Inhoudsopgave
Hoofdstuk 9 – Staatsrecht.............................................................................................................................. 3
9.1 Staat:..............................................................................................................................................................4
9.2 Spreiding van macht: Montesquieu:..............................................................................................................4
9.19 Rechtsbronnen van staatsrecht: het verdrag:..............................................................................................5
9.20 Hiërarchie van regelgeving:.........................................................................................................................6
9.4 Organen van de centrale overheid.................................................................................................................6
9.4.1 Staten Generaal:.....................................................................................................................................7
9.4.2. Regering:................................................................................................................................................8
9.4.3 Minister:..................................................................................................................................................9
9.4.4 Staatssecretaris:....................................................................................................................................10
9.5 Wetgevende macht bij de centrale overheid...............................................................................................11
9.5.1 Regering en Staten-Generaal:..............................................................................................................11
9.5.2 Regering:...............................................................................................................................................12
9.5.3 Minister:................................................................................................................................................12
9.10 Bestuurlijke macht bij centrale overheid....................................................................................................13
9.10.1 Regering:.............................................................................................................................................13
9.10.2 Ministers individueel:.........................................................................................................................13
9.3 Spreiding van macht: decentralisatie...........................................................................................................13
9.14 Provincie.....................................................................................................................................................15
9.14.1 Provinciale Staten:..............................................................................................................................15
9.14.2 Gedeputeerde Staten:........................................................................................................................15
9.14.3 Commissaris van de Koning:...............................................................................................................15
9.14.4 Wetgevende macht op provinciaal niveau:........................................................................................16
9.14.5 Bestuurlijke macht op provinciaal niveau:.........................................................................................16
9.15 Gemeente...................................................................................................................................................16
Hoofdstuk 10 – Bestuursrecht en bestuursprocesrecht.................................................................................17
10.1 Relatie overheid – burger...........................................................................................................................17
10.2 Overheidshandelingen...............................................................................................................................17
10.3 Besluit.........................................................................................................................................................18
10.4 Beschikking.................................................................................................................................................18
10.4.1 Wat is een beschikking?.....................................................................................................................18
10.4.2 Soorten beschikkingen.......................................................................................................................19
10.5 Beleidsregels...............................................................................................................................................20
10.6 Plan.............................................................................................................................................................21
10.7 Attributie, delegatie en mandaat...............................................................................................................21
10.8 Gelede normstelling...................................................................................................................................22
Hoofdstuk 11 – Strafrecht en strafprocesrecht.............................................................................................22
11.2.1 Opsporing................................................................................................................................................22
11.2.2 Vervolging...........................................................................................................................................23
11.2.3 Terechtzitting......................................................................................................................................24
11.3 Misdrijf en overtreding...............................................................................................................................25
, 11.6 Legaliteitsbeginsel......................................................................................................................................25
1.1 Inleiding........................................................................................................................................................26
1.2 Karakter Nederlandse strafproces...............................................................................................................26
1.3 Opportuniteitsbeginsel.................................................................................................................................27
2.1 Wanneer kan iemand als verdachte worden aangemerkt?.........................................................................27
2.7 Verdachte in de vervolgingsfase..................................................................................................................27
6.1 Inleiding........................................................................................................................................................28
6.2.1 De strafrechter..........................................................................................................................................28
6.2.2 De officier van justitie................................................................................................................................28
6.2.3 De raadsman.............................................................................................................................................29
6.2.4 De griffier...................................................................................................................................................29
6.3.1 Aanvang zitting.........................................................................................................................................29
8.4.2 De bevoegdheid van de rechter................................................................................................................30
Elementair materieel strafrecht.........................................................................................................................30
Elementair formeel strafrecht............................................................................................................................30
Politiewerk..........................................................................................................................................................30
Strafrechtadvocatuur.........................................................................................................................................31
Hoofdstuk 12 – Europees recht.................................................................................................................... 31
12.1 Invloed vanuit Europa................................................................................................................................31
12.2 Het verdrag................................................................................................................................................31
12.3 Verdrag en internationale organisatie.......................................................................................................31
12.4 Dualisme en monisme................................................................................................................................32
12.5 EEG, EG en EU.............................................................................................................................................32
12.6 Doelstellingen van de EU............................................................................................................................33
12.6.1 Totstandkoming van een interne markt.............................................................................................33
12.6.2 Totstandkoming van een monetaire unie..........................................................................................33
12.6.3 Totstandkoming van vrede en welzijn................................................................................................33
12.6.4 Totstandkoming van vrijheid en veiligheid.........................................................................................33
12.7 Inrichting van de EU...................................................................................................................................33
12.7.1 Europese Raad....................................................................................................................................34
12.7.2 Europese Commissie...........................................................................................................................34
12.7.3 Raad van de Europese Unie................................................................................................................34
12.7.4 Europees Parlement...........................................................................................................................34
12.9 Hof van Justitie van de EU..........................................................................................................................35
Boek van der Roest...................................................................................................................................... 35
9.2 Bevoegdheden van de Europese Unie..........................................................................................................35
9.2.1 Beleidsterreinen...................................................................................................................................35
9.2.2 Verhouding bevoegdheden EU en de lidstaten....................................................................................36
9.2.3 Toepassing bevoegdheden door de EU................................................................................................36
9.3 Verschillende typen beslissingen..................................................................................................................36
9.3.1 Verordeningen......................................................................................................................................37
9.3.2 Richtlijnen.............................................................................................................................................37
, 9.3.3 Besluiten...............................................................................................................................................37
9.3.4 Aanbevelingen......................................................................................................................................37
9.4 Besluitvormingsprocedure...........................................................................................................................37
9.4.1 Gewone wetgevingsprocedure.............................................................................................................37
9.4.2 Supranationaal......................................................................................................................................38
9.5 Uitvoeren van beslissingen...........................................................................................................................38
9.6 Rechtsbescherming......................................................................................................................................38
9.6.1 Lidstaten...............................................................................................................................................39
9.6.2 EU-instellingen......................................................................................................................................39
9.6.3 Burgers/bedrijven.................................................................................................................................39
Hoofdstuk 9 – Staatsrecht
, 9.1 Staat:
Het recht wordt onderscheiden in privaatrecht en publiekrecht. In publiekrecht staat de
(verticale) houding tussen de overheid en de burger centraal. Staatsrecht behoort bij
publiekrecht, en heeft betrekking op de relatie tussen de overheid en burger. De overheid
bestaat omdat geen mens zonder een ander mens kan leven.
In de eerste instantie waren het kleine groepen mensen: families die vertrokken naar een
andere plek voor voedsel en beschutting. Later bij verdere ontwikkeling van
landbouwtechnieken en instrumenten, bleven ze op een vaste plek wonen. Toen ontstond
het nomadenbestaan. Hoe groter de groep werd, des te meer behoefte er kwam om
afspraken te maken. Er ontstonden dan ook gelijk regels over het naleven van de afspraken.
Als er een regel geschonden werd, was er een raad van oudsten (meestal mannen) om te
oordelen of hij verbannen moet worden. Na eeuwen ontstond vanuit deze primitieve
samenlevingsvormen de staat. De groep was een natie geworden, en het grondgebied een
land met grensafbakeningen. Het maken van regels en het oordelen hiervan, werd aan de
organen opgedragen. Een staat heeft dus drie kenmerken:
1. Aanwezigheid van een volksgemeenschap: een groep mensen die bij elkaar hoort of
wil horen.
2. De volksgemeenschap bevindt zich op afgegrensd schoolgebied.
3. Binnen de volksgemeenschap is er een orgaan met de hoogste macht, hij is dan ook
bevoegd om regels op te leggen.
Alle organen die namens de staat beslissingen nemen, worden het staatsapparaat genoemd.
Dit apparaat bezit soevereiniteit, wat betekent dat het naar buiten (andere
volksgemeenschappen), als naar binnen (eigen volksgemeenschap) de machtigste
organisatie is.
9.2 Spreiding van macht: Montesquieu:
Macht corrumpeert, en ook staatsmacht. Hoe kunnen we staatsmacht hebben zonder dat er
misbruik van wordt gemaakt? De Franse rechter Montesquieu gaf hier in de 18 e eeuw
antwoord op. Hij verdeelde drie machten:
1. De wetgevende macht
2. De uitvoerende macht
3. De rechtgevende macht
De opvatting van Montesquieu luidde als volgt:
De wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht mogen niet in een hand komen.
Ze moeten dus door verschillende instanties worden uitgevoerd. De wetgevende macht is
het belangrijkst. De wetgever vaardigt dan regels uit die de uitvoerende macht moet
uitvoeren. De rechter spreekt dan uit welk wetsartikel van toepassing is als er conflicten zijn.
De drie machten moeten elkaar controleren op of ze binnen hun machtsbevoegdheid
blijven. Deze theorie van Montesquieu wordt Trias Politica genoemd. De staatswerkelijkheid
is meer dan Montesquieu ooit heeft kunnen benoemen. De term uitvoerende macht is dus
Hoofdstuk 9 – Staatsrecht.............................................................................................................................. 3
9.1 Staat:..............................................................................................................................................................4
9.2 Spreiding van macht: Montesquieu:..............................................................................................................4
9.19 Rechtsbronnen van staatsrecht: het verdrag:..............................................................................................5
9.20 Hiërarchie van regelgeving:.........................................................................................................................6
9.4 Organen van de centrale overheid.................................................................................................................6
9.4.1 Staten Generaal:.....................................................................................................................................7
9.4.2. Regering:................................................................................................................................................8
9.4.3 Minister:..................................................................................................................................................9
9.4.4 Staatssecretaris:....................................................................................................................................10
9.5 Wetgevende macht bij de centrale overheid...............................................................................................11
9.5.1 Regering en Staten-Generaal:..............................................................................................................11
9.5.2 Regering:...............................................................................................................................................12
9.5.3 Minister:................................................................................................................................................12
9.10 Bestuurlijke macht bij centrale overheid....................................................................................................13
9.10.1 Regering:.............................................................................................................................................13
9.10.2 Ministers individueel:.........................................................................................................................13
9.3 Spreiding van macht: decentralisatie...........................................................................................................13
9.14 Provincie.....................................................................................................................................................15
9.14.1 Provinciale Staten:..............................................................................................................................15
9.14.2 Gedeputeerde Staten:........................................................................................................................15
9.14.3 Commissaris van de Koning:...............................................................................................................15
9.14.4 Wetgevende macht op provinciaal niveau:........................................................................................16
9.14.5 Bestuurlijke macht op provinciaal niveau:.........................................................................................16
9.15 Gemeente...................................................................................................................................................16
Hoofdstuk 10 – Bestuursrecht en bestuursprocesrecht.................................................................................17
10.1 Relatie overheid – burger...........................................................................................................................17
10.2 Overheidshandelingen...............................................................................................................................17
10.3 Besluit.........................................................................................................................................................18
10.4 Beschikking.................................................................................................................................................18
10.4.1 Wat is een beschikking?.....................................................................................................................18
10.4.2 Soorten beschikkingen.......................................................................................................................19
10.5 Beleidsregels...............................................................................................................................................20
10.6 Plan.............................................................................................................................................................21
10.7 Attributie, delegatie en mandaat...............................................................................................................21
10.8 Gelede normstelling...................................................................................................................................22
Hoofdstuk 11 – Strafrecht en strafprocesrecht.............................................................................................22
11.2.1 Opsporing................................................................................................................................................22
11.2.2 Vervolging...........................................................................................................................................23
11.2.3 Terechtzitting......................................................................................................................................24
11.3 Misdrijf en overtreding...............................................................................................................................25
, 11.6 Legaliteitsbeginsel......................................................................................................................................25
1.1 Inleiding........................................................................................................................................................26
1.2 Karakter Nederlandse strafproces...............................................................................................................26
1.3 Opportuniteitsbeginsel.................................................................................................................................27
2.1 Wanneer kan iemand als verdachte worden aangemerkt?.........................................................................27
2.7 Verdachte in de vervolgingsfase..................................................................................................................27
6.1 Inleiding........................................................................................................................................................28
6.2.1 De strafrechter..........................................................................................................................................28
6.2.2 De officier van justitie................................................................................................................................28
6.2.3 De raadsman.............................................................................................................................................29
6.2.4 De griffier...................................................................................................................................................29
6.3.1 Aanvang zitting.........................................................................................................................................29
8.4.2 De bevoegdheid van de rechter................................................................................................................30
Elementair materieel strafrecht.........................................................................................................................30
Elementair formeel strafrecht............................................................................................................................30
Politiewerk..........................................................................................................................................................30
Strafrechtadvocatuur.........................................................................................................................................31
Hoofdstuk 12 – Europees recht.................................................................................................................... 31
12.1 Invloed vanuit Europa................................................................................................................................31
12.2 Het verdrag................................................................................................................................................31
12.3 Verdrag en internationale organisatie.......................................................................................................31
12.4 Dualisme en monisme................................................................................................................................32
12.5 EEG, EG en EU.............................................................................................................................................32
12.6 Doelstellingen van de EU............................................................................................................................33
12.6.1 Totstandkoming van een interne markt.............................................................................................33
12.6.2 Totstandkoming van een monetaire unie..........................................................................................33
12.6.3 Totstandkoming van vrede en welzijn................................................................................................33
12.6.4 Totstandkoming van vrijheid en veiligheid.........................................................................................33
12.7 Inrichting van de EU...................................................................................................................................33
12.7.1 Europese Raad....................................................................................................................................34
12.7.2 Europese Commissie...........................................................................................................................34
12.7.3 Raad van de Europese Unie................................................................................................................34
12.7.4 Europees Parlement...........................................................................................................................34
12.9 Hof van Justitie van de EU..........................................................................................................................35
Boek van der Roest...................................................................................................................................... 35
9.2 Bevoegdheden van de Europese Unie..........................................................................................................35
9.2.1 Beleidsterreinen...................................................................................................................................35
9.2.2 Verhouding bevoegdheden EU en de lidstaten....................................................................................36
9.2.3 Toepassing bevoegdheden door de EU................................................................................................36
9.3 Verschillende typen beslissingen..................................................................................................................36
9.3.1 Verordeningen......................................................................................................................................37
9.3.2 Richtlijnen.............................................................................................................................................37
, 9.3.3 Besluiten...............................................................................................................................................37
9.3.4 Aanbevelingen......................................................................................................................................37
9.4 Besluitvormingsprocedure...........................................................................................................................37
9.4.1 Gewone wetgevingsprocedure.............................................................................................................37
9.4.2 Supranationaal......................................................................................................................................38
9.5 Uitvoeren van beslissingen...........................................................................................................................38
9.6 Rechtsbescherming......................................................................................................................................38
9.6.1 Lidstaten...............................................................................................................................................39
9.6.2 EU-instellingen......................................................................................................................................39
9.6.3 Burgers/bedrijven.................................................................................................................................39
Hoofdstuk 9 – Staatsrecht
, 9.1 Staat:
Het recht wordt onderscheiden in privaatrecht en publiekrecht. In publiekrecht staat de
(verticale) houding tussen de overheid en de burger centraal. Staatsrecht behoort bij
publiekrecht, en heeft betrekking op de relatie tussen de overheid en burger. De overheid
bestaat omdat geen mens zonder een ander mens kan leven.
In de eerste instantie waren het kleine groepen mensen: families die vertrokken naar een
andere plek voor voedsel en beschutting. Later bij verdere ontwikkeling van
landbouwtechnieken en instrumenten, bleven ze op een vaste plek wonen. Toen ontstond
het nomadenbestaan. Hoe groter de groep werd, des te meer behoefte er kwam om
afspraken te maken. Er ontstonden dan ook gelijk regels over het naleven van de afspraken.
Als er een regel geschonden werd, was er een raad van oudsten (meestal mannen) om te
oordelen of hij verbannen moet worden. Na eeuwen ontstond vanuit deze primitieve
samenlevingsvormen de staat. De groep was een natie geworden, en het grondgebied een
land met grensafbakeningen. Het maken van regels en het oordelen hiervan, werd aan de
organen opgedragen. Een staat heeft dus drie kenmerken:
1. Aanwezigheid van een volksgemeenschap: een groep mensen die bij elkaar hoort of
wil horen.
2. De volksgemeenschap bevindt zich op afgegrensd schoolgebied.
3. Binnen de volksgemeenschap is er een orgaan met de hoogste macht, hij is dan ook
bevoegd om regels op te leggen.
Alle organen die namens de staat beslissingen nemen, worden het staatsapparaat genoemd.
Dit apparaat bezit soevereiniteit, wat betekent dat het naar buiten (andere
volksgemeenschappen), als naar binnen (eigen volksgemeenschap) de machtigste
organisatie is.
9.2 Spreiding van macht: Montesquieu:
Macht corrumpeert, en ook staatsmacht. Hoe kunnen we staatsmacht hebben zonder dat er
misbruik van wordt gemaakt? De Franse rechter Montesquieu gaf hier in de 18 e eeuw
antwoord op. Hij verdeelde drie machten:
1. De wetgevende macht
2. De uitvoerende macht
3. De rechtgevende macht
De opvatting van Montesquieu luidde als volgt:
De wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht mogen niet in een hand komen.
Ze moeten dus door verschillende instanties worden uitgevoerd. De wetgevende macht is
het belangrijkst. De wetgever vaardigt dan regels uit die de uitvoerende macht moet
uitvoeren. De rechter spreekt dan uit welk wetsartikel van toepassing is als er conflicten zijn.
De drie machten moeten elkaar controleren op of ze binnen hun machtsbevoegdheid
blijven. Deze theorie van Montesquieu wordt Trias Politica genoemd. De staatswerkelijkheid
is meer dan Montesquieu ooit heeft kunnen benoemen. De term uitvoerende macht is dus
