Inhoudsopgave
Week 1...................................................................................................................................................3
Samenvatting hoofdstuk 2 – Minderjarigheid....................................................................................3
Samenvatting hoofdstuk 7 (t/m pr 7.3) – Het internationaal kader....................................................6
Samenvatting Familierecht 10.1 t/m 10.9 – Het afstammingsrecht...................................................9
Kennisclip EVRM en jeugdrecht........................................................................................................14
Kennisclip het IVRK...........................................................................................................................14
Week 2.................................................................................................................................................16
Samenvatting hoofdstuk 3 – Jeugdhulp en jeugdbescherming.........................................................16
Samenvatting hoofdstuk 4 – De samenhang tussen het jeugdstrafrecht en het civiele jeugdrecht. 22
Samenvatting artikel Aalders ‘’De rechtspraktijk inzake gezagsbeëindiging vanuit kinderrechtelijk
perspectief’’......................................................................................................................................26
Samenvatting artikel Huijer & Weijers ‘’De aanvaardbare termijn in jeugdbeschermingszaken’’....28
Kennisclip IVRK.................................................................................................................................30
Kennisclip art. 8 EVRM......................................................................................................................32
Zaak Moser vs Oostenrijk.................................................................................................................34
Zaak Strand Lobben vs Noorwegen..................................................................................................34
Week 3 & 4...........................................................................................................................................35
Samenvatting hoofdstuk 6 - Grondslagen van het jeugdstrafrecht..................................................35
Samenvatting hoofdstuk 7 vanaf 7.4- Het internationaal kader.......................................................39
Samenvatting hoofdstuk 8 – Straffen en maatregelen voor jongeren..............................................41
Samenvatting hoofdstuk 10 – De leeftijdsgrenzen...........................................................................45
Samenvatting hoofdstuk 12 – de politie en de OvJ in jeugdstrafzaken.............................................47
Samenvatting hoofdstuk 13 – De rechtspositie van jeugdige verdachte op ZSM.............................49
Samenvatting hoofdstuk 14 – Raad voor de Kinderbescherming, NIFP en jeugdreclassering..........51
Samenvatting hoofdstuk 15 – De beslissing over de voorlopige hechtenis en de berechting in
jeugdstrafzaken................................................................................................................................54
Samenvatting artikel Hepping & Huigen – Volwassensancties voor jeugdige daders.......................58
Kennisclip IVRK en General comment no.24.....................................................................................61
Week 5.................................................................................................................................................63
Samenvatting artikel Hepping - Het betrekken van ouders in de jeugdbeschermings- en de
jeugdstrafprocedure.........................................................................................................................63
Samenvatting artikel de Jong-de Kruijf - Gesloten jeugdhulp vaak laatste redmiddel......................65
Samenvatting artikel van der Zon et al. – De wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen
geëvalueerd......................................................................................................................................66
, Samenvatting artikel Weijers – Parens patriae en prudentie: grondslagen van de jeugdbescherming
..........................................................................................................................................................69
Samenvatting Jeugdrecht en jeugdhulp............................................................................................72
Samenvatting artikel Bruning et al. – Kind in proces: van communicatie naar effectieve participatie
..........................................................................................................................................................76
Kennisclip het systeem van jeugdhulp en de legitimatie van jeugdbescherming.............................80
Week 6.................................................................................................................................................82
Samenvatting hoofdstuk 9 – Nadelige gevolgen van een strafrechtelijke veroordeling: VOG en DNA
regelgeving.......................................................................................................................................82
Samenvatting hoofdstuk 11 – Jongvolwassenen en jeugdstrafrecht................................................86
Samenvatting ‘WODC-onderzoek Strafmaat en strafdoelen in ernstige jeugd- en
adolescentenstrafzaken’...................................................................................................................88
Samenvatting ‘Evaluatie van het adolescentenstrafrecht: een multicriteria evaluatie’....................91
Week 7.................................................................................................................................................94
Samenvatting hoofdstuk 16 – De pedagogische opgaven van de jeugdstrafzitting vanuit
kinderrechtelijk en gedragswetenschappelijk perspectief................................................................94
Samenvatting hoofdstuk 17 – De verdediging van jongeren............................................................97
Samenvatting hoofdstuk 18 – Het verhoor van minderjarige verdachten......................................100
Samenvatting hoofdstuk 19 – Ouders in de jeugdstrafrechtpleging...............................................103
Samenvatting hoofdstuk 20 – De justitiële jeugdinrichting............................................................105
Samenvatting hoofdstuk 21 – de rechtspositie van jeugdigen in de JJI..........................................109
Samenvatting hoofdstuk 22 – Nederland in Europa: de jeugdstrafprocedure................................115
Kennisclip VOG & DNA....................................................................................................................117
Samenvatting artikel van den Brink – Voorlopige hechtenis van jeugdigen in NL..........................119
,Week 1
Samenvatting hoofdstuk 2 – Minderjarigheid
2.2 Juridisch ouderschap
Het afstammingsrecht regelt de afstamming tussen ouders en kinderen (boek 1 BW). Het
afstammingsrecht is ‘dwingend recht’. Dit betekent niet dat het een statisch gegeven is, juist door
maatschappelijke ontwikkelingen is het sterk in beweging.
Principes waarop het afstammingsrecht tot voor kort op gebaseerd was zijn minder
prominent of vanzelfsprekend. VB= Kind minimaal 1 en maximaal 2 ouders, nu is er een discussie
over juridisch meerouderschap (max. 4 juridsche ouders). Sinds 2014 is er ook de mogelijkheid dat
twee moeders als juridische ouders kunnen worden beschouwd.
Het internationale recht speelt bij de ontwikkeling van het Nederlandse afstammingsrecht
een belangrijke rol. EVRM heeft rechtstreekse werking.
Varianten van juridisch ouderschap
- Moeder door geboorte
o Zonder onderscheid wat betreft de relationele situatie van de geboortemoeder en
zonder dat het ertoe doet hoe de zwangerschap is ontstaan
- Ouder van rechtswege
o ‘huwelijksvaderschap’: juridische vader van een kind is de man die op het moment
van de geboorte van het kind gehuwd is of geregistreerd partnerschap heeft met
geboortemoeder.
o ‘moederschap van rechtswege’ ook mogelijk: kind moet wel verwekt zijn door
onbekende donor.
- Ouder door erkenning
o Staat los van biologisch vaderschap. De man bij de burgerlijke stand van de
gemeente moet het kind erkennen. Hiervoor is toestemming moeder en
minderjarige van 12 jaar en ouder vereist.
- Ouder via gerechtelijke vaststelling
o Gaat vooral om partners die geen juridisch ouder willen zijn. Op grond van de
conclusie dat de man de verwekker was, legt de rechter op verzoek van de moeder
het juridisch vaderschap op aan de man.
- Ouderschap via adoptie
Gevolgen van ouderschap
Allereerst het ontstaan van familierechtelijke betrekking tussen het kind, zijn ouders en
bloedverwanten. Maar ook andere gevolgen zoals:
- Gezamenlijk gezag over kind
o Ze mogen het opvoeden en verzorgen zoals zij willen
o Recht op (en plicht) omgang met het kind
Ook na scheiding ouders
- Onderhoudsplicht en erfrecht
o Kosten dragen voor verzorging en opvoeding tot einde minderjarigheid
- Rechtsgevolgen familienaam, nationaliteit en fiscaal opzicht (erf en schenkbelasting)
2.3 Ouderlijk gezag
Juridisch ouderschap implicieert levenslange juridische banden tussen ouder en kind. Ouderlijk gezag
, daarentegen heeft uitsluitend betekenis oor de opvoedingsrelatie en eindigt op het 18 e jaar.
Alle minderjarigen staan onder gezag, van beide ouders, een ouder alleen of een voogd.
Gezagsrecht is dwingend recht. Als ouders afspraken hebben gemaakt omtrent het gezag van hun
kind is dat niet rechtsgeldig. Het kan alleen worden beperkt of afgenomen met een maatreel van de
kinderbescherming.
Enerzijds hebben ouders de vrijheid wat betreft opvoeding, anderzijds is het aan banden gelegd door
publiekrechtelijke bepalingen zoals de Leerplichtwet, medische behandelingen en
kinderbeschermingsmaatregelen. Het ouderlijk gezag wordt ook wel beschouwd als
doelbevoegdheid: rechten en plichten voortkomend uit gezag dienen het belang van het kind.
Drie ingrijpende veranderingen gezagsrecht:
- Toenemende autonomie van minderjarigen versterkt
- Gezagsrecht stapsgewijs losgekoppeld van het huwelijk.
o Ook mogelijk wanneer ouders niet of niet meer getrouwd zijn
- Kring van personen met gezag kan worden uitgebreid
Wat houdt gezag in?
BW: Ouderlijk gezag heeft betrekking op: ‘’De persoon van de minderjarige, het bewind over zijn
vermogen en zijn vertegenwoordiging in burgerlijke handelingen, zowel in als buiten rechte’.
- Opvoeding en verzorging
- Aansprakelijk voor financiële schade als gevolg van slecht bewind
- Minderjarige is handelingsonbekwaam
Wanneer er een conflict is tussen ouders en kind over zaken kan de rechter een bijzondere curator
benoemen. Deze persoon heeft geen gezag maar moet opkomen voor de belangen van de
minderjarige en indien nodig voert hij namens hem een rechtszaak.
Wie heeft gezag?
Twee uitgangspunten:
- Enkele categorieën in het belang van het kind uitgesloten van gezag
o Personen die zelf minderjarig zijn
Uitzondering van 16 en 17 jarigen die verzoek bij de rechter kunnen indienen
o Personen die onder curatele staan
o Personen van wie geestvermogens zodanig verstoort zijn
- Ouders met gezag beperkt tot 2
o Ligt nu wel een advies van de Staatscommissie om meervoudig ouderlijk gezag
mogelijk te maken
Wanneer er geen ouders zijn, of als zij gezag niet mogen of kunnen uitoefenen, oefent een voogd het
gezag uit. Dit kan een natuurlijke persoon zijn, maar ook een rechtspersoon.
Weglopen
Een wegloper onttrekt zich aan het ouderlijk gezag. Daarom kunnen ouders aan de politie hun kind
op te sporen. Meestal gaat een wegloper naar familie of bekenden. Politie helpt alleen in het geval
van kinderen onder de 12, of wanneer er mogelijk sprake is van een ongeval of misdrijf.
Minderheid van de weglopers komt niet thuis, soms kinderen die mishandeld of seksueel misbruikt
zijn, wanneer de politie die indruk krijgt nemen ze contact op met de RvdK.
Week 1...................................................................................................................................................3
Samenvatting hoofdstuk 2 – Minderjarigheid....................................................................................3
Samenvatting hoofdstuk 7 (t/m pr 7.3) – Het internationaal kader....................................................6
Samenvatting Familierecht 10.1 t/m 10.9 – Het afstammingsrecht...................................................9
Kennisclip EVRM en jeugdrecht........................................................................................................14
Kennisclip het IVRK...........................................................................................................................14
Week 2.................................................................................................................................................16
Samenvatting hoofdstuk 3 – Jeugdhulp en jeugdbescherming.........................................................16
Samenvatting hoofdstuk 4 – De samenhang tussen het jeugdstrafrecht en het civiele jeugdrecht. 22
Samenvatting artikel Aalders ‘’De rechtspraktijk inzake gezagsbeëindiging vanuit kinderrechtelijk
perspectief’’......................................................................................................................................26
Samenvatting artikel Huijer & Weijers ‘’De aanvaardbare termijn in jeugdbeschermingszaken’’....28
Kennisclip IVRK.................................................................................................................................30
Kennisclip art. 8 EVRM......................................................................................................................32
Zaak Moser vs Oostenrijk.................................................................................................................34
Zaak Strand Lobben vs Noorwegen..................................................................................................34
Week 3 & 4...........................................................................................................................................35
Samenvatting hoofdstuk 6 - Grondslagen van het jeugdstrafrecht..................................................35
Samenvatting hoofdstuk 7 vanaf 7.4- Het internationaal kader.......................................................39
Samenvatting hoofdstuk 8 – Straffen en maatregelen voor jongeren..............................................41
Samenvatting hoofdstuk 10 – De leeftijdsgrenzen...........................................................................45
Samenvatting hoofdstuk 12 – de politie en de OvJ in jeugdstrafzaken.............................................47
Samenvatting hoofdstuk 13 – De rechtspositie van jeugdige verdachte op ZSM.............................49
Samenvatting hoofdstuk 14 – Raad voor de Kinderbescherming, NIFP en jeugdreclassering..........51
Samenvatting hoofdstuk 15 – De beslissing over de voorlopige hechtenis en de berechting in
jeugdstrafzaken................................................................................................................................54
Samenvatting artikel Hepping & Huigen – Volwassensancties voor jeugdige daders.......................58
Kennisclip IVRK en General comment no.24.....................................................................................61
Week 5.................................................................................................................................................63
Samenvatting artikel Hepping - Het betrekken van ouders in de jeugdbeschermings- en de
jeugdstrafprocedure.........................................................................................................................63
Samenvatting artikel de Jong-de Kruijf - Gesloten jeugdhulp vaak laatste redmiddel......................65
Samenvatting artikel van der Zon et al. – De wet herziening kinderbeschermingsmaatregelen
geëvalueerd......................................................................................................................................66
, Samenvatting artikel Weijers – Parens patriae en prudentie: grondslagen van de jeugdbescherming
..........................................................................................................................................................69
Samenvatting Jeugdrecht en jeugdhulp............................................................................................72
Samenvatting artikel Bruning et al. – Kind in proces: van communicatie naar effectieve participatie
..........................................................................................................................................................76
Kennisclip het systeem van jeugdhulp en de legitimatie van jeugdbescherming.............................80
Week 6.................................................................................................................................................82
Samenvatting hoofdstuk 9 – Nadelige gevolgen van een strafrechtelijke veroordeling: VOG en DNA
regelgeving.......................................................................................................................................82
Samenvatting hoofdstuk 11 – Jongvolwassenen en jeugdstrafrecht................................................86
Samenvatting ‘WODC-onderzoek Strafmaat en strafdoelen in ernstige jeugd- en
adolescentenstrafzaken’...................................................................................................................88
Samenvatting ‘Evaluatie van het adolescentenstrafrecht: een multicriteria evaluatie’....................91
Week 7.................................................................................................................................................94
Samenvatting hoofdstuk 16 – De pedagogische opgaven van de jeugdstrafzitting vanuit
kinderrechtelijk en gedragswetenschappelijk perspectief................................................................94
Samenvatting hoofdstuk 17 – De verdediging van jongeren............................................................97
Samenvatting hoofdstuk 18 – Het verhoor van minderjarige verdachten......................................100
Samenvatting hoofdstuk 19 – Ouders in de jeugdstrafrechtpleging...............................................103
Samenvatting hoofdstuk 20 – De justitiële jeugdinrichting............................................................105
Samenvatting hoofdstuk 21 – de rechtspositie van jeugdigen in de JJI..........................................109
Samenvatting hoofdstuk 22 – Nederland in Europa: de jeugdstrafprocedure................................115
Kennisclip VOG & DNA....................................................................................................................117
Samenvatting artikel van den Brink – Voorlopige hechtenis van jeugdigen in NL..........................119
,Week 1
Samenvatting hoofdstuk 2 – Minderjarigheid
2.2 Juridisch ouderschap
Het afstammingsrecht regelt de afstamming tussen ouders en kinderen (boek 1 BW). Het
afstammingsrecht is ‘dwingend recht’. Dit betekent niet dat het een statisch gegeven is, juist door
maatschappelijke ontwikkelingen is het sterk in beweging.
Principes waarop het afstammingsrecht tot voor kort op gebaseerd was zijn minder
prominent of vanzelfsprekend. VB= Kind minimaal 1 en maximaal 2 ouders, nu is er een discussie
over juridisch meerouderschap (max. 4 juridsche ouders). Sinds 2014 is er ook de mogelijkheid dat
twee moeders als juridische ouders kunnen worden beschouwd.
Het internationale recht speelt bij de ontwikkeling van het Nederlandse afstammingsrecht
een belangrijke rol. EVRM heeft rechtstreekse werking.
Varianten van juridisch ouderschap
- Moeder door geboorte
o Zonder onderscheid wat betreft de relationele situatie van de geboortemoeder en
zonder dat het ertoe doet hoe de zwangerschap is ontstaan
- Ouder van rechtswege
o ‘huwelijksvaderschap’: juridische vader van een kind is de man die op het moment
van de geboorte van het kind gehuwd is of geregistreerd partnerschap heeft met
geboortemoeder.
o ‘moederschap van rechtswege’ ook mogelijk: kind moet wel verwekt zijn door
onbekende donor.
- Ouder door erkenning
o Staat los van biologisch vaderschap. De man bij de burgerlijke stand van de
gemeente moet het kind erkennen. Hiervoor is toestemming moeder en
minderjarige van 12 jaar en ouder vereist.
- Ouder via gerechtelijke vaststelling
o Gaat vooral om partners die geen juridisch ouder willen zijn. Op grond van de
conclusie dat de man de verwekker was, legt de rechter op verzoek van de moeder
het juridisch vaderschap op aan de man.
- Ouderschap via adoptie
Gevolgen van ouderschap
Allereerst het ontstaan van familierechtelijke betrekking tussen het kind, zijn ouders en
bloedverwanten. Maar ook andere gevolgen zoals:
- Gezamenlijk gezag over kind
o Ze mogen het opvoeden en verzorgen zoals zij willen
o Recht op (en plicht) omgang met het kind
Ook na scheiding ouders
- Onderhoudsplicht en erfrecht
o Kosten dragen voor verzorging en opvoeding tot einde minderjarigheid
- Rechtsgevolgen familienaam, nationaliteit en fiscaal opzicht (erf en schenkbelasting)
2.3 Ouderlijk gezag
Juridisch ouderschap implicieert levenslange juridische banden tussen ouder en kind. Ouderlijk gezag
, daarentegen heeft uitsluitend betekenis oor de opvoedingsrelatie en eindigt op het 18 e jaar.
Alle minderjarigen staan onder gezag, van beide ouders, een ouder alleen of een voogd.
Gezagsrecht is dwingend recht. Als ouders afspraken hebben gemaakt omtrent het gezag van hun
kind is dat niet rechtsgeldig. Het kan alleen worden beperkt of afgenomen met een maatreel van de
kinderbescherming.
Enerzijds hebben ouders de vrijheid wat betreft opvoeding, anderzijds is het aan banden gelegd door
publiekrechtelijke bepalingen zoals de Leerplichtwet, medische behandelingen en
kinderbeschermingsmaatregelen. Het ouderlijk gezag wordt ook wel beschouwd als
doelbevoegdheid: rechten en plichten voortkomend uit gezag dienen het belang van het kind.
Drie ingrijpende veranderingen gezagsrecht:
- Toenemende autonomie van minderjarigen versterkt
- Gezagsrecht stapsgewijs losgekoppeld van het huwelijk.
o Ook mogelijk wanneer ouders niet of niet meer getrouwd zijn
- Kring van personen met gezag kan worden uitgebreid
Wat houdt gezag in?
BW: Ouderlijk gezag heeft betrekking op: ‘’De persoon van de minderjarige, het bewind over zijn
vermogen en zijn vertegenwoordiging in burgerlijke handelingen, zowel in als buiten rechte’.
- Opvoeding en verzorging
- Aansprakelijk voor financiële schade als gevolg van slecht bewind
- Minderjarige is handelingsonbekwaam
Wanneer er een conflict is tussen ouders en kind over zaken kan de rechter een bijzondere curator
benoemen. Deze persoon heeft geen gezag maar moet opkomen voor de belangen van de
minderjarige en indien nodig voert hij namens hem een rechtszaak.
Wie heeft gezag?
Twee uitgangspunten:
- Enkele categorieën in het belang van het kind uitgesloten van gezag
o Personen die zelf minderjarig zijn
Uitzondering van 16 en 17 jarigen die verzoek bij de rechter kunnen indienen
o Personen die onder curatele staan
o Personen van wie geestvermogens zodanig verstoort zijn
- Ouders met gezag beperkt tot 2
o Ligt nu wel een advies van de Staatscommissie om meervoudig ouderlijk gezag
mogelijk te maken
Wanneer er geen ouders zijn, of als zij gezag niet mogen of kunnen uitoefenen, oefent een voogd het
gezag uit. Dit kan een natuurlijke persoon zijn, maar ook een rechtspersoon.
Weglopen
Een wegloper onttrekt zich aan het ouderlijk gezag. Daarom kunnen ouders aan de politie hun kind
op te sporen. Meestal gaat een wegloper naar familie of bekenden. Politie helpt alleen in het geval
van kinderen onder de 12, of wanneer er mogelijk sprake is van een ongeval of misdrijf.
Minderheid van de weglopers komt niet thuis, soms kinderen die mishandeld of seksueel misbruikt
zijn, wanneer de politie die indruk krijgt nemen ze contact op met de RvdK.
