Samenvatting leerdoelen Burgerlijk procesrecht
Week 1
Leerdoelen
De student kan:
- onderscheid maken tussen het materiële en het formele privaatrecht;
- de rol en functie van het burgerlijk procesrecht uitleggen en beschrijven;
- de beginselen van en begrippen uit het burgerlijk procesrecht benoemen, uitleggen en verklaren;
- aangeven hoe het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de Wet o p de Rechterlijke
Organisatie zijn opgebouwd;
- de betrokken spelers en instanties binnen het burgerlijk procesrecht benoemen en hun rol en
taak beschrijven;
- aangeven welke kosten er komen kijken bij het voeren van een gerechtelijke procedure in het
burgerlijk recht.
Literatuur: Timmermans, H1/2/10
Materiële privaatrecht = omvat inhoudelijke rechten en plichten: rechtsregels om situaties,
rechtsverhoudingen en handelingen juridisch te definiëren en te kwalificeren.
Formele privaatrecht (burgerlijk procesrecht) = Volgens welke procedure kunnen de materiële
rechtsregels (de rechten en plichten) worden afgedwongen bij de rechter? Wetboek van
Burgerlijke rechtsvordering (Wb Rv).
Functies van het burgerlijk procesrecht:
1. Het handhaven en beïnvloeden van materiële burgerlijke rechten en plichten;
Het burgerlijk procesrecht verschaft een persoon bepaalde middelen om zijn burgerlijke
rechten en plichten te handhaven en te beïnvloeden.
2. Het voorkomen van een gerechtelijke procedure;
Onder dreiging van een gerechtelijke procedure zijn burgers vaak bereid om (alsnog) vrijwillig
hun plichten te vervullen.
3. Het voorkomen van eigenrichting.
Eigenrichting houdt in dat een persoon zelf en met eigen middelen zijn recht gaat halen
zonder hulp van de overheid en zonder dat hem daartoe de wettelijke bevoegdheid is
gegeven. Doordat het burgerlijk procesrecht middelen tot handhaving van de civiele
rechtsorde ter beschikking stelt wordt eigenrichting zoveel mogelijk voorkomen.
Beginselen en begrippen uit het burgerlijk procesrecht:
H1
Publiekrecht = Ziet toe op de rechtsverhouding tussen overheid en burger.
Rechtsgebieden: strafrecht, bestuursrecht etc.
Privaatrecht (civiele recht of burgerlijk recht) = regelt de verhouding tussen burgers onderling.
Rechtsgebieden: verbintenissenrecht, arbeidsrecht, ondernemingsrecht etc.
Burgerlijk procesrecht = Het burgerlijk procesrecht bevat vormvoorschriften en procedureregels
waarmee een persoon in een civiele procedure zijn materiële rechten en plichten kan effectueren,
vast laten stellen, tot stand laten brengen, wijzigen of beëindigen.
, Wetboek van burgerlijke rechtsvordering (Rv) = Beschrijft concrete regels voor het voeren van een
procedure bij de burgerlijke rechter.
Landelijk procesreglement = Opgesteld door de Landelijke overleggen van de rechtbanken en van de
gerechtshoven. Hierin staan belangrijke nadere invullingen en praktische toepassingen van bepaalde
regels uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, zoals regels over het indienen van
processtukken en de termijnen die de rechter verleent bij uitstel.
Wet op de Rechterlijke Organisatie (Wet RO) = Hierin staat beschreven hoe de rechterlijke macht in
Nederland is georganiseerd. Taken en bevoegdheden van de rechtbanken, gerechtshoven en de
Hoge Raad zijn hierin vastgelegd.
Eerlijk proces (fair trial) is vastgelegd in art. 6 EVRM.
Wraking = Indien een partij op gerechtvaardigde gronden twijfelt aan de onpartijdigheid van de
rechter, kan die partij een verzoek tot wraking van die rechter doen (art. 36 Rv).
Verschoning = Indien in bovenstaande situatie de rechter zelf van mening is dat hij niet onpartijdig
kan zijn, dan kan hij verzoeken zich te laten vervangen door een andere rechter op grond van art. 40
Rv. Dit wordt verschonen genoemd.
Hoor en wederhoor (gelijkheidsbeginsel) = Beide partijen moeten in gelegenheid worden gesteld om
hun standpunten in een zaak naar voren te brengen (art. 19 Rv).
Beginsel van partijautonomie (art. 24 Rv) = Wil zeggen dat de grondslag voor de beslissing van de
rechter wordt gevormd door de stellingen van de procespartijen.
Lijdelijkheidsbeginsel = De burgerlijke rechter is lijdelijk. Hij oordeelt alleen over vorderingen,
verzoeken, verweren, stellingen en argumenten die partijen aan hem voorleggen.
Wet vereenvoudiging en digitalisering procesrecht = Doelstelling van de wetgever is geweest civiele
procedures eenvoudiger, uniformer, efficiënter en effectiever te maken om ze bij de tijd te brengen.
H2
Procespartijen = Natuurlijke personen en rechtspersonen
Formele procespartijen = De vertegenwoordiger, degene die de beslissingen in de procedure neemt
en op wiens naam de procedure wordt gevoerd.
Materiële procespartijen = het rechtssubject van de rechtsbetrekking waarover het geschil bestaat.
Dus degene wiens inhoudelijke belang in de zaak aan de orde is. Deze wordt gebonden door de
uitspraak van de rechter.
Collectiviteitsactie = Procederen uit groepsbelang of algemeen belang (vastgelegd in art. 3:305a tot
305c BW)
Rechtsbijstandverlener = Advocaat, jurist, gemachtigde. Degene die je bijstaat in een procedure (met
specialistische kennis).
Recht op rechtsbijstand (art. 18 Gw) = Het verlenen van rechtsbijstand aan minder draagkrachtigen.
Hiermee wordt het voor procespartijen met onvoldoende financiële draagkracht mogelijk om een
rechtsbijstandverlener in te schakelen.
Advocaat = een rechtsbijstandverlener die krachtens de Advocatenwet is beëdigd om procespartijen
van deskundige rechtsbijstand te voorzien.
Week 1
Leerdoelen
De student kan:
- onderscheid maken tussen het materiële en het formele privaatrecht;
- de rol en functie van het burgerlijk procesrecht uitleggen en beschrijven;
- de beginselen van en begrippen uit het burgerlijk procesrecht benoemen, uitleggen en verklaren;
- aangeven hoe het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en de Wet o p de Rechterlijke
Organisatie zijn opgebouwd;
- de betrokken spelers en instanties binnen het burgerlijk procesrecht benoemen en hun rol en
taak beschrijven;
- aangeven welke kosten er komen kijken bij het voeren van een gerechtelijke procedure in het
burgerlijk recht.
Literatuur: Timmermans, H1/2/10
Materiële privaatrecht = omvat inhoudelijke rechten en plichten: rechtsregels om situaties,
rechtsverhoudingen en handelingen juridisch te definiëren en te kwalificeren.
Formele privaatrecht (burgerlijk procesrecht) = Volgens welke procedure kunnen de materiële
rechtsregels (de rechten en plichten) worden afgedwongen bij de rechter? Wetboek van
Burgerlijke rechtsvordering (Wb Rv).
Functies van het burgerlijk procesrecht:
1. Het handhaven en beïnvloeden van materiële burgerlijke rechten en plichten;
Het burgerlijk procesrecht verschaft een persoon bepaalde middelen om zijn burgerlijke
rechten en plichten te handhaven en te beïnvloeden.
2. Het voorkomen van een gerechtelijke procedure;
Onder dreiging van een gerechtelijke procedure zijn burgers vaak bereid om (alsnog) vrijwillig
hun plichten te vervullen.
3. Het voorkomen van eigenrichting.
Eigenrichting houdt in dat een persoon zelf en met eigen middelen zijn recht gaat halen
zonder hulp van de overheid en zonder dat hem daartoe de wettelijke bevoegdheid is
gegeven. Doordat het burgerlijk procesrecht middelen tot handhaving van de civiele
rechtsorde ter beschikking stelt wordt eigenrichting zoveel mogelijk voorkomen.
Beginselen en begrippen uit het burgerlijk procesrecht:
H1
Publiekrecht = Ziet toe op de rechtsverhouding tussen overheid en burger.
Rechtsgebieden: strafrecht, bestuursrecht etc.
Privaatrecht (civiele recht of burgerlijk recht) = regelt de verhouding tussen burgers onderling.
Rechtsgebieden: verbintenissenrecht, arbeidsrecht, ondernemingsrecht etc.
Burgerlijk procesrecht = Het burgerlijk procesrecht bevat vormvoorschriften en procedureregels
waarmee een persoon in een civiele procedure zijn materiële rechten en plichten kan effectueren,
vast laten stellen, tot stand laten brengen, wijzigen of beëindigen.
, Wetboek van burgerlijke rechtsvordering (Rv) = Beschrijft concrete regels voor het voeren van een
procedure bij de burgerlijke rechter.
Landelijk procesreglement = Opgesteld door de Landelijke overleggen van de rechtbanken en van de
gerechtshoven. Hierin staan belangrijke nadere invullingen en praktische toepassingen van bepaalde
regels uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, zoals regels over het indienen van
processtukken en de termijnen die de rechter verleent bij uitstel.
Wet op de Rechterlijke Organisatie (Wet RO) = Hierin staat beschreven hoe de rechterlijke macht in
Nederland is georganiseerd. Taken en bevoegdheden van de rechtbanken, gerechtshoven en de
Hoge Raad zijn hierin vastgelegd.
Eerlijk proces (fair trial) is vastgelegd in art. 6 EVRM.
Wraking = Indien een partij op gerechtvaardigde gronden twijfelt aan de onpartijdigheid van de
rechter, kan die partij een verzoek tot wraking van die rechter doen (art. 36 Rv).
Verschoning = Indien in bovenstaande situatie de rechter zelf van mening is dat hij niet onpartijdig
kan zijn, dan kan hij verzoeken zich te laten vervangen door een andere rechter op grond van art. 40
Rv. Dit wordt verschonen genoemd.
Hoor en wederhoor (gelijkheidsbeginsel) = Beide partijen moeten in gelegenheid worden gesteld om
hun standpunten in een zaak naar voren te brengen (art. 19 Rv).
Beginsel van partijautonomie (art. 24 Rv) = Wil zeggen dat de grondslag voor de beslissing van de
rechter wordt gevormd door de stellingen van de procespartijen.
Lijdelijkheidsbeginsel = De burgerlijke rechter is lijdelijk. Hij oordeelt alleen over vorderingen,
verzoeken, verweren, stellingen en argumenten die partijen aan hem voorleggen.
Wet vereenvoudiging en digitalisering procesrecht = Doelstelling van de wetgever is geweest civiele
procedures eenvoudiger, uniformer, efficiënter en effectiever te maken om ze bij de tijd te brengen.
H2
Procespartijen = Natuurlijke personen en rechtspersonen
Formele procespartijen = De vertegenwoordiger, degene die de beslissingen in de procedure neemt
en op wiens naam de procedure wordt gevoerd.
Materiële procespartijen = het rechtssubject van de rechtsbetrekking waarover het geschil bestaat.
Dus degene wiens inhoudelijke belang in de zaak aan de orde is. Deze wordt gebonden door de
uitspraak van de rechter.
Collectiviteitsactie = Procederen uit groepsbelang of algemeen belang (vastgelegd in art. 3:305a tot
305c BW)
Rechtsbijstandverlener = Advocaat, jurist, gemachtigde. Degene die je bijstaat in een procedure (met
specialistische kennis).
Recht op rechtsbijstand (art. 18 Gw) = Het verlenen van rechtsbijstand aan minder draagkrachtigen.
Hiermee wordt het voor procespartijen met onvoldoende financiële draagkracht mogelijk om een
rechtsbijstandverlener in te schakelen.
Advocaat = een rechtsbijstandverlener die krachtens de Advocatenwet is beëdigd om procespartijen
van deskundige rechtsbijstand te voorzien.
