spectrum van optimaal functioneren en de factoren die daarbij een rol spelen. à Bekrachtigen en waarderen
van wat goed gaat + optimaliseren van processen, vaardigheden en gedrag
Metapsychologisch perspectief: psychologie moet zich richten op het hele spectrum van menselijke ervaringen: lijden en welbevinden.
PP is een aanvullend perspectief op menselijke ontwikkeling, meteen toepasbaar in verschillende terreinen van psychologie.
Vraag 3:
PP: centraal doel: begrijpen en bevorderen van optimaal functioneren:
4 analyseniveaus: interageren
Bronnen: genetische aanleg en invloed omgevingsfactoren
Persoonlijke eigenschappen en welbevinden zijn deels genetisch verankerd
Genetische aanleg bepaalt de speelruimte voor de ontwikkeling van kwaliteiten en welbevinden
Processen: persoonlijke kwaliteiten en vaardigheden die bijdragen aan optimaal
functioneren
Contexten: invloed van systemen op optimaal functioneren: relaties, schoolklimaat, ...
Uitkomsten: wat wordt er verstaan onder geluk, welbevinden, ... en hoe meten we deze
indicatoren?
Vraag 4:
PP 2.0 opgezet door wetenschapper Paul Wong
Grote nadruk op contexten, culturele diversiteit en dynamische interactie bij het bestuderen van menselijk, optimaal functioneren.
4
Voordelen van het kopen van samenvattingen bij Stuvia op een rij:
Verzekerd van kwaliteit door reviews
Stuvia-klanten hebben meer dan 700.000 samenvattingen beoordeeld. Zo weet je zeker dat je de beste documenten koopt!
Snel en makkelijk kopen
Je betaalt supersnel en eenmalig met iDeal, creditcard of Stuvia-tegoed voor de samenvatting. Zonder lidmaatschap.
Focus op de essentie
Samenvattingen worden geschreven voor en door anderen. Daarom zijn de samenvattingen altijd betrouwbaar en actueel. Zo kom je snel tot de kern!
Veelgestelde vragen
Wat krijg ik als ik dit document koop?
Je krijgt een PDF, die direct beschikbaar is na je aankoop. Het gekochte document is altijd, overal en oneindig toegankelijk via je profiel.
Tevredenheidsgarantie: hoe werkt dat?
Onze tevredenheidsgarantie zorgt ervoor dat je altijd een studiedocument vindt dat goed bij je past. Je vult een formulier in en onze klantenservice regelt de rest.
Van wie koop ik deze samenvatting?
Stuvia is een marktplaats, je koop dit document dus niet van ons, maar van verkoper marijkedaniels. Stuvia faciliteert de betaling aan de verkoper.
Zit ik meteen vast aan een abonnement?
Nee, je koopt alleen deze samenvatting voor €11,99. Je zit daarna nergens aan vast.