VERDERZETTING ZIEKTE VAN DE VOGELS EN BIJZONDERE DIEREN
REPTIELEN
ALGEMEEN
10.000 soorten (verschillen allemaal erg veel van elkaar)
5 orden
- Squamata (hagedissen en slangen)
o Serpentes (slangen; groep binnen de hagedissen)
▪ Hebben geen oogleden (heeft een doorzichtige schub die over de cornea
ligt ipv oogleden; kan een indicatie geven over de algemene
gezondheidstoestand van het dier → vervellen; ogen gaan troebel
worden en dit moet mee vervellen, als dit niet gebeurd = brilretentie, kan
leiden tot verlies zichtvermogen) (huidproblemen; vaak systemisch
probleem)
▪ Geen buitenoor/trommelvlies
▪ Staart breekt niet af (wel bij hagedissen)
o Sauria
o amphisbaenia
- Chelonia (schildpadden)
- Crocodylia (krokodillen)
- Rhinchocephalia (brughagedis)
- Aves (vogels) (homiotherm – endogeen warmte aanmaken; verschillend met andere
reptielen)
HUID
- Dikke huid; schubben
- Bescherming tegen uitdroging
- Gaan niet mee groeien; groeien = vervellen (ecdysis) (niet goed vervellen; dysecdysis)
- Osteoderm: beenplaten thv de huid (veel hagedissen hebben dit) (krokodillen hebben dit
ook) (schildpad best gekend → carapax (dorsaal deel) en plastron (ventrale deel)
- Structuren
o Poriën
o Stekels, ratels
- Pigment (vr thermoregulatie)
,Ecdysis bij de slang
- vervelling
- Tussen de oude en de nieuwe huid komt een vloeistof (bij het oog; troebel worden vd
ogen)
- Symmetrie: bilaterale vertroebeling vd ogen → hoogst waarschijnlijk vervelling,
unilateraal vertroebeling → er is iets mis
- Oppassen; vertroebeling ogen = minder goed zicht → gaan sneller bijten
- Gaan minder eten (anorexie)
- Vervelling begint vaak thv de kop/neus (gaan de kop ergens tegenaan schuren om de
vervelling te beginnen en stroopt zn oude huid af als een soort sok/mouw → gebeurt in
1x)
- Wanneer vervelling niet in 1x verloopt → vaak systemische ziekte
Ecdysis bij hagedis
- Verloopt net iets anders dan bij de slang
- Korte periode rond de vervelling: losse huidrestjes (in flarden vervellen)
- Gaan hun oude huid opeten
- Het is belangrijk dat de oude huid weg is 1 week na vervelling; als de oude huid vast blijft
hangen aan de ledematen bvb kan het de vingertjes/teentjes doen afsnoeren
Feitjes kameleon
- Ogen kunnen apart van elkaar bewegen; hierdoor zeer goed dieptezicht
- Vangen prooien dmv hun tong (vaak klinische problemen thv de tong)
- Grijphandjes (vergroeide vingers)
ADEMHALING
- 1 of 2 longen (meestal 2 longen bij hagedissen, meeste slangen maar 1 long)
- Zakvormige structuur (groot lumen; klinisch belangrijk → zak gevuld met lucht en een
sponzige wand; moeilijke omgeving als er iets mis loopt (infectie/ontsteking; geen
mucociliair transport systeem of maar zwak ontwikkeld)) (pneumonie =
levensbedreigend)
- Trachea loopt bij de slang door in de long; wanneer het dier een grote prooi eet kan het
hierdoor alsnog ademhalen (kraakbeen; wordt niet dichtgedrukt)
- Gesloten trachea ringen → GEEN CUFFS GEBRUIKEN (risico op druknecrose)
- Geen diafragma → coeloomholte (reptiel kan niet hoesten) (schildpadden; longen wel
gescheiden van de buikholte door een dun vlies)
- Onvolledig gehemelte (klinisch weinig belangrijk)
- Glottis ligging; ligt zeer ver naar craniaal (glottis enkel geopend als het dier ademt)
- Rond de neus klieren die zouten gaan uitscheiden (kan witte aanslag geven thv de neus)
(niezen → witte korsten los maken) (altijd kijken naar symmetrie; beide neusgaten witte
Neerslag)
,CARDIOVASCULAIR
- Renaalportaal systeem klinisch belangrijk; portadersysteem thv de nier: het bloed vd
staart en de achterpoten gaat eerst langs de nier alvorens het in de algemene circulatie
terecht komt
o Mengen met arterieel bloed thv de nier
o Kleppen (sturen van hoeveelheid bloed dat langs de nieren gaat)
o Caudaal injecteren; eerst langs de nieren → nefrotoxische stoffen zorgen zo snel
voor nierschade (NSAIDs en aminoglycosiden → jicht) of snelle metabolisatie
- Hart: 2 atria en 1 ventrikel (veneus en arterieel bloed zijn niet strikt van elkaar
gescheiden maar functioneel zijn ze wel van elkaar gescheiden) (als de weerstand in de
longen verhoogd is leidt dit tot daling van de oxygenatie van het bloed → longproblemen
= levensbedreigend)
SPIJSVERTERINGSSTELSEL
Eenvoudig bij het reptiel
- Slokdarm
- Maag (geen functionele cardiasfincter thv de maagingang → dwangvoederen gaat zeer
makkelijk bij reptielen)
- Dunne darm (niet onderverdeeld)
- Dikke darm (zakvormig; fermentatie)
- Rectum
THERMOREGULATIE
- Poikilotherm (lichaamstemperatuur niet constant)
- Ectotherm → reguleren van lichaamstemperatuur dmv van warmte van buitenaf
o Schommeling dag/nacht/seizoen
o Voorkeurstemperatuur: 25-40 graden
- Reptielen worden vaak ziek in gevangenschap omdat ze in die huisvesting moeilijk
kunnen thermoreguleren
- Inactief = afkoelen (Rekening mee houden in gevangenschap; warmtelamp/verwarming
moet snachts uit)
- Laag metabolisme/energiebehoefte omdat ze geen endogene warmte produceren →
obesitas en leverproblemen vaak omdat mensen ze vaak veelste veel eten/energie
geven
BIJZONDERE ZINTUIGEN
- Orgaan van jacobson (vomeronasaal orgaan)
o Slang en hagedis: tong uitsteken terugtrekken en de tong langs dit orgaan
strijken → Prooien volgen/Partner zoeken
▪ Als een slang dit niet doen → vaak iets ernstigs mis mee → slang in
vreemde omgeving gaat ‘proeven’ wat er aan de hand is
▪ Tong slang gespleten voor orientatie (welke kant ze op moeten)
- Labiale/faciale groeven (warmtegevoelige groeven bij slangen; ruimtelijk infrarood beeld
vormen)
- Parietale oog (boven op de kop van vele hagedissen; hormonale cyclus)
, UROGENITAALSTELSEL
- Urinezuur als eindproduct
o Weinig toxisch
o Slecht water oplosbaar (neerslaan → snel jicht)
o Water sparend
- Slang nieren; lobulair aspect (witte striatie = abnormaal (normaal donker rood),
BEHALVE BIJ MANNELIJKE SLANGEN IN DE VOORTPLANTING; DEEL VAN DE NIER
GAAT DIENST DOEN ALS ACCESSOIRE GESLACHTSKLIER)
- Blaas aanwezig bij de meeste schildpadden en hagedissen, belangrijk bij intracoelomale
injecties → niet de blaas aanprikken
o Eerder een uitzakking van de cloaca
o Nooit steriele inhoud
- Hagedissen en slangen (squamata); mannetjes hebben twee penissen (ingestulpt thv de
staart)
VOORTPLANTING
- Externe factoren optimaal:
o Licht
o Temperatuur
o Vochtigheid (zachte eieren; gaan snel uitdrogen)
- Gedragsveranderingen: Territoriaal gedrag, agressie
- Inwendige bevruchting
- Ovipaar, ovovivipaar, vivipaar
- Eischaal hard of zacht (niet verplaatsen/gedraaid worden tijdens incubatie)
- Geen hagelsnoeren (eiwitstrengen die de dooier in het midden van het ei houden, bij
reptielen is dit niet; dooier naar dorsaal van het ei)
- Navelinfecties vaak bij pasgeboren reptielen (vaak slechte afloop)’
Verder
- Mannetje bijt het vrouwtje in de nek (paarbeten) → kan gaan infecteren (huidinfectie thv
de nek bij vrouwelijke hagedissen)
- Temperatuur afhankelijke geslachtsbepaling (geslachtsbepaling door temperatuur tijdens
de incubatie → kan dus gestuurd worden)
o Schildpad: hoog = vrouwtjes, laag = mannetjes
- Parthenogenese uitzonderlijk (ongeslachtelijke voortplanting)
COMMUNICATIE
- Weinig auditieve prikkels waar ze op reageren, slangen zijn grotendeels doof (trillingen
via de grond)
- Visuele prikkels wel
- Geur en feromonen
REPTIELEN
ALGEMEEN
10.000 soorten (verschillen allemaal erg veel van elkaar)
5 orden
- Squamata (hagedissen en slangen)
o Serpentes (slangen; groep binnen de hagedissen)
▪ Hebben geen oogleden (heeft een doorzichtige schub die over de cornea
ligt ipv oogleden; kan een indicatie geven over de algemene
gezondheidstoestand van het dier → vervellen; ogen gaan troebel
worden en dit moet mee vervellen, als dit niet gebeurd = brilretentie, kan
leiden tot verlies zichtvermogen) (huidproblemen; vaak systemisch
probleem)
▪ Geen buitenoor/trommelvlies
▪ Staart breekt niet af (wel bij hagedissen)
o Sauria
o amphisbaenia
- Chelonia (schildpadden)
- Crocodylia (krokodillen)
- Rhinchocephalia (brughagedis)
- Aves (vogels) (homiotherm – endogeen warmte aanmaken; verschillend met andere
reptielen)
HUID
- Dikke huid; schubben
- Bescherming tegen uitdroging
- Gaan niet mee groeien; groeien = vervellen (ecdysis) (niet goed vervellen; dysecdysis)
- Osteoderm: beenplaten thv de huid (veel hagedissen hebben dit) (krokodillen hebben dit
ook) (schildpad best gekend → carapax (dorsaal deel) en plastron (ventrale deel)
- Structuren
o Poriën
o Stekels, ratels
- Pigment (vr thermoregulatie)
,Ecdysis bij de slang
- vervelling
- Tussen de oude en de nieuwe huid komt een vloeistof (bij het oog; troebel worden vd
ogen)
- Symmetrie: bilaterale vertroebeling vd ogen → hoogst waarschijnlijk vervelling,
unilateraal vertroebeling → er is iets mis
- Oppassen; vertroebeling ogen = minder goed zicht → gaan sneller bijten
- Gaan minder eten (anorexie)
- Vervelling begint vaak thv de kop/neus (gaan de kop ergens tegenaan schuren om de
vervelling te beginnen en stroopt zn oude huid af als een soort sok/mouw → gebeurt in
1x)
- Wanneer vervelling niet in 1x verloopt → vaak systemische ziekte
Ecdysis bij hagedis
- Verloopt net iets anders dan bij de slang
- Korte periode rond de vervelling: losse huidrestjes (in flarden vervellen)
- Gaan hun oude huid opeten
- Het is belangrijk dat de oude huid weg is 1 week na vervelling; als de oude huid vast blijft
hangen aan de ledematen bvb kan het de vingertjes/teentjes doen afsnoeren
Feitjes kameleon
- Ogen kunnen apart van elkaar bewegen; hierdoor zeer goed dieptezicht
- Vangen prooien dmv hun tong (vaak klinische problemen thv de tong)
- Grijphandjes (vergroeide vingers)
ADEMHALING
- 1 of 2 longen (meestal 2 longen bij hagedissen, meeste slangen maar 1 long)
- Zakvormige structuur (groot lumen; klinisch belangrijk → zak gevuld met lucht en een
sponzige wand; moeilijke omgeving als er iets mis loopt (infectie/ontsteking; geen
mucociliair transport systeem of maar zwak ontwikkeld)) (pneumonie =
levensbedreigend)
- Trachea loopt bij de slang door in de long; wanneer het dier een grote prooi eet kan het
hierdoor alsnog ademhalen (kraakbeen; wordt niet dichtgedrukt)
- Gesloten trachea ringen → GEEN CUFFS GEBRUIKEN (risico op druknecrose)
- Geen diafragma → coeloomholte (reptiel kan niet hoesten) (schildpadden; longen wel
gescheiden van de buikholte door een dun vlies)
- Onvolledig gehemelte (klinisch weinig belangrijk)
- Glottis ligging; ligt zeer ver naar craniaal (glottis enkel geopend als het dier ademt)
- Rond de neus klieren die zouten gaan uitscheiden (kan witte aanslag geven thv de neus)
(niezen → witte korsten los maken) (altijd kijken naar symmetrie; beide neusgaten witte
Neerslag)
,CARDIOVASCULAIR
- Renaalportaal systeem klinisch belangrijk; portadersysteem thv de nier: het bloed vd
staart en de achterpoten gaat eerst langs de nier alvorens het in de algemene circulatie
terecht komt
o Mengen met arterieel bloed thv de nier
o Kleppen (sturen van hoeveelheid bloed dat langs de nieren gaat)
o Caudaal injecteren; eerst langs de nieren → nefrotoxische stoffen zorgen zo snel
voor nierschade (NSAIDs en aminoglycosiden → jicht) of snelle metabolisatie
- Hart: 2 atria en 1 ventrikel (veneus en arterieel bloed zijn niet strikt van elkaar
gescheiden maar functioneel zijn ze wel van elkaar gescheiden) (als de weerstand in de
longen verhoogd is leidt dit tot daling van de oxygenatie van het bloed → longproblemen
= levensbedreigend)
SPIJSVERTERINGSSTELSEL
Eenvoudig bij het reptiel
- Slokdarm
- Maag (geen functionele cardiasfincter thv de maagingang → dwangvoederen gaat zeer
makkelijk bij reptielen)
- Dunne darm (niet onderverdeeld)
- Dikke darm (zakvormig; fermentatie)
- Rectum
THERMOREGULATIE
- Poikilotherm (lichaamstemperatuur niet constant)
- Ectotherm → reguleren van lichaamstemperatuur dmv van warmte van buitenaf
o Schommeling dag/nacht/seizoen
o Voorkeurstemperatuur: 25-40 graden
- Reptielen worden vaak ziek in gevangenschap omdat ze in die huisvesting moeilijk
kunnen thermoreguleren
- Inactief = afkoelen (Rekening mee houden in gevangenschap; warmtelamp/verwarming
moet snachts uit)
- Laag metabolisme/energiebehoefte omdat ze geen endogene warmte produceren →
obesitas en leverproblemen vaak omdat mensen ze vaak veelste veel eten/energie
geven
BIJZONDERE ZINTUIGEN
- Orgaan van jacobson (vomeronasaal orgaan)
o Slang en hagedis: tong uitsteken terugtrekken en de tong langs dit orgaan
strijken → Prooien volgen/Partner zoeken
▪ Als een slang dit niet doen → vaak iets ernstigs mis mee → slang in
vreemde omgeving gaat ‘proeven’ wat er aan de hand is
▪ Tong slang gespleten voor orientatie (welke kant ze op moeten)
- Labiale/faciale groeven (warmtegevoelige groeven bij slangen; ruimtelijk infrarood beeld
vormen)
- Parietale oog (boven op de kop van vele hagedissen; hormonale cyclus)
, UROGENITAALSTELSEL
- Urinezuur als eindproduct
o Weinig toxisch
o Slecht water oplosbaar (neerslaan → snel jicht)
o Water sparend
- Slang nieren; lobulair aspect (witte striatie = abnormaal (normaal donker rood),
BEHALVE BIJ MANNELIJKE SLANGEN IN DE VOORTPLANTING; DEEL VAN DE NIER
GAAT DIENST DOEN ALS ACCESSOIRE GESLACHTSKLIER)
- Blaas aanwezig bij de meeste schildpadden en hagedissen, belangrijk bij intracoelomale
injecties → niet de blaas aanprikken
o Eerder een uitzakking van de cloaca
o Nooit steriele inhoud
- Hagedissen en slangen (squamata); mannetjes hebben twee penissen (ingestulpt thv de
staart)
VOORTPLANTING
- Externe factoren optimaal:
o Licht
o Temperatuur
o Vochtigheid (zachte eieren; gaan snel uitdrogen)
- Gedragsveranderingen: Territoriaal gedrag, agressie
- Inwendige bevruchting
- Ovipaar, ovovivipaar, vivipaar
- Eischaal hard of zacht (niet verplaatsen/gedraaid worden tijdens incubatie)
- Geen hagelsnoeren (eiwitstrengen die de dooier in het midden van het ei houden, bij
reptielen is dit niet; dooier naar dorsaal van het ei)
- Navelinfecties vaak bij pasgeboren reptielen (vaak slechte afloop)’
Verder
- Mannetje bijt het vrouwtje in de nek (paarbeten) → kan gaan infecteren (huidinfectie thv
de nek bij vrouwelijke hagedissen)
- Temperatuur afhankelijke geslachtsbepaling (geslachtsbepaling door temperatuur tijdens
de incubatie → kan dus gestuurd worden)
o Schildpad: hoog = vrouwtjes, laag = mannetjes
- Parthenogenese uitzonderlijk (ongeslachtelijke voortplanting)
COMMUNICATIE
- Weinig auditieve prikkels waar ze op reageren, slangen zijn grotendeels doof (trillingen
via de grond)
- Visuele prikkels wel
- Geur en feromonen
