Globalisering
Aardrijkskunde: Hoofdstuk 2
§1 Historisch perspectief
Ruimtelijke interactie: wereldwijde uitwisseling goederen, mensen, kapitaal en informatie
=> wereld heeft door ruimtelijke interactie complexe structuur gekregen: om processen
inzichtelijk te maken wordt systeembenadering vanuit economische invalshoek gebruikt:
- systeem bestaat uit elementen (staten) en relaties (politiek of economisch, onderling)
=> gezamenlijk vormen ze economisch wereldsysteem; verandering binnen ene land heeft
altijd positieve of negatieve gevolgen voor andere land
Binnen wereldsysteem is indeling in groepen landen mogelijk o.b.v. 2 criteria:
1. omvang en soort economische activiteiten
2. de soort relaties met andere landen
=> op grond hiervan kom je uit op de volgende indeling:
1. Kernregio’s:
- economisch hoogontwikkeld
- veel wetenschappelijke kennis en geavanceerde technologie => grote arbeidsproductiviteit
- grote variatie aan industriële goederen en diensten
=> hierdoor niet afhankelijk van 1 product; dus meer crisis-/probleembestendig
- veel multinationals: beslissen over wel/niet investeren et cetera
=> besluiten hebben grote gevolgen voor andere landen, zowel binnen als buiten kern
- naast economische macht, ligt in kern ook politieke macht: hierdoor zijn kernlanden in
staat grote invloed uit te oefenen op andere staten in wereldsysteem
2. Semiperifere regio’s:
- lager gemiddeld inkomen per hoofd bevolking dan kernlanden
- semiperifere landen worden vanuit kern gedomineerd
- industrie uit centrum is grotendeels in semiperiferie gevestigd (o.a. door lage loonkosten)
=> hoge industrialisatiegraad
- industrieproducten uit deze regio’s wordt grotendeels afgezet in centrumlanden
=> de eigen afzetmarkt groeit echter ook, bv. Brazilië, Mexico, India, Zuid-Korea en Taiwan
3. Perifere regio’s:
- economische activiteiten sterk afgestemd op behoeften centrum en semiperiferie
- perifere regio’s leveren land- en/of mijnbouwproducten, ook laagwaardig industriegoed
- fragmentarische modernisering: verouderde en moderne technologie zijn beide aanwezig
- zowel productiviteit als gemiddeld inkomen per hoofd bevolking is laag
Ontstaan wereldsysteem: 2 fases
1. Ontdekkingsreizen
Voor 15de eeuw - sporadische handelscontacten, vooral bekend: Zijderoute met Oost-Azië
Eind 15de eeuw - eerste ontdekkingsreizen verhoogden intensiteit handelscontacten
- Portugal en Spanje (later GB en NL) stichtten kolonies
=> eerste kolonies waren gericht op handel, dus economisch verbonden met West-Europa;
zorgde voor onderlinge strijd tussen Europese landen
=> deze eerste fase van in proces van globalisering heet handelskapitalisme
Succes van West-Europese landen kan worden toegeschreven aan 2 factoren:
Aardrijkskunde: Hoofdstuk 2
§1 Historisch perspectief
Ruimtelijke interactie: wereldwijde uitwisseling goederen, mensen, kapitaal en informatie
=> wereld heeft door ruimtelijke interactie complexe structuur gekregen: om processen
inzichtelijk te maken wordt systeembenadering vanuit economische invalshoek gebruikt:
- systeem bestaat uit elementen (staten) en relaties (politiek of economisch, onderling)
=> gezamenlijk vormen ze economisch wereldsysteem; verandering binnen ene land heeft
altijd positieve of negatieve gevolgen voor andere land
Binnen wereldsysteem is indeling in groepen landen mogelijk o.b.v. 2 criteria:
1. omvang en soort economische activiteiten
2. de soort relaties met andere landen
=> op grond hiervan kom je uit op de volgende indeling:
1. Kernregio’s:
- economisch hoogontwikkeld
- veel wetenschappelijke kennis en geavanceerde technologie => grote arbeidsproductiviteit
- grote variatie aan industriële goederen en diensten
=> hierdoor niet afhankelijk van 1 product; dus meer crisis-/probleembestendig
- veel multinationals: beslissen over wel/niet investeren et cetera
=> besluiten hebben grote gevolgen voor andere landen, zowel binnen als buiten kern
- naast economische macht, ligt in kern ook politieke macht: hierdoor zijn kernlanden in
staat grote invloed uit te oefenen op andere staten in wereldsysteem
2. Semiperifere regio’s:
- lager gemiddeld inkomen per hoofd bevolking dan kernlanden
- semiperifere landen worden vanuit kern gedomineerd
- industrie uit centrum is grotendeels in semiperiferie gevestigd (o.a. door lage loonkosten)
=> hoge industrialisatiegraad
- industrieproducten uit deze regio’s wordt grotendeels afgezet in centrumlanden
=> de eigen afzetmarkt groeit echter ook, bv. Brazilië, Mexico, India, Zuid-Korea en Taiwan
3. Perifere regio’s:
- economische activiteiten sterk afgestemd op behoeften centrum en semiperiferie
- perifere regio’s leveren land- en/of mijnbouwproducten, ook laagwaardig industriegoed
- fragmentarische modernisering: verouderde en moderne technologie zijn beide aanwezig
- zowel productiviteit als gemiddeld inkomen per hoofd bevolking is laag
Ontstaan wereldsysteem: 2 fases
1. Ontdekkingsreizen
Voor 15de eeuw - sporadische handelscontacten, vooral bekend: Zijderoute met Oost-Azië
Eind 15de eeuw - eerste ontdekkingsreizen verhoogden intensiteit handelscontacten
- Portugal en Spanje (later GB en NL) stichtten kolonies
=> eerste kolonies waren gericht op handel, dus economisch verbonden met West-Europa;
zorgde voor onderlinge strijd tussen Europese landen
=> deze eerste fase van in proces van globalisering heet handelskapitalisme
Succes van West-Europese landen kan worden toegeschreven aan 2 factoren:
