Samenvatting HSDR04 – Dierwelzijn – 2022/2023
Les 1 – Cursusintroductie
Sentient beings
- Betekent bewust/voelend/gevoelig wezen
- Een ‘sentient being’ is in staat een bepaald aantal emoties te ervaren. Van negatieve emoties (pijn,
lijden) tot positieve emoties (plezier, opwinding, geluk) → relevant voor wetgeving
- Dierenwelzijn wordt steeds belangrijker in de maatschappij, door onderzoeken die aantonen dat
verschillende dieren weldegelijk ‘gevoel’ hebben
Voorbeeld regulier varkensverblijf
Voorbeeld biologisch varkensbedrijf
Douwe Stoffers – HSDR04 – 2022/2023
,Voorbeeld reguliere kippenhouderij
Voorbeeld biologisch / vrij uitloop kippenhouderij
Definitie dierwelzijn
- De term beschrijft de kwaliteit van het leven van een dier zoals dat wordt ervaren door het dier zelf
- De studie ernaar ontstond uit ethische zorgen: “Is onze behandeling van dieren wel juist?”
Verschillende belangen
- Verschillende stakeholders kijken anders naar de term ‘welzijn’
- Dierenartsen en boeren → is het dier gezond, groeit het goed, produceert het goed
- Medische onderzoekers → is de leefomgeving hygiënisch en is het dier gezond
- Consumenten → ervaart het dier pijn, angst, honger. Kan het dier natuurlijk leven leiden
Veel invalshoeken
- Welzijn heeft vele facetten → de definities ook
- Bekende lijst: (moderne) 5 vrijheden, bedoeld om dierenwelzijn te monitoren → dit vormt ook de
basis voor veel wetten
- Dier heeft een goed welzijn wanneer:
- Geen honger en dorst
- Geen discomfort
- Geen pijn, verwonding en ziekte
- Geen angst en stress
- Vrijheid om normaal gedrag uit te voeren
Geschiedenis van ‘dierwelzijns-denken’
Status dieren t/m 17e eeuw:
- Dieren moreel niet belangrijk geacht
- Middel om in menselijke behoeften te voorzien
Douwe Stoffers – HSDR04 – 2022/2023
,- Dieren alleen beschermd omdat ze privé-eigendom waren
- Wel aantal denkers die uit compassie voor dieren pleitten
- In de 17e eeuw → besef dat dieren eenzelfde zenuwstructuur en gevoel hebben
Status dieren 18e/19e eeuw:
- Meer experimenten en wetenschappelijk proeven op dieren
- Ontstaan dierenbeschermingsorganisatie in 1877
- Dierenmishandeling strafbaar gesteld in 1886
Status dieren 20e eeuw:
- Intensivering en schaalvergroting veehouderij vanaf 1945 in Nederland
- Meer wetenschappelijke kennis over gedrag, gezondheid en welzijn van dieren
- Wet op de Dierenbescherming in 1961 (regels over het houden van dieren)
- Rapport Brambell in 1965 → 5 vrijheden van dieren (destijds):
- Liggen
- Staan
- Omdraaien
- Ledematen strekken
- Verzorging van de vacht
- Vanaf 1970: groeiend aantal dierenbeschermingsorganisaties
- In 1970-1980: negatieve effecten intensieve veehouderij aan het zicht → beperkt 5e vrijheid
- Ethici als Peter Singer en Tom Regan → lijden van dieren en onnatuurlijke omstandigheden van
huisvesting → basis voor wetgeving in Westerse wereld
- Als gevolg daarvan de 5 vrijheden opgesteld zoals we die nu kennen (1993 FAWC) → sterke effecten
op welzijn-onderzoek
5 Domain model
- Dit model is een recente (2015) aanpassing op de 5 vrijheden → mentale welzijn is toegevoegd
- Veel dierentuinen, aquaria en controleorganen gebruiken dit vernieuwde model al
- “Feelings are not just a component of welfare, they may be all that matters” (Duncan, 1996)
Douwe Stoffers – HSDR04 – 2022/2023
, Gevoelens doen ertoe
- Binnen het 5 domein model wordt gekeken naar positieve en negatieve ervaringen
- Hier een voorbeeld van hoe een dier situaties kan ervaren wat leidt tot positief of negatief welzijn
Dierwelzijn
- De 5 vrijheden zijn dus aangevuld met 4 fysieke domeinen
waarbij wordt gekeken of het dier deze of positief of negatief
ervaart en hoe dit zich met elkaar verhoudt
- De mentale staat (het 5e domein) komt voort uit of het dier
vooral positieve of negatieve ervaringen opdoet
Welzijn en productiviteit
“Dier wat zich goed voelt produceert goed”
- Hoge productiviteit door ‘doping’ (hormonen, antibiotica)
- Hoge productiviteit door fokken → selecteren op hoge productie
gaat vaak gepaard met gevoeligheid voor gezondheidsproblemen
“Dier wat zich goed voelt plant goed voort”
- Reproductie gaat soms ten kosten van ‘overleven’
Welzijn en natuurlijkheid I
- Bramball Commitee (1965) → aandacht voor problemen m.b.t. onnatuurlijke huisvesting en
gedragsrestricties
- Veel onderzoek naar verschil in ‘natuurlijkheid gedragsrepertoire’ van tamme en wilde
dieren
- Ontwikkelen van natuurlijke huisvestingssystemen
Douwe Stoffers – HSDR04 – 2022/2023
Les 1 – Cursusintroductie
Sentient beings
- Betekent bewust/voelend/gevoelig wezen
- Een ‘sentient being’ is in staat een bepaald aantal emoties te ervaren. Van negatieve emoties (pijn,
lijden) tot positieve emoties (plezier, opwinding, geluk) → relevant voor wetgeving
- Dierenwelzijn wordt steeds belangrijker in de maatschappij, door onderzoeken die aantonen dat
verschillende dieren weldegelijk ‘gevoel’ hebben
Voorbeeld regulier varkensverblijf
Voorbeeld biologisch varkensbedrijf
Douwe Stoffers – HSDR04 – 2022/2023
,Voorbeeld reguliere kippenhouderij
Voorbeeld biologisch / vrij uitloop kippenhouderij
Definitie dierwelzijn
- De term beschrijft de kwaliteit van het leven van een dier zoals dat wordt ervaren door het dier zelf
- De studie ernaar ontstond uit ethische zorgen: “Is onze behandeling van dieren wel juist?”
Verschillende belangen
- Verschillende stakeholders kijken anders naar de term ‘welzijn’
- Dierenartsen en boeren → is het dier gezond, groeit het goed, produceert het goed
- Medische onderzoekers → is de leefomgeving hygiënisch en is het dier gezond
- Consumenten → ervaart het dier pijn, angst, honger. Kan het dier natuurlijk leven leiden
Veel invalshoeken
- Welzijn heeft vele facetten → de definities ook
- Bekende lijst: (moderne) 5 vrijheden, bedoeld om dierenwelzijn te monitoren → dit vormt ook de
basis voor veel wetten
- Dier heeft een goed welzijn wanneer:
- Geen honger en dorst
- Geen discomfort
- Geen pijn, verwonding en ziekte
- Geen angst en stress
- Vrijheid om normaal gedrag uit te voeren
Geschiedenis van ‘dierwelzijns-denken’
Status dieren t/m 17e eeuw:
- Dieren moreel niet belangrijk geacht
- Middel om in menselijke behoeften te voorzien
Douwe Stoffers – HSDR04 – 2022/2023
,- Dieren alleen beschermd omdat ze privé-eigendom waren
- Wel aantal denkers die uit compassie voor dieren pleitten
- In de 17e eeuw → besef dat dieren eenzelfde zenuwstructuur en gevoel hebben
Status dieren 18e/19e eeuw:
- Meer experimenten en wetenschappelijk proeven op dieren
- Ontstaan dierenbeschermingsorganisatie in 1877
- Dierenmishandeling strafbaar gesteld in 1886
Status dieren 20e eeuw:
- Intensivering en schaalvergroting veehouderij vanaf 1945 in Nederland
- Meer wetenschappelijke kennis over gedrag, gezondheid en welzijn van dieren
- Wet op de Dierenbescherming in 1961 (regels over het houden van dieren)
- Rapport Brambell in 1965 → 5 vrijheden van dieren (destijds):
- Liggen
- Staan
- Omdraaien
- Ledematen strekken
- Verzorging van de vacht
- Vanaf 1970: groeiend aantal dierenbeschermingsorganisaties
- In 1970-1980: negatieve effecten intensieve veehouderij aan het zicht → beperkt 5e vrijheid
- Ethici als Peter Singer en Tom Regan → lijden van dieren en onnatuurlijke omstandigheden van
huisvesting → basis voor wetgeving in Westerse wereld
- Als gevolg daarvan de 5 vrijheden opgesteld zoals we die nu kennen (1993 FAWC) → sterke effecten
op welzijn-onderzoek
5 Domain model
- Dit model is een recente (2015) aanpassing op de 5 vrijheden → mentale welzijn is toegevoegd
- Veel dierentuinen, aquaria en controleorganen gebruiken dit vernieuwde model al
- “Feelings are not just a component of welfare, they may be all that matters” (Duncan, 1996)
Douwe Stoffers – HSDR04 – 2022/2023
, Gevoelens doen ertoe
- Binnen het 5 domein model wordt gekeken naar positieve en negatieve ervaringen
- Hier een voorbeeld van hoe een dier situaties kan ervaren wat leidt tot positief of negatief welzijn
Dierwelzijn
- De 5 vrijheden zijn dus aangevuld met 4 fysieke domeinen
waarbij wordt gekeken of het dier deze of positief of negatief
ervaart en hoe dit zich met elkaar verhoudt
- De mentale staat (het 5e domein) komt voort uit of het dier
vooral positieve of negatieve ervaringen opdoet
Welzijn en productiviteit
“Dier wat zich goed voelt produceert goed”
- Hoge productiviteit door ‘doping’ (hormonen, antibiotica)
- Hoge productiviteit door fokken → selecteren op hoge productie
gaat vaak gepaard met gevoeligheid voor gezondheidsproblemen
“Dier wat zich goed voelt plant goed voort”
- Reproductie gaat soms ten kosten van ‘overleven’
Welzijn en natuurlijkheid I
- Bramball Commitee (1965) → aandacht voor problemen m.b.t. onnatuurlijke huisvesting en
gedragsrestricties
- Veel onderzoek naar verschil in ‘natuurlijkheid gedragsrepertoire’ van tamme en wilde
dieren
- Ontwikkelen van natuurlijke huisvestingssystemen
Douwe Stoffers – HSDR04 – 2022/2023
