Geneeskunde leerdoelen ZGT
Week 1
Bouw en werking van nieren en urinewegen
Het urinewegstelsel bestaat uit twee nieren en de urinewegen twee urineleiders, urineblaas en
urinebuis
De delen van de nieren van buiten naar binnen zijn
Nierkapsel, een laag stevig bindweefsel;
Nierschors (cortex), met malpighilichaampjes;
Niermerg (medulla), gestructureerd tot mergpiramiden, bevatten lissen van Henle en
verzamelbuizen;
Nierkelk (calyx), de uitmondingsplaats van de verzamelbuizen;
Nierbekken (pyelum, pelvis) de centrale holte in de nier;
Nierpoort (hilum) met bloedvaten en het begin van de urineleider (ureter)
Een nier heeft ongeveer 1 miljoen nefronen (functionele niereenheden). De delen van het nefron
zijn: malpighilichaampjes met kapsel van Bowman en glomerulus, proximale tubulus, lis van Henle,
distale tubulus en verzamelbuis.
In het malpighilichaampje vindt ultrafiltratie plaats. Het filtraat is voorurine: bloedvloeistof zonder
bloedeiwitten en bloedcellen.
Water en bruikbare stoffen in de voorurine gaan via de wanden van proximale tubulus, lis van Henle,
distale tubulus en de verzamelbuis terug naar het bloed. Dit wordt terugresorptie genoemd. In totaal
gaat ruim 99% van de voorurine terug naar het bloed.
Tegelijk met terugresorptie vindt excretie plaats: bepaalde (afval)stoffen (o.a. ureum, mineralen)
worden vanuit het bloed in proximale tubulus, lis van Henle en distale tubulus gebracht.
Aan het eind van de verzamelbuis is urine ontstaan.
De nieren handhaven de homeostase van het bloed door:
•Regulering van het bloedvolume en de bloeddruk;
•Controle op zouten- en waterhuishouding;
•Handhaving van de juiste pH door meer of minder H + en HCO 3- uit te scheiden.
De nierwerking staat onder invloed van:
•Parathormoon, bevordert terugresorptie van calcium en magnesium en excretie van fosfaat;
•Antidiuretisch hormoon (ADH), stimuleert de terugresorptie van water;
•RAAS (renine-angiotensine-aldosteron-systeem): renine stimuleert de vorming van angiotensine dat
vervolgens de afgifte van aldosteron bevordert. Dit hormoon stimuleert de terugresorptie van
natrium en de excretie van kalium;
•Natriuretische peptiden, remmen het RAAS.
Bij tekort aan zuurstof in het bloed produceren de nieren meer erytropoëtine (EPO); dit hormoon
stimuleert de aanmaak van rode bloedcellen in het beenmerg.
Vaatvoorziening:
Week 1
Bouw en werking van nieren en urinewegen
Het urinewegstelsel bestaat uit twee nieren en de urinewegen twee urineleiders, urineblaas en
urinebuis
De delen van de nieren van buiten naar binnen zijn
Nierkapsel, een laag stevig bindweefsel;
Nierschors (cortex), met malpighilichaampjes;
Niermerg (medulla), gestructureerd tot mergpiramiden, bevatten lissen van Henle en
verzamelbuizen;
Nierkelk (calyx), de uitmondingsplaats van de verzamelbuizen;
Nierbekken (pyelum, pelvis) de centrale holte in de nier;
Nierpoort (hilum) met bloedvaten en het begin van de urineleider (ureter)
Een nier heeft ongeveer 1 miljoen nefronen (functionele niereenheden). De delen van het nefron
zijn: malpighilichaampjes met kapsel van Bowman en glomerulus, proximale tubulus, lis van Henle,
distale tubulus en verzamelbuis.
In het malpighilichaampje vindt ultrafiltratie plaats. Het filtraat is voorurine: bloedvloeistof zonder
bloedeiwitten en bloedcellen.
Water en bruikbare stoffen in de voorurine gaan via de wanden van proximale tubulus, lis van Henle,
distale tubulus en de verzamelbuis terug naar het bloed. Dit wordt terugresorptie genoemd. In totaal
gaat ruim 99% van de voorurine terug naar het bloed.
Tegelijk met terugresorptie vindt excretie plaats: bepaalde (afval)stoffen (o.a. ureum, mineralen)
worden vanuit het bloed in proximale tubulus, lis van Henle en distale tubulus gebracht.
Aan het eind van de verzamelbuis is urine ontstaan.
De nieren handhaven de homeostase van het bloed door:
•Regulering van het bloedvolume en de bloeddruk;
•Controle op zouten- en waterhuishouding;
•Handhaving van de juiste pH door meer of minder H + en HCO 3- uit te scheiden.
De nierwerking staat onder invloed van:
•Parathormoon, bevordert terugresorptie van calcium en magnesium en excretie van fosfaat;
•Antidiuretisch hormoon (ADH), stimuleert de terugresorptie van water;
•RAAS (renine-angiotensine-aldosteron-systeem): renine stimuleert de vorming van angiotensine dat
vervolgens de afgifte van aldosteron bevordert. Dit hormoon stimuleert de terugresorptie van
natrium en de excretie van kalium;
•Natriuretische peptiden, remmen het RAAS.
Bij tekort aan zuurstof in het bloed produceren de nieren meer erytropoëtine (EPO); dit hormoon
stimuleert de aanmaak van rode bloedcellen in het beenmerg.
Vaatvoorziening:
