‘’IK BEN NIET TE ZIEK
OM TE WERKEN’’
Een onderzoek naar manieren waarop arbeidsmigranten die kampen met een
verslaving kunnen re-integreren in de samenleving.
,Inhoud
Voorwoord.............................................................................................................................................1
1. Inleiding..............................................................................................................................................2
1.1 Probleemomschrijving..................................................................................................................3
1.2 Organisatie...................................................................................................................................5
1.3 Centrale vraag, deelvragen en afbakening...................................................................................5
1.4 Doelstelling...................................................................................................................................6
1.5 Belanghebbenden.........................................................................................................................6
1.6 Beroepsmatige relevantie.............................................................................................................7
1.7 Leeswijzer.....................................................................................................................................7
2. Voorwaarden, middelen en inhoudelijke aspecten............................................................................8
3. Methodologie.....................................................................................................................................9
3.1 Type onderzoek..........................................................................................................................10
3.2 Respondenten............................................................................................................................10
3.3 Onderzoeksmethode per deelvraag...........................................................................................11
3.4 Dataverzameling.........................................................................................................................12
3.5 Data-analyse...............................................................................................................................12
3.6 Betrouwbaarheid en validiteit....................................................................................................12
4. Literatuurstudie................................................................................................................................14
4.1 Re-integratietrajecten arbeidsmigranten...................................................................................14
4.2 Re-integratie tijdens behandeling...............................................................................................15
5. Resultaten praktijkonderzoek...........................................................................................................16
5.1 Kenmerken arbeidsmigranten....................................................................................................17
5.2 Wensen en behoeften re-integratietraject.................................................................................18
5.3 Invulling re-integratietraject.......................................................................................................19
6. Ontwerp...........................................................................................................................................20
6.1 Ontwerpscenario’s......................................................................................................................21
6.2 Ontwerp Re-integratietraject.....................................................................................................22
7. Feedback..........................................................................................................................................24
8. Conclusie..........................................................................................................................................27
9. Bevordering kwaliteit van (Samen)leven..........................................................................................29
Literatuurlijst........................................................................................................................................30
Voorwoord
1
,Voor u ligt mijn praktijkonderzoek inclusief een ontwerp ter afronding van mijn vierjarige studie
Social Work aan de Hogeschool In Holland. De opleiding is een leerzaam proces geweest. Ik heb
kennis en vaardigheden opgedaan die ik heb kunnen toepassen in mijn eindopdrachten. Het maken
van dit ontwerp en de afronding van mijn studie was niet mogelijk zonder de onvoorwaardelijke
steun en liefde van mijn ouders.
Als eerst wil ik de opdrachtgever van dit onderzoek Victory Care Rijnmond bedanken voor deze kans
om een ontwerp te maken voor de arbeidsmigranten die kampen met een verslaving. Onze
samenwerking en ondersteuning heb ik als zeer prettig ervaren. Daarnaast wil ik de begeleiding
vanuit school bedanken.
Met deze opdracht sluit ik bijna mijn studentenperiode af. Het behalen van mijn diploma zal voor mij
een afsluiting zijn van een zware en intensieve tijd. Ik heb dit niet kunnen afronden zonder de steun
van god, mijn lieve ouders, en mijn vrienden. Ik weet dat mijn ouders enorm trots zullen zijn en
daarom wil ik ze hierbij bedanken dat ze mij de kans hebben gegeven.
Op naar de volgende stap in mijn carrière!
Ik wens u veel leesplezier toe!
1. Inleiding
De opdrachtgever van dit onderzoek is Victory Care Rijnmond, hierna VCR. VCR is een ambulante
hulporganisatie die ondersteuning biedt aan mensen die door allerlei problemen zoals schulden,
verslaving of psychische problemen zijn vastgelopen. Deze ondersteuning wordt aangeboden op
basis van een christelijke overtuiging, namelijk dat er klaar wordt gestaan voor de medemens en het
2
, geloof dat ondanks iemands verleden of situatie er altijd nieuwe kansen zijn. De begeleiders bij VCR
ondersteunen de cliënten op verschillende leefgebieden, zoals fysieke en psychische gesteldheid,
sociaal en persoonlijk functioneren, financiële en maatschappelijke zaken, dagbesteding, huishouden
en hygiëne (Winenleef, z.d.). Dit onderzoek gaat specifiek over verkleinen van de stap naar de
arbeidsmarkt voor Oost-Europese arbeidsmigranten uit de MOE-landen die vanwege een verslaving
voor een rehabilitatieproces bij VCR zijn opgenomen. Moe-land staat voor een Midden en Oost-
Europees land en de landen die hiertoe behoren zijn Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen,
Slovenië, Slowakije, Tsjechië, Roemenië en Bulgarije (Centraal Bureau voor de Statistiek, 2021).
1.1 Probleemomschrijving
Dit onderzoek gaat over arbeidsmigranten uit de MOE-landen die kampen met een verslaving. Deze
arbeidsmigranten kunnen geen (vrijwilligers)werk verrichten, omdat ze in hun rehabilitatiefase zitten.
Rehabilitatiefase wil zeggen dat de cliënt zich in de fase bevindt, waarin de behandeling gericht is op
de verbetering van het functioneren op verschillende levensgebieden (De Jong, 2006). VCR vangt
deze doelgroep op dit moment kosteloos op, omdat deze doelgroep geen toegang heeft tot de
publieke voorzieningen. Dit komt, omdat ze geen duurzaam verblijfsrecht hebben in Nederland.
Artikel 1.2.2 lid 1 van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 geeft namelijk aan dat
‘vreemdelingen’ aanspraak kunnen maken op zorg en ondersteuning als zij duurzaam verblijfsrecht
hebben in Nederland op grond van artikel 8 van de vreemdelingenwet (Wet WMO 2015). De
vreemdelingenwet stelt dat de arbeidsmigranten uit de MOE-landen in aanmerking komen voor een
duurzaam verblijfsrecht als ze langer dan vijf jaar woonachtig zijn in Nederland (Immigratie- en
Naturalisatiedienst, 2021). De arbeidsmigranten kunnen alleen langer dan vijf jaar woonachtig zijn in
Nederland als ze gedurende vijf jaar ook structureel aan het werk zijn. Voor verblijfsrecht dient een
arbeidsmigrant namelijk niet alleen voor vijf jaar te wonen in Nederland, maar ook te werken. Voor
duurzaam verblijfsrecht moet het inkomen van de arbeidsmigranten namelijk hoger liggen dan 50%
van het bijstandsbedrag of de arbeidsmigranten moeten minimaal 40% van de normale volledige
werkweek aan het werk zijn. Mochten de arbeidsmigranten geen werk hebben dan moeten ze
aantonen dat hun inkomen hoog of hoger ligt dan het Nederlandse minimumloon met vakantiegeld.
Mochten de arbeidsmigranten niet voldoen aan beide voorwaarden dan krijgen de arbeidsmigranten
drie maanden om wel werk te zoeken. Lukt dit niet dan komt hun proces van verblijfsrecht in het
geding en moeten ze het land verlaten. De arbeidsmigranten zitten in een vicieuze cirkel, die
hieronder wordt weergegeven. Uit de vicieuze cirkel wordt ook duidelijk hoe de verschillende regels
en knelpunten zich tot elkaar verhouden.
3
OM TE WERKEN’’
Een onderzoek naar manieren waarop arbeidsmigranten die kampen met een
verslaving kunnen re-integreren in de samenleving.
,Inhoud
Voorwoord.............................................................................................................................................1
1. Inleiding..............................................................................................................................................2
1.1 Probleemomschrijving..................................................................................................................3
1.2 Organisatie...................................................................................................................................5
1.3 Centrale vraag, deelvragen en afbakening...................................................................................5
1.4 Doelstelling...................................................................................................................................6
1.5 Belanghebbenden.........................................................................................................................6
1.6 Beroepsmatige relevantie.............................................................................................................7
1.7 Leeswijzer.....................................................................................................................................7
2. Voorwaarden, middelen en inhoudelijke aspecten............................................................................8
3. Methodologie.....................................................................................................................................9
3.1 Type onderzoek..........................................................................................................................10
3.2 Respondenten............................................................................................................................10
3.3 Onderzoeksmethode per deelvraag...........................................................................................11
3.4 Dataverzameling.........................................................................................................................12
3.5 Data-analyse...............................................................................................................................12
3.6 Betrouwbaarheid en validiteit....................................................................................................12
4. Literatuurstudie................................................................................................................................14
4.1 Re-integratietrajecten arbeidsmigranten...................................................................................14
4.2 Re-integratie tijdens behandeling...............................................................................................15
5. Resultaten praktijkonderzoek...........................................................................................................16
5.1 Kenmerken arbeidsmigranten....................................................................................................17
5.2 Wensen en behoeften re-integratietraject.................................................................................18
5.3 Invulling re-integratietraject.......................................................................................................19
6. Ontwerp...........................................................................................................................................20
6.1 Ontwerpscenario’s......................................................................................................................21
6.2 Ontwerp Re-integratietraject.....................................................................................................22
7. Feedback..........................................................................................................................................24
8. Conclusie..........................................................................................................................................27
9. Bevordering kwaliteit van (Samen)leven..........................................................................................29
Literatuurlijst........................................................................................................................................30
Voorwoord
1
,Voor u ligt mijn praktijkonderzoek inclusief een ontwerp ter afronding van mijn vierjarige studie
Social Work aan de Hogeschool In Holland. De opleiding is een leerzaam proces geweest. Ik heb
kennis en vaardigheden opgedaan die ik heb kunnen toepassen in mijn eindopdrachten. Het maken
van dit ontwerp en de afronding van mijn studie was niet mogelijk zonder de onvoorwaardelijke
steun en liefde van mijn ouders.
Als eerst wil ik de opdrachtgever van dit onderzoek Victory Care Rijnmond bedanken voor deze kans
om een ontwerp te maken voor de arbeidsmigranten die kampen met een verslaving. Onze
samenwerking en ondersteuning heb ik als zeer prettig ervaren. Daarnaast wil ik de begeleiding
vanuit school bedanken.
Met deze opdracht sluit ik bijna mijn studentenperiode af. Het behalen van mijn diploma zal voor mij
een afsluiting zijn van een zware en intensieve tijd. Ik heb dit niet kunnen afronden zonder de steun
van god, mijn lieve ouders, en mijn vrienden. Ik weet dat mijn ouders enorm trots zullen zijn en
daarom wil ik ze hierbij bedanken dat ze mij de kans hebben gegeven.
Op naar de volgende stap in mijn carrière!
Ik wens u veel leesplezier toe!
1. Inleiding
De opdrachtgever van dit onderzoek is Victory Care Rijnmond, hierna VCR. VCR is een ambulante
hulporganisatie die ondersteuning biedt aan mensen die door allerlei problemen zoals schulden,
verslaving of psychische problemen zijn vastgelopen. Deze ondersteuning wordt aangeboden op
basis van een christelijke overtuiging, namelijk dat er klaar wordt gestaan voor de medemens en het
2
, geloof dat ondanks iemands verleden of situatie er altijd nieuwe kansen zijn. De begeleiders bij VCR
ondersteunen de cliënten op verschillende leefgebieden, zoals fysieke en psychische gesteldheid,
sociaal en persoonlijk functioneren, financiële en maatschappelijke zaken, dagbesteding, huishouden
en hygiëne (Winenleef, z.d.). Dit onderzoek gaat specifiek over verkleinen van de stap naar de
arbeidsmarkt voor Oost-Europese arbeidsmigranten uit de MOE-landen die vanwege een verslaving
voor een rehabilitatieproces bij VCR zijn opgenomen. Moe-land staat voor een Midden en Oost-
Europees land en de landen die hiertoe behoren zijn Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen,
Slovenië, Slowakije, Tsjechië, Roemenië en Bulgarije (Centraal Bureau voor de Statistiek, 2021).
1.1 Probleemomschrijving
Dit onderzoek gaat over arbeidsmigranten uit de MOE-landen die kampen met een verslaving. Deze
arbeidsmigranten kunnen geen (vrijwilligers)werk verrichten, omdat ze in hun rehabilitatiefase zitten.
Rehabilitatiefase wil zeggen dat de cliënt zich in de fase bevindt, waarin de behandeling gericht is op
de verbetering van het functioneren op verschillende levensgebieden (De Jong, 2006). VCR vangt
deze doelgroep op dit moment kosteloos op, omdat deze doelgroep geen toegang heeft tot de
publieke voorzieningen. Dit komt, omdat ze geen duurzaam verblijfsrecht hebben in Nederland.
Artikel 1.2.2 lid 1 van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning 2015 geeft namelijk aan dat
‘vreemdelingen’ aanspraak kunnen maken op zorg en ondersteuning als zij duurzaam verblijfsrecht
hebben in Nederland op grond van artikel 8 van de vreemdelingenwet (Wet WMO 2015). De
vreemdelingenwet stelt dat de arbeidsmigranten uit de MOE-landen in aanmerking komen voor een
duurzaam verblijfsrecht als ze langer dan vijf jaar woonachtig zijn in Nederland (Immigratie- en
Naturalisatiedienst, 2021). De arbeidsmigranten kunnen alleen langer dan vijf jaar woonachtig zijn in
Nederland als ze gedurende vijf jaar ook structureel aan het werk zijn. Voor verblijfsrecht dient een
arbeidsmigrant namelijk niet alleen voor vijf jaar te wonen in Nederland, maar ook te werken. Voor
duurzaam verblijfsrecht moet het inkomen van de arbeidsmigranten namelijk hoger liggen dan 50%
van het bijstandsbedrag of de arbeidsmigranten moeten minimaal 40% van de normale volledige
werkweek aan het werk zijn. Mochten de arbeidsmigranten geen werk hebben dan moeten ze
aantonen dat hun inkomen hoog of hoger ligt dan het Nederlandse minimumloon met vakantiegeld.
Mochten de arbeidsmigranten niet voldoen aan beide voorwaarden dan krijgen de arbeidsmigranten
drie maanden om wel werk te zoeken. Lukt dit niet dan komt hun proces van verblijfsrecht in het
geding en moeten ze het land verlaten. De arbeidsmigranten zitten in een vicieuze cirkel, die
hieronder wordt weergegeven. Uit de vicieuze cirkel wordt ook duidelijk hoe de verschillende regels
en knelpunten zich tot elkaar verhouden.
3
