Verpleegkundig
leiderschap
Praktijkleren 4
Naam:
Studentnummer:
Mailadres:
Groepscode: GVE-4R2-TGZ-A
Toets code: GVE-4.PL4-17
1e Examinator:
2e Examinator:
Inleverdatum: 10-06-2024
Aantal woorden:
Versie: Eerste poging
,Inhoudsopgave
1 Verkennen van verpleegkundig leiderschap .................................................................................... 3
1.1 Definitie verpleegkundig leiderschap..................................................................................... 3
1.2 Persoonlijke visie op verpleegkundig leiderschap.................................................................. 3
1.3 Soorten leiderschap ............................................................................................................... 4
1.4 Beïnvloeding van beleid van een organisatie ......................................................................... 5
1.5 Verpleegkundig leiderschap op afdeling A3 binnen Tergooi MC?.......................................... 6
1.6 Kenmerken professioneel leiderschap bij verpleegkundigen en een rolmodel ..................... 7
1.7 Kenmerken persoonlijk leiderschap verpleegkundigen ......................................................... 8
1.8 Stakeholders op macro-, meso- en microniveau.................................................................... 8
1.9 Verpleegkundig leiderschap op macroniveau ........................................................................ 9
1.10 Verpleegkundig leiderschap op mesoniveau ......................................................................... 9
1.11 Reflectie leerrendement op het verkennen van verpleegkundig leiderschap ..................... 11
2 Observeren en reflecteren van leiderschap .................................................................................. 13
2.1 Schaduwen rolmodel ........................................................................................................... 13
2.2 Reflectie leerrendement op het schaduwen rolmodel ........................................................ 14
3 Bewust experimenteren met leiderschap ..................................................................................... 16
3.1 Leerdoelen verpleegkundig leiderschap .............................................................................. 16
3.2 Invloed uitoefenen op de kwaliteit van zorg ........................................................................ 17
3.2.1 Heteroanamnese formulier ............................................................................................. 17
3.2.2 Wondrapportage.............................................................................................................. 18
3.2.3 Mondzorg......................................................................................................................... 19
3.3 Reflectie leerrendement op het bewust experimenteren met leiderschap ........................ 20
Literatuurlijst ......................................................................................................................................... 21
Bijlagen .................................................................................................................................................. 24
Bijlage A Interview stakeholder ......................................................................................................... 24
Bijlage B Heteroanamnese formulier ................................................................................................ 27
Bijlage C Zakkaartje wondrapportage................................................................................................ 31
Bijlage D Presentatie mondzorg ........................................................................................................ 32
, 1 Verkennen van verpleegkundig leiderschap
1.1 Definitie verpleegkundig leiderschap
Er zijn verschillende opvattingen over wat verpleegkundig leiderschap inhoudt, maar bij alle
omschrijvingen is vakinhoudelijke expertise het uitgangspunt. Als verpleegkundige zet je deze
expertise in om zorg te verbeteren en indien mogelijk pas je evidence based practice toe. Je
vertegenwoordigt de belangen van de patiënt en neemt daarbij zijn waarden als uitgangspunt. Tevens
neem je het team mee in nieuwe ontwikkelingen (Adriaansen & Peters, 2018).
Verpleegkundig leiderschap is echter geen nieuw concept. Al vijfentwintig jaar geleden werd het
onderzocht en gedefinieerd als een middel om zowel de verpleegkundige praktijk als het
gezondheidsbeleid te beïnvloeden en vorm te geven (Antrobus & Kitson, 1999). Volgens Cook (1999)
is een verpleegkundig leider iemand die directe patiëntenzorg verleent en gericht is op het
verbeteren van zorg door anderen te beïnvloeden.
De National Health Service definieert leiderschap als een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid
en gaat ervan uit dat iedereen bijdraagt aan het effectief functioneren van de organisatie en daarmee
het verbeteren van patiëntervaringen en uitkomsten (NHS, 2011). TVZ beschrijft verpleegkundig
leiderschap als het gezamenlijk met collega's van verschillende disciplines, evenals met patiënten en
hun families, streven naar waardevolle zorg die aansluit bij de individuele situatie. Het gaat hierbij
niet alleen om de directe zorgverlening aan de patiënt, maar ook om het beïnvloeden van de
strategische koers van de zorgorganisatie waar men werkt en zelfs daarbuiten. Verpleegkundig
leiderschap wordt gezien als een integraal onderdeel van het dagelijks werk, waarbij men actief
invloed uitoefent op zowel de kwaliteit van de zorg als de bredere richting van de zorgpraktijk (TVZ,
z.d.).
Vermeulen et al. (2020) zien verpleegkundig leiderschap als een vast onderdeel van het dagelijks
werk, waarbij relaties met anderen en de context waarin je handelt, een integraal onderdeel zijn. Ze
geloven niet dat verpleegkundig leiderschap per se gebonden is aan een positie of kan worden
toebedeeld aan een selecte groep en zien leiderschap als een gezamenlijke prestatie, die zichtbaar
wordt en ingebed is in de praktijk van het werken in de zorg.
In het beroepsprofiel van verpleegkundigen staat het competentie model CanMEDS. Een belangrijke
CanMEDS-rol in dit model is die van de ‘organisator’, ook wel ‘leider’ genoemd. Deze rol beschrijft
een verpleegkundige die leiderschap toont in: het verpleegkundig handelen, de samenwerking met
anderen, veiligheid en het coördineren van zorg vanuit een onderzoekende en reflectieve houding
met als vertrekpunt evidence based practice (Lambregts et al., 2020). Verpleegkundig leiderschap is
een dimensie die dwars door alle beroepscompetenties heen loopt (Adriaansen & Peters, 2018).
Volgens de beroepsvereniging Verpleegkundigen & Verzorgenden (V&VN) is leiderschap nodig voor
het leveren van excellente zorg. Verpleegkundig leiderschap omvat het inspireren, motiveren en
overtuigen van anderen, waardoor verpleegkundigen en verzorgenden initiatieven nemen voor
verbetering en invloed uitoefenen op beleidsvorming binnen hun werkomgeving (V&VN, 2024b).
Volgens Wong et al. (2013) leidt verpleegkundig leiderschap tot een betere werkomgeving en
verbeterde patiëntuitkomsten.
1.2 Persoonlijke visie op verpleegkundig leiderschap
Mijn visie op verpleegkundig leiderschap is dat je een kritische blik hebt op de zorg die geleverd
wordt en hierin kijkt wat voor actie of verandering nodig is. Een verpleegkundig leider durft haar stem
te laten horen, neemt initiatief, kan helder communiceren, goed luisteren, beschikt over de
benodigde kennis en heeft een helikopterview. Door het tonen van leiderschap kun je als
leiderschap
Praktijkleren 4
Naam:
Studentnummer:
Mailadres:
Groepscode: GVE-4R2-TGZ-A
Toets code: GVE-4.PL4-17
1e Examinator:
2e Examinator:
Inleverdatum: 10-06-2024
Aantal woorden:
Versie: Eerste poging
,Inhoudsopgave
1 Verkennen van verpleegkundig leiderschap .................................................................................... 3
1.1 Definitie verpleegkundig leiderschap..................................................................................... 3
1.2 Persoonlijke visie op verpleegkundig leiderschap.................................................................. 3
1.3 Soorten leiderschap ............................................................................................................... 4
1.4 Beïnvloeding van beleid van een organisatie ......................................................................... 5
1.5 Verpleegkundig leiderschap op afdeling A3 binnen Tergooi MC?.......................................... 6
1.6 Kenmerken professioneel leiderschap bij verpleegkundigen en een rolmodel ..................... 7
1.7 Kenmerken persoonlijk leiderschap verpleegkundigen ......................................................... 8
1.8 Stakeholders op macro-, meso- en microniveau.................................................................... 8
1.9 Verpleegkundig leiderschap op macroniveau ........................................................................ 9
1.10 Verpleegkundig leiderschap op mesoniveau ......................................................................... 9
1.11 Reflectie leerrendement op het verkennen van verpleegkundig leiderschap ..................... 11
2 Observeren en reflecteren van leiderschap .................................................................................. 13
2.1 Schaduwen rolmodel ........................................................................................................... 13
2.2 Reflectie leerrendement op het schaduwen rolmodel ........................................................ 14
3 Bewust experimenteren met leiderschap ..................................................................................... 16
3.1 Leerdoelen verpleegkundig leiderschap .............................................................................. 16
3.2 Invloed uitoefenen op de kwaliteit van zorg ........................................................................ 17
3.2.1 Heteroanamnese formulier ............................................................................................. 17
3.2.2 Wondrapportage.............................................................................................................. 18
3.2.3 Mondzorg......................................................................................................................... 19
3.3 Reflectie leerrendement op het bewust experimenteren met leiderschap ........................ 20
Literatuurlijst ......................................................................................................................................... 21
Bijlagen .................................................................................................................................................. 24
Bijlage A Interview stakeholder ......................................................................................................... 24
Bijlage B Heteroanamnese formulier ................................................................................................ 27
Bijlage C Zakkaartje wondrapportage................................................................................................ 31
Bijlage D Presentatie mondzorg ........................................................................................................ 32
, 1 Verkennen van verpleegkundig leiderschap
1.1 Definitie verpleegkundig leiderschap
Er zijn verschillende opvattingen over wat verpleegkundig leiderschap inhoudt, maar bij alle
omschrijvingen is vakinhoudelijke expertise het uitgangspunt. Als verpleegkundige zet je deze
expertise in om zorg te verbeteren en indien mogelijk pas je evidence based practice toe. Je
vertegenwoordigt de belangen van de patiënt en neemt daarbij zijn waarden als uitgangspunt. Tevens
neem je het team mee in nieuwe ontwikkelingen (Adriaansen & Peters, 2018).
Verpleegkundig leiderschap is echter geen nieuw concept. Al vijfentwintig jaar geleden werd het
onderzocht en gedefinieerd als een middel om zowel de verpleegkundige praktijk als het
gezondheidsbeleid te beïnvloeden en vorm te geven (Antrobus & Kitson, 1999). Volgens Cook (1999)
is een verpleegkundig leider iemand die directe patiëntenzorg verleent en gericht is op het
verbeteren van zorg door anderen te beïnvloeden.
De National Health Service definieert leiderschap als een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid
en gaat ervan uit dat iedereen bijdraagt aan het effectief functioneren van de organisatie en daarmee
het verbeteren van patiëntervaringen en uitkomsten (NHS, 2011). TVZ beschrijft verpleegkundig
leiderschap als het gezamenlijk met collega's van verschillende disciplines, evenals met patiënten en
hun families, streven naar waardevolle zorg die aansluit bij de individuele situatie. Het gaat hierbij
niet alleen om de directe zorgverlening aan de patiënt, maar ook om het beïnvloeden van de
strategische koers van de zorgorganisatie waar men werkt en zelfs daarbuiten. Verpleegkundig
leiderschap wordt gezien als een integraal onderdeel van het dagelijks werk, waarbij men actief
invloed uitoefent op zowel de kwaliteit van de zorg als de bredere richting van de zorgpraktijk (TVZ,
z.d.).
Vermeulen et al. (2020) zien verpleegkundig leiderschap als een vast onderdeel van het dagelijks
werk, waarbij relaties met anderen en de context waarin je handelt, een integraal onderdeel zijn. Ze
geloven niet dat verpleegkundig leiderschap per se gebonden is aan een positie of kan worden
toebedeeld aan een selecte groep en zien leiderschap als een gezamenlijke prestatie, die zichtbaar
wordt en ingebed is in de praktijk van het werken in de zorg.
In het beroepsprofiel van verpleegkundigen staat het competentie model CanMEDS. Een belangrijke
CanMEDS-rol in dit model is die van de ‘organisator’, ook wel ‘leider’ genoemd. Deze rol beschrijft
een verpleegkundige die leiderschap toont in: het verpleegkundig handelen, de samenwerking met
anderen, veiligheid en het coördineren van zorg vanuit een onderzoekende en reflectieve houding
met als vertrekpunt evidence based practice (Lambregts et al., 2020). Verpleegkundig leiderschap is
een dimensie die dwars door alle beroepscompetenties heen loopt (Adriaansen & Peters, 2018).
Volgens de beroepsvereniging Verpleegkundigen & Verzorgenden (V&VN) is leiderschap nodig voor
het leveren van excellente zorg. Verpleegkundig leiderschap omvat het inspireren, motiveren en
overtuigen van anderen, waardoor verpleegkundigen en verzorgenden initiatieven nemen voor
verbetering en invloed uitoefenen op beleidsvorming binnen hun werkomgeving (V&VN, 2024b).
Volgens Wong et al. (2013) leidt verpleegkundig leiderschap tot een betere werkomgeving en
verbeterde patiëntuitkomsten.
1.2 Persoonlijke visie op verpleegkundig leiderschap
Mijn visie op verpleegkundig leiderschap is dat je een kritische blik hebt op de zorg die geleverd
wordt en hierin kijkt wat voor actie of verandering nodig is. Een verpleegkundig leider durft haar stem
te laten horen, neemt initiatief, kan helder communiceren, goed luisteren, beschikt over de
benodigde kennis en heeft een helikopterview. Door het tonen van leiderschap kun je als
