SAMENVATTING KENNISTOETS 2 –
MODULE 6
Module 6: De gezonde leefomgeving
GEZONDHEIDSBEVRODERAAR –
MODULE 6.
,Zelfmanagement van de zorgvrager
- Het kunnen benoemen van de centrale elementen van zelfmanagement bij een
chronische aandoening
- Het kunnen toepassen van de centrale elementen van zelfmanagement op een casus van
een zorgvrager met een chronische aandoening
ACTIEWIEL POSITIEVE GEZONDHEID:
Verpleegkundige ondersteuning bij zelfmanagement en eigen regie – H.1 t/m H1.2.2.
Niet het ‘zelf doen’ staat centraal bij zelfmanagement, maar het ‘zelf betekenis geven’ (aan het leven
met de aandoening) in combinatie met ‘zelf bepalen’.
Competenties: de complexe combinatie van kennis, vaardigheden, waarden, attitudes en kritisch
denken om tot de gewenste resultaten te komen.
- In de verpleegkundige beroepsprofielen wordt het verpleegkundig handelen aan de hand van
competentiegebieden beschreven, gebaseerd op de systematiek van de Canadian Medical
Education Directions for Specialists (CanMEDS).
Zelfmanagement is minder gericht op de gezonde bevolking maar meer op mensen met een
chronische aandoening. Door zelfmanagement te bevorderen, wordt de eigen bijdrage van de patiënt
niet zozeer gestimuleerd, maar vooral erkent.
Chronische aandoening: onomkeerbare aandoeningen zonder uitzicht op volledig herstel en met een
relatief lange ziekteduur; afhankelijk van de aandoening gaat het om een ziekteduur van langer dan
zes weken of zes maanden. 4 typen onderscheiden:
1) Levensbedreigende ziekten als kanker en beroerte
, 2) Aandoeningen die tot periodiek terugkerende klachten leiden, zoals astma, COPD, diabetes
mellitus en epilepsie
3) Aandoeningen die een progressief beloop hebben en/of invaliderend van aard zijn, zoals
reumatoïde artritis en chronische hartfalen
4) Chronische psychische stoornissen
Multimorbiditeit: als een patiënt meer dan 1 (chronische) aandoening heeft in een bepaalde periode
Zelfmanagement: het zodanig omgaan met de chronische aandoening (symptomen, behandeling,
lichamelijke, psychische en sociale consequenties en bijbehorende aanpassingen in leefstijl) dat de
aandoening optimaal wordt ingepast in het leven.
De 4 centrale elementen bij zelfmanagement:
1) Omgaan met de uitdagingen die de ziekte stelt (de lichamelijke, psychische en sociale
consequenties van de chronische aandoening).
2) Inpassen in het dagelijks leven
3) Voeren van eigen regie over het zorgproces
4) Streven naar optimale kwaliteit van leven.
Het generiek model
zelfmanagement: heeft als doel in
één oogopslag zichtbaar te maken
wat de essenties van
zelfmanagement zijn en aan welke
onderdelen aandacht kan worden
besteed bij het ondersteunen van
zelfmanagement in de praktijk, geeft
ook weer welke competenties,
aandachtsgebieden en
organisatorische randvoorwaarden er
nodig zijn om passende
zelfmanagement (ondersteuning) te
realiseren.
, Zelfmanagementondersteuning: de ondersteuning die zorgverleners aan patiënten en hun familie en
sociaal netwerk bieden, zodat patiënten in het dagelijks leven met de gevolgen van hun ziekte
kunnen omgaan (op lichamelijk, mentaal en sociaal gebied). Daarbij ontwikkelen ze het vertrouwen
om gezondheidsbevorderend gedrag in stand te houden voor de rest van het leven
Patiëntvaardigheden voor succesvol zelfmanagement:
1. probleemoplossend vermogen;
2. besluitvaardigheid;
3. inzet van hulpbronnen;
4. een relatie met de zorgverlener opbouwen en onderhouden
5. actieplanning
6. self-tailoring
Ziektewerk: het uitvoeren van het behandelplan en de beslissingen die daar dagelijks mee gepaard
gaan.
Alledaags werk: het opvangen van de consequenties van de aandoening in het leven van alledag:
omgaan met symptomen, beperkingen, bijwerkingen, leefregels.
Biografisch werk: het vinden van een antwoord op vragen rond de existentiële betekenis van de
ziekte. Zingevingsvragen zoals: Waarom overkomt dit mij?
Voorlichting geven in de gezondheidszorg
- benoemen welke vormen van voorlichting er zijn en kun je dit koppelen aan
cliëntsituaties
- De stappen van intervention mapping toelichten
- een gezondheidskundige analyse (stap 1 Intervention Mapping) uitvoeren
Preventie en gezondheidsvoorlichting, Sassen (2022) hoofdstuk 8.5, 10.3 en 10.4.
8.5. Gezondheidsbevordering en gezondheidsvoorlichting
• Gezondheidsvoorlichting (‘elke combinatie van leerervaringen die zijn ontworpen om
vrijwillig gedrag te vergemakkelijken dat de gezondheid bevordert’) is onderdeel van
gezondheidsbevordering.
• Het accent ligt op het motiveren van mensen tot ander, gezonder gedrag. Verpleegkundigen
motiveren mensen om zich anders en gezonder te gedragen en dit in te passen in hun
dagelijkse leven, met het doel dat ze de gedragsverandering ook op lange termijn volhouden.
• Health education.
MODULE 6
Module 6: De gezonde leefomgeving
GEZONDHEIDSBEVRODERAAR –
MODULE 6.
,Zelfmanagement van de zorgvrager
- Het kunnen benoemen van de centrale elementen van zelfmanagement bij een
chronische aandoening
- Het kunnen toepassen van de centrale elementen van zelfmanagement op een casus van
een zorgvrager met een chronische aandoening
ACTIEWIEL POSITIEVE GEZONDHEID:
Verpleegkundige ondersteuning bij zelfmanagement en eigen regie – H.1 t/m H1.2.2.
Niet het ‘zelf doen’ staat centraal bij zelfmanagement, maar het ‘zelf betekenis geven’ (aan het leven
met de aandoening) in combinatie met ‘zelf bepalen’.
Competenties: de complexe combinatie van kennis, vaardigheden, waarden, attitudes en kritisch
denken om tot de gewenste resultaten te komen.
- In de verpleegkundige beroepsprofielen wordt het verpleegkundig handelen aan de hand van
competentiegebieden beschreven, gebaseerd op de systematiek van de Canadian Medical
Education Directions for Specialists (CanMEDS).
Zelfmanagement is minder gericht op de gezonde bevolking maar meer op mensen met een
chronische aandoening. Door zelfmanagement te bevorderen, wordt de eigen bijdrage van de patiënt
niet zozeer gestimuleerd, maar vooral erkent.
Chronische aandoening: onomkeerbare aandoeningen zonder uitzicht op volledig herstel en met een
relatief lange ziekteduur; afhankelijk van de aandoening gaat het om een ziekteduur van langer dan
zes weken of zes maanden. 4 typen onderscheiden:
1) Levensbedreigende ziekten als kanker en beroerte
, 2) Aandoeningen die tot periodiek terugkerende klachten leiden, zoals astma, COPD, diabetes
mellitus en epilepsie
3) Aandoeningen die een progressief beloop hebben en/of invaliderend van aard zijn, zoals
reumatoïde artritis en chronische hartfalen
4) Chronische psychische stoornissen
Multimorbiditeit: als een patiënt meer dan 1 (chronische) aandoening heeft in een bepaalde periode
Zelfmanagement: het zodanig omgaan met de chronische aandoening (symptomen, behandeling,
lichamelijke, psychische en sociale consequenties en bijbehorende aanpassingen in leefstijl) dat de
aandoening optimaal wordt ingepast in het leven.
De 4 centrale elementen bij zelfmanagement:
1) Omgaan met de uitdagingen die de ziekte stelt (de lichamelijke, psychische en sociale
consequenties van de chronische aandoening).
2) Inpassen in het dagelijks leven
3) Voeren van eigen regie over het zorgproces
4) Streven naar optimale kwaliteit van leven.
Het generiek model
zelfmanagement: heeft als doel in
één oogopslag zichtbaar te maken
wat de essenties van
zelfmanagement zijn en aan welke
onderdelen aandacht kan worden
besteed bij het ondersteunen van
zelfmanagement in de praktijk, geeft
ook weer welke competenties,
aandachtsgebieden en
organisatorische randvoorwaarden er
nodig zijn om passende
zelfmanagement (ondersteuning) te
realiseren.
, Zelfmanagementondersteuning: de ondersteuning die zorgverleners aan patiënten en hun familie en
sociaal netwerk bieden, zodat patiënten in het dagelijks leven met de gevolgen van hun ziekte
kunnen omgaan (op lichamelijk, mentaal en sociaal gebied). Daarbij ontwikkelen ze het vertrouwen
om gezondheidsbevorderend gedrag in stand te houden voor de rest van het leven
Patiëntvaardigheden voor succesvol zelfmanagement:
1. probleemoplossend vermogen;
2. besluitvaardigheid;
3. inzet van hulpbronnen;
4. een relatie met de zorgverlener opbouwen en onderhouden
5. actieplanning
6. self-tailoring
Ziektewerk: het uitvoeren van het behandelplan en de beslissingen die daar dagelijks mee gepaard
gaan.
Alledaags werk: het opvangen van de consequenties van de aandoening in het leven van alledag:
omgaan met symptomen, beperkingen, bijwerkingen, leefregels.
Biografisch werk: het vinden van een antwoord op vragen rond de existentiële betekenis van de
ziekte. Zingevingsvragen zoals: Waarom overkomt dit mij?
Voorlichting geven in de gezondheidszorg
- benoemen welke vormen van voorlichting er zijn en kun je dit koppelen aan
cliëntsituaties
- De stappen van intervention mapping toelichten
- een gezondheidskundige analyse (stap 1 Intervention Mapping) uitvoeren
Preventie en gezondheidsvoorlichting, Sassen (2022) hoofdstuk 8.5, 10.3 en 10.4.
8.5. Gezondheidsbevordering en gezondheidsvoorlichting
• Gezondheidsvoorlichting (‘elke combinatie van leerervaringen die zijn ontworpen om
vrijwillig gedrag te vergemakkelijken dat de gezondheid bevordert’) is onderdeel van
gezondheidsbevordering.
• Het accent ligt op het motiveren van mensen tot ander, gezonder gedrag. Verpleegkundigen
motiveren mensen om zich anders en gezonder te gedragen en dit in te passen in hun
dagelijkse leven, met het doel dat ze de gedragsverandering ook op lange termijn volhouden.
• Health education.
