Chronisch trauma bij kinderen en adolescenten
Beschrijving
Algemeen
Onder chronische traumatisering bij jeugdigen wordt de schadelijke biologische,
psychologische en sociale gevolgen van (een combinatie van) stressvolle en potentieel
traumatische gebeurtenissen tijdens de kind- en jeugdjaren zoals: aanhoudende en
langdurige mishandeling, getuige zijn van langdurig geweld in gezin en multipele
traumatische verliezen verstaan.
Er is bij kinderen en jogneren veelal sprake van meerdere vormen van traumatisering.
Seksueel misbruik gaat bijvoorbeeld vaak gepaard met emotionele verwaarlozing. Jeugdigen
die dergelijke traumatische gebeurtenissen hebben ervaren kunnen trauma gerelateerde
stoornissen ontwikkelen. De volgende classificaties worden hier in de klinische praktijk voor
gebruikt:
- Posttraumatische stressstoornis (PTSS)
- Complexe posttraumatische stressstoornis
- Developmental trauma disorder
- Dissociatieve identiteitsstoornis (DIS)
- Conversiestoornis
- Reactieve hechtingsstoornis
- Borderline persoonlijkheidsstoornis
- Aanpassingsstoornis, chronisch
- Separatieangst
- Gedragsstoornis
- Eetstoornissen
Aan deze stoornissen ligt vaan een chronische traumatisering ten grondslag die in de kinder-
en jeugdfase heeft plaatsgevonden. Er kunnen ook andere stoornissen voorkomen. Het is
noodzakelijk om naast beschrijving van klachtenpatroon een beschrijvende diagnose op te
nemen waarin de dynamiek en/of veronderstelde oorzaak van de klachten met de
traumatische ervaringen worden weergegeven.
Hoewel problemen en klachten bij de jeugdigen de invalshoek zijn voor de expertgroep, blijft
de aandacht bij de diagnose en behandeling niet tot de jeugdigen beperkt. Ook het systeem
waarin de jeugdigen leven – gezin, pleeggezin, directe verzorgers – en waarvan zij in sterke
mate afhankelijk zijn, wordt betrokken; in principe vinden jeugdigen daar hun basisveiligheid
en liggen daar de voorwaarden voor verdere ontwikkeling.
Het kan zijn dat de oorzaak van het chronische trauma in het systeem ligt. Het is
vanzelfsprekend dat het systeem dan ook wordt behandeld met als doel een veilige
omgeving voor de jeugdige te creëren en de oorzaak van de traumatisering weg te nemen.
Ook wanneer de oorzaak van het chronisch trauma niet in het verzorgend systeem ligt is het
van belang dit systeem bij de diagnose en behandeling te betrekken. De wijze van reageren
van het systeem op de jeugdige en de kwaliteit van de hechtingsrelatie van de jeugdige met
het verzorgend systeem is evenzeer van belang voor de verwerking van de traumatische
ervaringen. De jeugdige met de chronische traumatisering wordt als primaire doelgroep
beschouwt en het gezin en het primair verzorgend systeem als intermediaire doelgroep.
Beschrijving
Algemeen
Onder chronische traumatisering bij jeugdigen wordt de schadelijke biologische,
psychologische en sociale gevolgen van (een combinatie van) stressvolle en potentieel
traumatische gebeurtenissen tijdens de kind- en jeugdjaren zoals: aanhoudende en
langdurige mishandeling, getuige zijn van langdurig geweld in gezin en multipele
traumatische verliezen verstaan.
Er is bij kinderen en jogneren veelal sprake van meerdere vormen van traumatisering.
Seksueel misbruik gaat bijvoorbeeld vaak gepaard met emotionele verwaarlozing. Jeugdigen
die dergelijke traumatische gebeurtenissen hebben ervaren kunnen trauma gerelateerde
stoornissen ontwikkelen. De volgende classificaties worden hier in de klinische praktijk voor
gebruikt:
- Posttraumatische stressstoornis (PTSS)
- Complexe posttraumatische stressstoornis
- Developmental trauma disorder
- Dissociatieve identiteitsstoornis (DIS)
- Conversiestoornis
- Reactieve hechtingsstoornis
- Borderline persoonlijkheidsstoornis
- Aanpassingsstoornis, chronisch
- Separatieangst
- Gedragsstoornis
- Eetstoornissen
Aan deze stoornissen ligt vaan een chronische traumatisering ten grondslag die in de kinder-
en jeugdfase heeft plaatsgevonden. Er kunnen ook andere stoornissen voorkomen. Het is
noodzakelijk om naast beschrijving van klachtenpatroon een beschrijvende diagnose op te
nemen waarin de dynamiek en/of veronderstelde oorzaak van de klachten met de
traumatische ervaringen worden weergegeven.
Hoewel problemen en klachten bij de jeugdigen de invalshoek zijn voor de expertgroep, blijft
de aandacht bij de diagnose en behandeling niet tot de jeugdigen beperkt. Ook het systeem
waarin de jeugdigen leven – gezin, pleeggezin, directe verzorgers – en waarvan zij in sterke
mate afhankelijk zijn, wordt betrokken; in principe vinden jeugdigen daar hun basisveiligheid
en liggen daar de voorwaarden voor verdere ontwikkeling.
Het kan zijn dat de oorzaak van het chronische trauma in het systeem ligt. Het is
vanzelfsprekend dat het systeem dan ook wordt behandeld met als doel een veilige
omgeving voor de jeugdige te creëren en de oorzaak van de traumatisering weg te nemen.
Ook wanneer de oorzaak van het chronisch trauma niet in het verzorgend systeem ligt is het
van belang dit systeem bij de diagnose en behandeling te betrekken. De wijze van reageren
van het systeem op de jeugdige en de kwaliteit van de hechtingsrelatie van de jeugdige met
het verzorgend systeem is evenzeer van belang voor de verwerking van de traumatische
ervaringen. De jeugdige met de chronische traumatisering wordt als primaire doelgroep
beschouwt en het gezin en het primair verzorgend systeem als intermediaire doelgroep.
