Hoofdstuk 1: De
prenatale periode
, Hoofdstuk 1: De prenatale periode
Dit is de periode vanaf de bevruchting tot de geboorte. Feiten:
- Het hartje klopt na 5 weken.
- Structurele bouw van het kind is met 12 weken al compleet.
- Na 28 weken is het kind levensvatbaar. (Nederland: 24 weken)
Ontogenese is de ontwikkeling van het individu, in interactie met de omgeving (moeder).
Fylogenese is de ontwikkeling van het soort, erfelijkheid speelt een rol.
Factoren prenatale ontwikkeling:
- Groei
Dit is de toename van cellen, lengte en gewicht. Vooral door erfelijke invloeden.
- Rijping
Dit is een lichamelijk/fysiologisch proces; het in staat zijn om nieuwe functies te doen. Schadelijke
omgevingsfactoren hebben een negatief effect.
- Leren
Dit is de mogelijkheid om optimaal te kunnen profiteren van geboden ervaringen. Erfelijkheid speelt
een rol en de omgeving kan een negatieve invloed hebben op leren.
De prenatale fase onderscheidt drie trimesters:
● Eerste trimester (embryonale fase):
Bestaat uit de terminale fase, de eerste twee weken waarin de bevruchting van de eicel in de
baarmoeder plaatsvindt. De volgende zes werken ontwikkelen zich het centrale zenuwstelsel, de
ogen, het hart, de oren, de tanden, het gehemelte en de externe genitaliën. (Na twaalf weken is de
structurele uitbouw volledig en spreek je van een foetus)
- Week 1-2: innesteling baarmoeder
- Week 3-9: hart, zenuwstelsel, ogen en andere delen ontwikkelen
- Na 12 weken spreek je van een foetus
● Tweede trimester:
- Van de vierde t/m de zesde maand
- Foetus gaat bewegingen maken en ontwikkelt reflexen
- Ongeveer 25 cm lang
● Derde trimester:
- 7-9 maanden
- Snelle gewichtstoename
- De foetus leert externe prikkels te onderscheiden en krijgt een vaste houding
Reflexen
Een reflex is een onbewuste automatische reactie op een prikkel en verandering in de omgeving.
Reflexen komen en kunnen ook weer verdwijnen.
Reflexen ongeboren baby:
- Uternine withdrawal reflex (terugtrekken bij knijpen in de tenen, weg na 32e week)
- Mororeflex (ontklemmende bewegingen met armen en benen, weg na 2-4 maanden na geboorte)
- Plantarreflex/babinskyreflex (spreiden van de tenen bij aanraking voetzool, weg na 7-9 maanden
na de geboorte)
- Palmarreflex/grijpreflex (Sluiten van de vingers bij aanraken handpalm, weg na 2-3 maanden na de
geboorte)
- Asymmetrische tonische nekreflex (wanneer het hoofd opzij gaat, wordt er een arm of been
dezelfde kant op gestrekt, weg na 3-9 maanden na de geboorte)
, - Spinal galant reflex (toebuigen van het lichaam naar de zijde waar de buik of rug gestimuleerd
wordt, weg na 3-9 maanden na de geboorte)
- Rooting reflex en sucking reflex (draaien hoofd en openen mond bij aanraking wang, weg na 3-4
maanden na geboorte
- Tonische labyrinthine relflex forwards (buigen van het hoofd onder de ruggengraat door, weg na 3-
4 maanden na geboorte)
Visies:
- De leertheoretische of behavioristische visie: mens is na de geboorte een onbeschreven blad en
wordt bepaald door leerervaringen. De mens voor de geboorte al enigszins geconditioneerd.
- De biologische visie: interne of erfelijke factoren bepalen de mens. Geen sprake van prenataal
bewustzijn.
- De omgevingspsychologische visie: mens wordt bepaald in wisselwerking tussen de sociale en
ruimtelijke omgeving.
- De cognitivistische visie: bij deze visie wordt bewustzijn aan het vormen van en gekoppeld en voor
de geboorte is er nog geen sprake van bewuste geheugenvorming.
- De psychoanalytische visie: wel sprake van een vorm van besef in de baarmoeder, maar wordt later
weer vergeten.
- De humanistische visie: mix van behavioristische en psychoanalytische stroming. Zelfontplooiing en
eigen verantwoordelijkheid staan centraal.
Invloeden op de zwangerschap
Teratogenen zijn middelen die van buiten komen en schadelijke invloeden hebben op de prenatale
ontwikkeling. Voorbeelden:
- Kleine placenta (slechte ontwikkeling)
- Ondervoeding (neurologische afwijkingen)
- Zware stress (indirect: hoge inname van nicotine, alcohol, medicatie)
- Medicatie (lichamelijke afwijkingen)
- Alcohol/drugs (onthoudingsverschijnselen, stoppen met ademen)
- Ongelukken (beschadiging of vroeggeboorte)
- Psychische ziekten (kind ontwikkelt een predispositie, bijv. schizofrenie)
- Hoge leeftijd vader (gewichtsproblemen of schizofrenie)
- Hoge leeftijd moeder (grotere kans op chromosoomafwijkingen)
- Infectieziekten (afwijkingen of zelfs de dood)
- Chemicaliën of straling (vergiftiging en andere onbekende gevolgen)
Hoofdstuk 2: De geboorte en de eerste zes maanden
Zintuigen bij de geboorte
Horen: gedurende de eerste zes maanden vooral reageren op gehoor, na de geboorte meteen een
zuiver gehoor, herkennen stem moeder
Zien: de hoor prikkel stuurt zowel de hersenen als de oogspieren. Ook blinde baby’s draaien ogen
naar geluid. Vanaf twee weken kan baby verschillende gezichten onderscheiden. Na vier maanden
kunnen baby’s onderscheid maken tussen mensen en voorwerpen. Baby ziet na de geboorte eerste
zwart-wit. Vanaf vier maanden grijpbewegingen als ze een bewegend voorwerp zien. Na zes
maanden is zien belangrijker dan horen.
Ruiken: reuk eerste zintuig dat van belang is voor baby, ruiken moederborst. Korter huilen als ze
vruchtwater ruiken.
Voelen en proeven: tastzin heel belangrijk. Belangrijker voor meisjes dan voor jongens, meisjes
prenatale periode
, Hoofdstuk 1: De prenatale periode
Dit is de periode vanaf de bevruchting tot de geboorte. Feiten:
- Het hartje klopt na 5 weken.
- Structurele bouw van het kind is met 12 weken al compleet.
- Na 28 weken is het kind levensvatbaar. (Nederland: 24 weken)
Ontogenese is de ontwikkeling van het individu, in interactie met de omgeving (moeder).
Fylogenese is de ontwikkeling van het soort, erfelijkheid speelt een rol.
Factoren prenatale ontwikkeling:
- Groei
Dit is de toename van cellen, lengte en gewicht. Vooral door erfelijke invloeden.
- Rijping
Dit is een lichamelijk/fysiologisch proces; het in staat zijn om nieuwe functies te doen. Schadelijke
omgevingsfactoren hebben een negatief effect.
- Leren
Dit is de mogelijkheid om optimaal te kunnen profiteren van geboden ervaringen. Erfelijkheid speelt
een rol en de omgeving kan een negatieve invloed hebben op leren.
De prenatale fase onderscheidt drie trimesters:
● Eerste trimester (embryonale fase):
Bestaat uit de terminale fase, de eerste twee weken waarin de bevruchting van de eicel in de
baarmoeder plaatsvindt. De volgende zes werken ontwikkelen zich het centrale zenuwstelsel, de
ogen, het hart, de oren, de tanden, het gehemelte en de externe genitaliën. (Na twaalf weken is de
structurele uitbouw volledig en spreek je van een foetus)
- Week 1-2: innesteling baarmoeder
- Week 3-9: hart, zenuwstelsel, ogen en andere delen ontwikkelen
- Na 12 weken spreek je van een foetus
● Tweede trimester:
- Van de vierde t/m de zesde maand
- Foetus gaat bewegingen maken en ontwikkelt reflexen
- Ongeveer 25 cm lang
● Derde trimester:
- 7-9 maanden
- Snelle gewichtstoename
- De foetus leert externe prikkels te onderscheiden en krijgt een vaste houding
Reflexen
Een reflex is een onbewuste automatische reactie op een prikkel en verandering in de omgeving.
Reflexen komen en kunnen ook weer verdwijnen.
Reflexen ongeboren baby:
- Uternine withdrawal reflex (terugtrekken bij knijpen in de tenen, weg na 32e week)
- Mororeflex (ontklemmende bewegingen met armen en benen, weg na 2-4 maanden na geboorte)
- Plantarreflex/babinskyreflex (spreiden van de tenen bij aanraking voetzool, weg na 7-9 maanden
na de geboorte)
- Palmarreflex/grijpreflex (Sluiten van de vingers bij aanraken handpalm, weg na 2-3 maanden na de
geboorte)
- Asymmetrische tonische nekreflex (wanneer het hoofd opzij gaat, wordt er een arm of been
dezelfde kant op gestrekt, weg na 3-9 maanden na de geboorte)
, - Spinal galant reflex (toebuigen van het lichaam naar de zijde waar de buik of rug gestimuleerd
wordt, weg na 3-9 maanden na de geboorte)
- Rooting reflex en sucking reflex (draaien hoofd en openen mond bij aanraking wang, weg na 3-4
maanden na geboorte
- Tonische labyrinthine relflex forwards (buigen van het hoofd onder de ruggengraat door, weg na 3-
4 maanden na geboorte)
Visies:
- De leertheoretische of behavioristische visie: mens is na de geboorte een onbeschreven blad en
wordt bepaald door leerervaringen. De mens voor de geboorte al enigszins geconditioneerd.
- De biologische visie: interne of erfelijke factoren bepalen de mens. Geen sprake van prenataal
bewustzijn.
- De omgevingspsychologische visie: mens wordt bepaald in wisselwerking tussen de sociale en
ruimtelijke omgeving.
- De cognitivistische visie: bij deze visie wordt bewustzijn aan het vormen van en gekoppeld en voor
de geboorte is er nog geen sprake van bewuste geheugenvorming.
- De psychoanalytische visie: wel sprake van een vorm van besef in de baarmoeder, maar wordt later
weer vergeten.
- De humanistische visie: mix van behavioristische en psychoanalytische stroming. Zelfontplooiing en
eigen verantwoordelijkheid staan centraal.
Invloeden op de zwangerschap
Teratogenen zijn middelen die van buiten komen en schadelijke invloeden hebben op de prenatale
ontwikkeling. Voorbeelden:
- Kleine placenta (slechte ontwikkeling)
- Ondervoeding (neurologische afwijkingen)
- Zware stress (indirect: hoge inname van nicotine, alcohol, medicatie)
- Medicatie (lichamelijke afwijkingen)
- Alcohol/drugs (onthoudingsverschijnselen, stoppen met ademen)
- Ongelukken (beschadiging of vroeggeboorte)
- Psychische ziekten (kind ontwikkelt een predispositie, bijv. schizofrenie)
- Hoge leeftijd vader (gewichtsproblemen of schizofrenie)
- Hoge leeftijd moeder (grotere kans op chromosoomafwijkingen)
- Infectieziekten (afwijkingen of zelfs de dood)
- Chemicaliën of straling (vergiftiging en andere onbekende gevolgen)
Hoofdstuk 2: De geboorte en de eerste zes maanden
Zintuigen bij de geboorte
Horen: gedurende de eerste zes maanden vooral reageren op gehoor, na de geboorte meteen een
zuiver gehoor, herkennen stem moeder
Zien: de hoor prikkel stuurt zowel de hersenen als de oogspieren. Ook blinde baby’s draaien ogen
naar geluid. Vanaf twee weken kan baby verschillende gezichten onderscheiden. Na vier maanden
kunnen baby’s onderscheid maken tussen mensen en voorwerpen. Baby ziet na de geboorte eerste
zwart-wit. Vanaf vier maanden grijpbewegingen als ze een bewegend voorwerp zien. Na zes
maanden is zien belangrijker dan horen.
Ruiken: reuk eerste zintuig dat van belang is voor baby, ruiken moederborst. Korter huilen als ze
vruchtwater ruiken.
Voelen en proeven: tastzin heel belangrijk. Belangrijker voor meisjes dan voor jongens, meisjes
