Samenvatting - hoofdstuk 5 : planten - VWO 5 - Biologie voor Jou

BOUW GROEI EN ONTWIKKELING LENGTE- EN DIKTEGROEI
 Wortel, stengel en blad zijn de  Voor groei is water, mineralen, zuurstof,  Lengtegroei vindt plaats in de
organen van een zaadplant goede temperatuur, licht en jongste delen : de stengel- en
 Dekweefsel vormt de koolstofdioxide nodig worteltop
buitenzijde van een plant en  Cellen kunnen zich specialiseren waarbij  Cambium = ringvormig meristeem
beschermt tegen waterverlies ze van vorm veranderen waar diktegroei plaatsvind
en infecties  Delingen in planten vinden plaats in  Planten groeien in de dikte doordat
 Vaatweefsel = komt in alle meristemen cellen in het cambium zich delen
organen voor en bestaat  In meristeem zitten stamcellen waardoor  Uit het cambium ontstaan veel
voornamelijk uit transportvaten planten hun hele leven groeien meer houtcellen dan bastcellen
 Houtvaten liggen in jaarringen,  Meristemen zitten in toppen, knoppen en waardoor er een laag hout ontstaat
bastvaten eromheen in jonge bladeren en dun laagje bast
houtachtige stengels  Groeipunten = de stoppen van stengels  Jaarring = hout dat gedurende één
 Vulweefsel zit tussen en wortels waardoor lengtegroei jaar is gevormd
dekweefsel en vaatweefsel en plaatsvind  Jaargrens = scherpte overgang
is betrokken bij fotosynthese,  Celstrekking = dochtercel die groeit door tussen het donkere zomerhout en
opslag en stevigheid opname van water lichte voorjaarshout



BOUW, GROEI EN
PLASTIDEN
 In cellen van planten en algen kunnen plastiden voorkomen
 Plastiden = celorganellen die een functie hebben bij de fotosynthese, het lokken van insecten en het opslaan van reservestoffen
 In het donker worden etioplasten gevormd  bladgroenkorrels die nog niet aan licht zijn blootgesteld  in het licht worden dit
bladgroenkorrels
 Chromoplasten hebben zich ontwikkeld uit chloroplasten en hebben nu een kleur
 Leukeplast is kleurloos en zorgt voor opslaan van zetmeel, olie of eiwitten
 Plastiden kunnen onder sommige omstandigheden overgaan in een ander type

, OPNAME VAN WATER EN MINERALEN WATERPOTENTIAAL
 Houtvaten vervoeren water en zouten van de wortels via de stengels  Water in een cel met een lage osmotische waarde
naar de bladeren verplaatst zich via een celmembraan naar een
 Bastvaten vervoeren water en assimilatieproducten van de bladeren aanliggende cel met een hogere osmotische
naar alle delen van de plant waarde
 Planten nemen via de wortelharen water en mineralen op  Bij gelijke osmotische waarde gaat water van hoge
 Hout- en bastvaten liggen in de centrale cilinder druk naar lage druk
 Endodermis = buitenste laag cellen van de centrale cilinder  zorgt  Waterpotentiaal = formule om de verplaatsing van
voor selectieve opname van mineralen water en in planten en dieren te verklaren
 Celwanden zijn permeabel voor water en mineralen  Ψw = ψs + ψp
 Worteldruk = het water met opgeloste mineralen stijgt in de  Ψw = waterpotentiaal, ψs = osmotisch potentiaal,
houtvaten doordat er actief mineralen naar de centrale cilinder ψp = drukpotentiaal
worden getransporteerd waardoor de osmotische waarde hoger wordt  Water beweegt van hoge waterpotentiaal naar lage
waardoor er meer water wordt getransporteerd waterpotentiaal




TRANSPORT IN
STIJGENDE SAPSTROOM IN HOUTVATEN REGELING VAN DE TRANSPORT IN BASTVATEN
VERDAMPING
 Het transport in houtvaten is voornamelijk het gevolg  Bastvaten transporteren
van verdamping van water en van capillaire werking  Bij planten wordt de organische producten van de
 Cohesiekrachten zorgen er voor dat watermoleculen mate van verdamping fotosynthese door de gehele
elkaar aantrekken geregeld door het plant
 Adhesiekrachten zorgen er voor dat watermoleculen aan openen of sluiten van  De stroom gaat van een
de celwanden kunnen plakken de huidmondjes suikerbron naar plaatsen waar
 De cohesie- en adhesiekrachten zijn groter dan de  Openen en sluiten de suiker nodig is of waar die
zwaartekracht waardoor het water omhoog wordt wordt geregeld door wordt opgeslagen
getransporteerd vormverandering  Suiker wordt via bastvaten
 Water kan verdampen via de huidmondjes sluitcellen vervoerd en opgeslagen in
 Verdampingsstroom = door verdamping ontstaat boven  Bij dichte huidmondjes vruchten of in de groeipunten
in de houtvaten een onderdruk waardoor water door de verliest de plant van wortels en stengels
houtvaten wordt gezogen minder vocht