samenvatting van anatomie en fysiologie hoofdstuk 6 het beenderstelsel

Anatomie en fysiologie
Hoofdstuk 6) Het beenderenstelsel
Wat zijn de 5 primaire functies v/h beenderenstelsel?

1. Ondersteuning:
Zodat het lichaam niet ineen zakt.
2. Opslag:
 Calciumzouten van beenweefsel vormen waardevolle mineraalreserve met behulp
van normale concentraties van Ca en P i/d lichaamsvloeistoffen kan worden
gehandhaafd.
 In de beenderen zijn energiereserves opgeslagen i.v.v. vetten in delen die met geel
beenmerg zijn gevuld.
3. Vorming bloedcellen:
Vorming van rood beenmerg: RB, WB en andere onderdelen van bloed.
4. Bescherming:
Omgeven en beschermen van zachte weefsels en organen
5. Beweging:
Beenderen fungeren als hefbomen waardoor de grootte en de richting v/d krachten die de
spieren uitoefenen, wordt gewijzigd.

Wat is beenweefsel en enkele kenmerkende structuren?

Steunweefsel met gespecialiseerde cellen en matrix(= extracellulaire eiwitvezels en grondsubstantie.)
Het gevolg van afzetting van calciumzouten i/d matrix.
2/3 v/h gewicht  Ca3(PO4)2
1/3 gewicht (2%) collagene vezels, botcellen en andere celtypen.

Wat zijn de 4 typen beenderen dat voorkomen i/h skelet?
 Lange beenderen:
Langer dan breed
Bv: opperarmbeen of dijbeen
 Korte beenderen:
Langer dan breed
Bv: handwortelbeentjes
 Platte beenderen:
Dun en in verhouding breed
Bv: ribben, schouderbladen, osso parietalia
 Onregelmatige beenderen:
Ingewikkelde vorm
Bv: wervelkolom of schedelbeenderen

Wat zijn enkele typische kenmerken v/e lang bot?
 Heeft centrale schacht/diafyse
 Bevat mergholte gevuld met beenmerg (zacht, vettig weefsel).
 Bevat epifysen bedekt met gewrichtskraakbeen (overgang diafyse en epifyse)
Wat is het verschil tussen substantia compacta en substantia spongiosa?

,  Compact beenweefsel is vrij massief en Spongieus beenweefsel ziet eruit als een netwerk van
benige staafjes/balkjes en is door holten van elkaar gescheiden.
 Men kan beiden vinden in humerus
 Beiden bevatten botcellen/osteocyten in kleine groepjes (=lacunae). Deze zijn te vinden
tussen dunne laagjes gecalcificeerde matrix (=lamellen). Kleine kanalen (=canaliculi; bevat
cytoplasma-uitlopers) lopen door de matrix en vormen een onderlinge verbinding van de
lacunen en verbinden deze met nabijgelegen BV.

Wat zijn kenmerken v/h periost & endost?
 Buitenste beenvlies/ periosteum:
o Vezels van pezen en gewrichtsbanden zijn hiermee verweven.
o Het isoleert het bot van aangrenzende weefsels.
o Biedt plaats aan de verbinding met BV en zenuwen
o Helpt bij groei en herstel van beenderen.
 Endost:
o Is aan de zijde v/d mergholte.
o Actief bij botgroei en telkens wanneer herstel of hermodellering van bot plaatsvindt.

Wat zijn onderdelen v/h CBW & SBW?
 Compact beenweefsel:
o Osteonen/systeem van Havers is de basale functionele eenheid v/h compacta.
o Binnenin de osteon zijn botcellen geconcentreerd in lagen rond het centraal kanaal/
kanaal van Havers.
o Verbindingskanalen/volkmann-kanalen bieden doorgangen BV doorheen de
centrale kanalen met die v/h periost en mergholte.
o Te vinden op plaatsen waar belasting slecht uit een beperkt aantal richtingen komt.

 Spongieus beenweefsel:
o Lamellen vormen botbalkjes/trabecula
o Canaliculi lopen straalsgewijs vanaf lacunen v/h SB en eindigen aan uiteinden van
botbalkjes  diffunderen voedingsstoffen en afvalstoffen tussen merg en botcellen.
o Is bedekt met een dun laagje CB en gewrichtskraakbeen.
o Te vinden op plaatsen waar beenderen niet zwaar worden belast/ krachten uit
uitlopende richtingen afkomstig zijn.

Wat zijn de 3 primaire celtypen die voorkomen i/h beenweefsel?
 Osteocyten:
o Volwassen botcellen
o Botcellen handhaven de normale botstructuur door de calciumzouten i/d matrix
rondom zichzelf opnieuw te gebruiken en door bij herstel te helpen.

 Osteoclasten:
o Grote cellen met 50+ celkernen.
o Zuren en enzymen die door osteoclasten worden afgegeven, lossen de matrix op en
geven de opgeslagen mineralen af via osteolyse of resorptie (afbreken botweefsel
regulering v/ calcium- en fosfaat concentraties i/d lichaamsvloeistoffen.