Samenvatting
Bescherming van de intellectuele eigendom
,Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 1 INTELLECTUELE EIGENDOM IN HET ALGEMEEN................................... 4
1. INLEIDING..........................................................................................................................................4
2. INTELLECTUELE EIGENDOM EN ONGEOORLOOFDE MEDEDINGING.................................................4
3. CATALOGUS VAN VRAGEN.................................................................................................................4
4. OBJECT EN TERREIN..........................................................................................................................4
5. INHOUDELIJKE EISEN, AANSPRAAK, PROCEDURE.............................................................................5
6. WAARUIT BESTAAT HET UITSLUITEND RECHT?...............................................................................5
7. GRENZEN AAN MONOPOLIES.............................................................................................................5
8. EXPLOITATIE VAN HET UITSLUITEND RECHT...................................................................................5
9. PRESTATIES EN DE ZORGVULDIGHEIDSNORM..................................................................................5
HOOFDSTUK 2 INTERNATIONALE ASPECTEN........................................................................ 6
10. INTERNATIONAAL KARAKTER.........................................................................................................6
11. ASSIMILATIE EN MINIMALE BESCHERMING....................................................................................6
12. PROCEDURES, RECHT VAN VOORRANG...........................................................................................6
13. INTELLECTUELE EIGENDOM EN GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT, HET PROBLEEM.......................6
14. ART. 36 VWEU EN COMMUNAUTAIRE UITPUTTING......................................................................7
15. RESTPROBLEMEN.............................................................................................................................7
HOOFDSTUK 3 HET OCTROOIRECHT........................................................................................ 7
16. INLEIDING, REGELGEVING...............................................................................................................7
17. OCTROOIVERLENING: NATIONAAL EN INTERNATIONAAL..............................................................7
18. DE EUROPESE VERLENINGSPROCEDURE.........................................................................................7
19. DE NATIONALE PROCEDURE............................................................................................................7
20. DE MATERIËLE VEREISTEN VAN OCTROOIEERBAARHEID..............................................................8
21. COLLISIE (BOTSING)........................................................................................................................8
22. DE RECHTHEBBENDE, MATERIËLE BEPALINGEN............................................................................8
23. DE RECHTHEBBENDE PROCEDUREBEPALINGEN.............................................................................8
24. LOTGEVALLEN VAN EEN VERLEEND OCTROOI...............................................................................9
25. HET MONOPOLIE..............................................................................................................................9
26. DE VOORGEBRUIKER.......................................................................................................................9
27. DE EXPLOITATIE VAN HET OCTROOI..............................................................................................9
28. DE DWANGLICENTIES......................................................................................................................9
29. UITPUTTING...................................................................................................................................10
30. RECHTSHANDHAVING....................................................................................................................10
HOOFDSTUK 4 HET AUTEURSRECHT....................................................................................... 10
31. INLEIDING......................................................................................................................................10
32. REGELGEVING, VERDRAGEN.........................................................................................................10
33. ONTSTAAN EN DUUR VAN HET AUTEURSRECHT............................................................................10
34. HET WERK......................................................................................................................................10
35. WERKEN WAAROP GEEN AUTEURSRECHT ONTSTAAT..................................................................11
36. DE MAKER......................................................................................................................................11
,37. EXPLOITATIERECHTEN..................................................................................................................11
38. VERVEELVOUDIGING.....................................................................................................................11
39. OPENBAARMAKING........................................................................................................................11
40. UITPUTTING...................................................................................................................................12
41. BEPERKINGEN VAN HET AUTEURSRECHT.....................................................................................12
42. DE PERSOONLIJKHEIDSRECHTEN..................................................................................................13
43. BELANGEN VAN DERDEN, HET PORTRETRECHT............................................................................13
44. DE EXPLOITATIE VAN HET AUTEURSRECHT.................................................................................13
45. RECHTSHANDHAVING....................................................................................................................13
HOOFDSTUK 5 HET MERKENRECHT........................................................................................ 14
46. INLEIDING, REGELGEVING.............................................................................................................14
47. SOORTEN MERKEN.........................................................................................................................14
48. HET MERK......................................................................................................................................14
49. DE VERKRIJGING VAN HET RECHT................................................................................................15
50. NIETIGHEID VAN INSCHRIJVING....................................................................................................15
51. DUUR EN VERVAL VAN HET RECHT...............................................................................................15
52. HET UITSLUITEND RECHT..............................................................................................................16
53. RECHTSHANDHAVING....................................................................................................................17
54. EXPLOITATIE VAN HET MERKRECHT............................................................................................17
55. UITPUTTING, GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT..............................................................................17
HOOFDSTUK 6 DE HANDELSNAAM........................................................................................... 18
56. INLEIDING, REGELGEVING.............................................................................................................18
57. DE DEFINITIE VAN ART. 1 HNW.....................................................................................................18
58. MISLEIDENDE HANDELSNAMEN.....................................................................................................18
59. CONFLICTERENDE HANDELSNAMEN.............................................................................................18
60. BOTSING VAN HANDELSNAAM EN MERK.......................................................................................18
61. RECHTSHANDHAVING....................................................................................................................18
62. EXPLOITATIE VAN DE HANDELSNAAM..........................................................................................19
,Hoofdstuk 1 Intellectuele eigendom in het algemeen
1. Inleiding
De bescherming van prestaties en van de naam (preciezer, van onderscheidingstekens: merk
en handelsnaam) is het centrale thema in dit boek. Het rechtsgebied van de intellectuele
eigendom (IE) omvat de wettelijke systemen tot bescherming van de prestaties en de
onderscheidingstekens. Met de term industriële eigendom wordt aangegeven het rechtsgebied
van de intellectuele eigendom minus het auteursrecht en de naburige rechten.
De volgende onderwerpen zullen aan bod komen:
- Het octrooirecht het exclusieve recht van de uitvinder van een nieuw voortbrengsel
of een nieuw industrieel procedé om gedurende een bepaalde termijn de uitvinding te
exploiteren
- Het auteursrecht geeft de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst
enkele exclusieve bevoegdheden m.b.t. gebruik en exploitatie van zijn werk.
- Het merkenrecht geeft de houder van het recht een naar tijd onbegrensd exclusief
recht het betreffende merk voor bepaalde waren of diensten te gebruiken.
- Het handelsnaamrecht geeft aan degene die een bepaalde handelsnaam voor een
bepaalde onderneming gebruikt, een zekere vorm van bescherming m.b.t. het gebruik
van die naam.
2. Intellectuele eigendom en ongeoorloofde mededinging
Het beginsel van de vrijheid van handel en bedrijf (concurrentievrijheid) is het uitgangspunt
van ons mededingingsrecht. De wetten betreffende de IE zijn deels op te vaten als normering
van de concurrentie. Deze wetten geven tamelijk precieze opsommingen van handelingen die
alleen door of met toestemming van de rechthebbende mogen worden verricht. Verrichten
concurrenten deze handelingen, dan is hun handelen te bestempelen als ongeoorloofde
mededinging.
3. Catalogus van vragen
Het patroon van IE is dat men voor een bepaald onstoffelijk object een uitsluitend recht kan
verkrijgen, als dit object ligt op een bepaald terrein en aan bepaalde inhoudelijke eisen
voldoet.
4. Object en terrein
De IE biedt een caleidoscopische aanblik. We hebben te maken met vlekken op het veld van
menselijke inspanning. Wat de objecten in de onderscheidende regelingen gemeen hebben, is
dat zij onstoffelijk van karakter zijn. We kunnen onderscheid maken tussen de bescherming
van prestaties en de bescherming van onderscheidingstekens. Een handelsnaam of merk is een
onderscheidingsteken: het dient ertoe een bepaalde onderneming of een bepaald product voor
het publiek herkenbaar te maken. Het doel van het merkenrecht en het handelsnaamrecht is te
voorkomen dat de herkenbaarheid verwatert of wordt aangetast.
IE-rechten die berusten op een geestelijke prestatie (octrooi- en auteursrecht) zijn begrensd
naar duur. Dit omdat een blokkade in de voortgang van techniek, wetenschap en kunst zou
kunnen ontstaan indien het monopolie nooit zou eindigen. Een octrooi heeft een duur van
twintig jaar gerekend vanaf de dag van de aanvraag. Voor de onderscheidingstekens geldt dit
principe niet. Hun beschermingsduur kan onbegrensd zijn.
, De rechtsgrond die intellectuele prestaties betreffen zijn utiliteit, billijkheid en
natuurrechtelijke onvervreemdbaarheid.
5. Inhoudelijke eisen, aanspraak, procedure
M.b.t. de wijze waarop men het uitsluitende recht verkrijgt, zijn drie systemen te
onderscheiden:
- Verlening na een inhoudelijk onderzoek
o Bekeken wordt of het object van de aanvraag voldoet aan de eisen die de wet
daaraan stelt
o Octrooi- en kwekersrecht
- Verkrijging d.m.v. het verrichten van bepaalde formaliteiten (inschrijfstelsel)
o Nauwelijks toetsing aan de inhoudelijke vereisten
o Merkenrecht
- Verkrijging van rechtswege
o Ontstaat op het moment waarop de schepping ontstaat
o Auteursrecht, handelsnaamrecht, chipsrecht, naburige rechten en
databankrecht.
6. Waaruit bestaat het uitsluitend recht?
De verscheidene regelingen kennen aan de gerechtigde een vorm van monopolie toe. Deze is
gegoten in de vorm van een absoluut recht. Voorbehouden handelingen mogen derden niet
verrichten zonder toestemming; de gerechtigde kan dit verbieden.
Het object van een recht van IE is niet een voor menselijke beheersing vatbaar stoffelijk
object.
7. Grenzen aan monopolies
Bij de bescherming van prestaties is de belangrijkste begrenzing die in duur. Daarnaast kan
aan belangen van derden tegemoet worden gekomen door een zogeheten dwanglicentie. De
houder hiervan krijgt via een bepaalde procedure het recht voorbehouden handelingen te
verrichten. Een andere belangrijke beperking van het monopolie ligt ten slotte besloten in het
begrip uitputting. Dit vindt plaats door het rechtmatig op de markt brengen van goederen. De
uitputtingsregel brengt met zich mee dat de monopolist zich niet kan verzetten tegen de
verdere verhandeling van dat exemplaar. Ten aanzien van dat exemplaar is zijn recht uitgeput.
8. Exploitatie van het uitsluitend recht
Bij de prestatie gaat het er bij exploitatie om dat de monopolist door zijn uitsluitend recht een
beloning kan verwerven voor zijn inspanningen. Het onderscheidingsteken vormt
aanvankelijk meestal niet een zelfstandige bron van profijt. Het markeert slechts een bepaalde
positie op de markt. Het is die marktpositie die het profijt oplevert. Bij de exploitatie van een
IE-recht zijn drie vormen denkbaar:
- Zelf de voorbehouden handelingen verrichten
- Een ander daarvoor contractueel toestemming geven (licentie)
- Het recht aan een ander overdragen
9. Prestaties en de zorgvuldigheidsnorm
Er wordt een onderscheid gemaakt tussen:
- Het nabootsten van producten
Bescherming van de intellectuele eigendom
,Inhoudsopgave
HOOFDSTUK 1 INTELLECTUELE EIGENDOM IN HET ALGEMEEN................................... 4
1. INLEIDING..........................................................................................................................................4
2. INTELLECTUELE EIGENDOM EN ONGEOORLOOFDE MEDEDINGING.................................................4
3. CATALOGUS VAN VRAGEN.................................................................................................................4
4. OBJECT EN TERREIN..........................................................................................................................4
5. INHOUDELIJKE EISEN, AANSPRAAK, PROCEDURE.............................................................................5
6. WAARUIT BESTAAT HET UITSLUITEND RECHT?...............................................................................5
7. GRENZEN AAN MONOPOLIES.............................................................................................................5
8. EXPLOITATIE VAN HET UITSLUITEND RECHT...................................................................................5
9. PRESTATIES EN DE ZORGVULDIGHEIDSNORM..................................................................................5
HOOFDSTUK 2 INTERNATIONALE ASPECTEN........................................................................ 6
10. INTERNATIONAAL KARAKTER.........................................................................................................6
11. ASSIMILATIE EN MINIMALE BESCHERMING....................................................................................6
12. PROCEDURES, RECHT VAN VOORRANG...........................................................................................6
13. INTELLECTUELE EIGENDOM EN GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT, HET PROBLEEM.......................6
14. ART. 36 VWEU EN COMMUNAUTAIRE UITPUTTING......................................................................7
15. RESTPROBLEMEN.............................................................................................................................7
HOOFDSTUK 3 HET OCTROOIRECHT........................................................................................ 7
16. INLEIDING, REGELGEVING...............................................................................................................7
17. OCTROOIVERLENING: NATIONAAL EN INTERNATIONAAL..............................................................7
18. DE EUROPESE VERLENINGSPROCEDURE.........................................................................................7
19. DE NATIONALE PROCEDURE............................................................................................................7
20. DE MATERIËLE VEREISTEN VAN OCTROOIEERBAARHEID..............................................................8
21. COLLISIE (BOTSING)........................................................................................................................8
22. DE RECHTHEBBENDE, MATERIËLE BEPALINGEN............................................................................8
23. DE RECHTHEBBENDE PROCEDUREBEPALINGEN.............................................................................8
24. LOTGEVALLEN VAN EEN VERLEEND OCTROOI...............................................................................9
25. HET MONOPOLIE..............................................................................................................................9
26. DE VOORGEBRUIKER.......................................................................................................................9
27. DE EXPLOITATIE VAN HET OCTROOI..............................................................................................9
28. DE DWANGLICENTIES......................................................................................................................9
29. UITPUTTING...................................................................................................................................10
30. RECHTSHANDHAVING....................................................................................................................10
HOOFDSTUK 4 HET AUTEURSRECHT....................................................................................... 10
31. INLEIDING......................................................................................................................................10
32. REGELGEVING, VERDRAGEN.........................................................................................................10
33. ONTSTAAN EN DUUR VAN HET AUTEURSRECHT............................................................................10
34. HET WERK......................................................................................................................................10
35. WERKEN WAAROP GEEN AUTEURSRECHT ONTSTAAT..................................................................11
36. DE MAKER......................................................................................................................................11
,37. EXPLOITATIERECHTEN..................................................................................................................11
38. VERVEELVOUDIGING.....................................................................................................................11
39. OPENBAARMAKING........................................................................................................................11
40. UITPUTTING...................................................................................................................................12
41. BEPERKINGEN VAN HET AUTEURSRECHT.....................................................................................12
42. DE PERSOONLIJKHEIDSRECHTEN..................................................................................................13
43. BELANGEN VAN DERDEN, HET PORTRETRECHT............................................................................13
44. DE EXPLOITATIE VAN HET AUTEURSRECHT.................................................................................13
45. RECHTSHANDHAVING....................................................................................................................13
HOOFDSTUK 5 HET MERKENRECHT........................................................................................ 14
46. INLEIDING, REGELGEVING.............................................................................................................14
47. SOORTEN MERKEN.........................................................................................................................14
48. HET MERK......................................................................................................................................14
49. DE VERKRIJGING VAN HET RECHT................................................................................................15
50. NIETIGHEID VAN INSCHRIJVING....................................................................................................15
51. DUUR EN VERVAL VAN HET RECHT...............................................................................................15
52. HET UITSLUITEND RECHT..............................................................................................................16
53. RECHTSHANDHAVING....................................................................................................................17
54. EXPLOITATIE VAN HET MERKRECHT............................................................................................17
55. UITPUTTING, GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT..............................................................................17
HOOFDSTUK 6 DE HANDELSNAAM........................................................................................... 18
56. INLEIDING, REGELGEVING.............................................................................................................18
57. DE DEFINITIE VAN ART. 1 HNW.....................................................................................................18
58. MISLEIDENDE HANDELSNAMEN.....................................................................................................18
59. CONFLICTERENDE HANDELSNAMEN.............................................................................................18
60. BOTSING VAN HANDELSNAAM EN MERK.......................................................................................18
61. RECHTSHANDHAVING....................................................................................................................18
62. EXPLOITATIE VAN DE HANDELSNAAM..........................................................................................19
,Hoofdstuk 1 Intellectuele eigendom in het algemeen
1. Inleiding
De bescherming van prestaties en van de naam (preciezer, van onderscheidingstekens: merk
en handelsnaam) is het centrale thema in dit boek. Het rechtsgebied van de intellectuele
eigendom (IE) omvat de wettelijke systemen tot bescherming van de prestaties en de
onderscheidingstekens. Met de term industriële eigendom wordt aangegeven het rechtsgebied
van de intellectuele eigendom minus het auteursrecht en de naburige rechten.
De volgende onderwerpen zullen aan bod komen:
- Het octrooirecht het exclusieve recht van de uitvinder van een nieuw voortbrengsel
of een nieuw industrieel procedé om gedurende een bepaalde termijn de uitvinding te
exploiteren
- Het auteursrecht geeft de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst
enkele exclusieve bevoegdheden m.b.t. gebruik en exploitatie van zijn werk.
- Het merkenrecht geeft de houder van het recht een naar tijd onbegrensd exclusief
recht het betreffende merk voor bepaalde waren of diensten te gebruiken.
- Het handelsnaamrecht geeft aan degene die een bepaalde handelsnaam voor een
bepaalde onderneming gebruikt, een zekere vorm van bescherming m.b.t. het gebruik
van die naam.
2. Intellectuele eigendom en ongeoorloofde mededinging
Het beginsel van de vrijheid van handel en bedrijf (concurrentievrijheid) is het uitgangspunt
van ons mededingingsrecht. De wetten betreffende de IE zijn deels op te vaten als normering
van de concurrentie. Deze wetten geven tamelijk precieze opsommingen van handelingen die
alleen door of met toestemming van de rechthebbende mogen worden verricht. Verrichten
concurrenten deze handelingen, dan is hun handelen te bestempelen als ongeoorloofde
mededinging.
3. Catalogus van vragen
Het patroon van IE is dat men voor een bepaald onstoffelijk object een uitsluitend recht kan
verkrijgen, als dit object ligt op een bepaald terrein en aan bepaalde inhoudelijke eisen
voldoet.
4. Object en terrein
De IE biedt een caleidoscopische aanblik. We hebben te maken met vlekken op het veld van
menselijke inspanning. Wat de objecten in de onderscheidende regelingen gemeen hebben, is
dat zij onstoffelijk van karakter zijn. We kunnen onderscheid maken tussen de bescherming
van prestaties en de bescherming van onderscheidingstekens. Een handelsnaam of merk is een
onderscheidingsteken: het dient ertoe een bepaalde onderneming of een bepaald product voor
het publiek herkenbaar te maken. Het doel van het merkenrecht en het handelsnaamrecht is te
voorkomen dat de herkenbaarheid verwatert of wordt aangetast.
IE-rechten die berusten op een geestelijke prestatie (octrooi- en auteursrecht) zijn begrensd
naar duur. Dit omdat een blokkade in de voortgang van techniek, wetenschap en kunst zou
kunnen ontstaan indien het monopolie nooit zou eindigen. Een octrooi heeft een duur van
twintig jaar gerekend vanaf de dag van de aanvraag. Voor de onderscheidingstekens geldt dit
principe niet. Hun beschermingsduur kan onbegrensd zijn.
, De rechtsgrond die intellectuele prestaties betreffen zijn utiliteit, billijkheid en
natuurrechtelijke onvervreemdbaarheid.
5. Inhoudelijke eisen, aanspraak, procedure
M.b.t. de wijze waarop men het uitsluitende recht verkrijgt, zijn drie systemen te
onderscheiden:
- Verlening na een inhoudelijk onderzoek
o Bekeken wordt of het object van de aanvraag voldoet aan de eisen die de wet
daaraan stelt
o Octrooi- en kwekersrecht
- Verkrijging d.m.v. het verrichten van bepaalde formaliteiten (inschrijfstelsel)
o Nauwelijks toetsing aan de inhoudelijke vereisten
o Merkenrecht
- Verkrijging van rechtswege
o Ontstaat op het moment waarop de schepping ontstaat
o Auteursrecht, handelsnaamrecht, chipsrecht, naburige rechten en
databankrecht.
6. Waaruit bestaat het uitsluitend recht?
De verscheidene regelingen kennen aan de gerechtigde een vorm van monopolie toe. Deze is
gegoten in de vorm van een absoluut recht. Voorbehouden handelingen mogen derden niet
verrichten zonder toestemming; de gerechtigde kan dit verbieden.
Het object van een recht van IE is niet een voor menselijke beheersing vatbaar stoffelijk
object.
7. Grenzen aan monopolies
Bij de bescherming van prestaties is de belangrijkste begrenzing die in duur. Daarnaast kan
aan belangen van derden tegemoet worden gekomen door een zogeheten dwanglicentie. De
houder hiervan krijgt via een bepaalde procedure het recht voorbehouden handelingen te
verrichten. Een andere belangrijke beperking van het monopolie ligt ten slotte besloten in het
begrip uitputting. Dit vindt plaats door het rechtmatig op de markt brengen van goederen. De
uitputtingsregel brengt met zich mee dat de monopolist zich niet kan verzetten tegen de
verdere verhandeling van dat exemplaar. Ten aanzien van dat exemplaar is zijn recht uitgeput.
8. Exploitatie van het uitsluitend recht
Bij de prestatie gaat het er bij exploitatie om dat de monopolist door zijn uitsluitend recht een
beloning kan verwerven voor zijn inspanningen. Het onderscheidingsteken vormt
aanvankelijk meestal niet een zelfstandige bron van profijt. Het markeert slechts een bepaalde
positie op de markt. Het is die marktpositie die het profijt oplevert. Bij de exploitatie van een
IE-recht zijn drie vormen denkbaar:
- Zelf de voorbehouden handelingen verrichten
- Een ander daarvoor contractueel toestemming geven (licentie)
- Het recht aan een ander overdragen
9. Prestaties en de zorgvuldigheidsnorm
Er wordt een onderscheid gemaakt tussen:
- Het nabootsten van producten
