NOTITIES SYNDROMALE LES 4.
URINEWEGINFECTIES (UWI)
1) 4. Urineweginfecties (UWI): definities en soorten
UWI van het klassieke, ongecompliceerde type hebben soms ook geen therapie nodig –
hierbij denken we aan de cystitis. Dit is een blaasinfectie; geeft problemen omdat je
vaker naar het toilet moet en wat pijn bij het plassen. Banaal verloop, kan verdwijnen
door veel te drinken waardoor de flux weer op gang komt en de bacteriën worden
weggespoeld.
Ernstigere vormen van UWI die gecompliceerd genoemd worden, zijn infecties waarbij
de nieren of urethers betrokken worden. Zoals pyelonefritis – je zit in de nierkelken, heel
dicht bij het heel delicaat nierweefsel dat levensbelangrijk is. Eventuele aantasting van
de nier met nierinsufficiëntie moet je vermijden, dus daar ga je al heel wat minder twijfel
hebben om therapeutisch te gaan ingrijpen.
De prostaat kan ook betrokken worden bij de infectie, prostatitis. Lastig, omdat de
prostaat een orgaan is die sommige antibiotica heel moeilijk binnenlaat, dus dan moet je
ook een specifieke therapie gaan instellen.
Vuistregel: cystitis bij de vrouw is ongecompliceerd en kan zonder therapie of met
urinaire septica behandeld worden. Een hogere UWI: pyelonefritis of een UWI bij
mannen dan zijn die vaker gecompliceerd en heb je reden om te gaan zoeken naar
eventuele onderliggende afwijkingen.
Verwekker: E. coli – uropathogene stam.
Sommige SOA’s (urethritis, chonore) kunnen soms symptomen geven die lijken op een
UWI. Wees erop bedacht dat dit ook een urethritis kan zijn die lijkt op een UWI.
2) Symptomen, ernst, gevolgen
Cystitis – niet behandelen. Pyelonefritis en prostatitis moeten meestal wel behandeld
worden, gaan meestal niet spontaan genezen. Prostatitis kan je diagnosticeren via de
drie glazen proef: na prostaat massage nog een extra plasbeurt, om te kijken of daar
eventueel meer bacteriën inzitten. Eventueel is de prostaat ook pijnlijk bij rectaal
toucher, dat kan meehelpen om de diagnose te stellen.
Bij verdere complicaties is de grootste vrees, naast aantasting van de nier, dat er ook een
bacteriëmie gebeurt – een sepsis. Eventueel een septisch inflammatoir beeld (SIRS beeld)
waarbij je dan metastatische infecties kunt hebben. Dat ook andere organen aangetast
worden.
Therapie:
1
, - Bacteriurie = in het urinestaal vind je bacteriën, dit wordt significant genoemd als er
argumenten zijn dat dat effectief ook zo in de blaas zo is. Dat er geen contaminatie is
bij staalname. Effectief bacteriën die in de blaas zitten in vrij significante hoeveelheid
= een significante bacteriurie.
- Je kan soms asymptomatisch zijn en behalve bij enkele speciale gevallen wordt een
asymptomatische bacteriurie niet behandeld. Je moet geen laboresultaat
behandelen, maar je patiënt. Als je patiënt geen klachten heeft dan je (behalve bij
enkele uitzonderingen) niet behandelen. Ook al heeft de urine een vreemde geur en
kleur, zolang de patiënt er geen last van heeft, ga je geen antibiotica starten.
3) Bescherming tegen infectie en pathogenese
Wanneer krijgen we een UWI – barrières doorbroken, iemand met een blaassonde zal
extreem vatbaar zijn voor UWI. Bij een vrouw is de barrière minder mannifest aanwezig
als bij de man die een langere afstand heeft tussen de anus en urethra en zo meer
beschermd is tegen de uropathogenen zoals E. coli.
Welke zijn uropathogenen: E. coli, sommige stafylokokken – S. saprophyticus.
Vrouwen die er last van hebben weten dat dat soms met seksualiteit uitgelokt kan
worden. Sommige vrouwen nemen voor seksuele betrekking alreeds antiseptica. Honey
moon cystitis is daar een term die men soms gebruikt.
Een man met een UWI, dan denk je altijd aan een mogelijk probleem: oudere man kan
het prostatisme zijn die ervoor zorgt dat wanneer de man plast er residu achterblijft in
de blaas; de bacteriën in dit residu kunnen dan beginnen groeien, zo krijg je meer kan op
een UWI.
Een steen in de blaas, urether, nierbekken. Tumoren. Zwangerschap: goedaardige tumor
die kan drukken op de urethers en zo een afvloeistoornis geven, kan ook op de blaas
drukken – allemaal zaken die mee kunnen helpen in de verstoring van de normale flux.
Mensen met een blaasverlamming, blaassonde…
gouden raad: patiënt met een blaassonde, altijd afvragen waarom zit die sonde daar,
is dat echt nodig. Soms worden sondes geplaatst voor het gemak.
4) Uropathogene E. coli
E. coli is een belangrijke verwekker. Uropathogeen omdat die extra virulentiefactoren
heeft zoals adhesiemolecules die toelaten te gaan vasthechten aan het epitheel van de
urinewegen.
5) Epidemiologisch bekijken – grafiek
Blauwe lijn: man & zwarte lijn: vrouw.
Mannen UWI is typisch iets voor kinderen – dan denk je aan afwijkingen van de
urinewegen; als een jongetje UWI heeft dan moet je gaan zoeken naar anatomische
afwijkingen. Bij de oudere man is dit meestal in het kader van prostatisme.
Vrouwen hebben een minder goede barrière dus ook een kind kan een UWI hebben
zonder onderliggende afwijkingen, moet je niet onmiddellijk denken aan verder
onderzoek. Zwangerschapscystitis is een speciaal geval: je hebt niet alleen een
2
URINEWEGINFECTIES (UWI)
1) 4. Urineweginfecties (UWI): definities en soorten
UWI van het klassieke, ongecompliceerde type hebben soms ook geen therapie nodig –
hierbij denken we aan de cystitis. Dit is een blaasinfectie; geeft problemen omdat je
vaker naar het toilet moet en wat pijn bij het plassen. Banaal verloop, kan verdwijnen
door veel te drinken waardoor de flux weer op gang komt en de bacteriën worden
weggespoeld.
Ernstigere vormen van UWI die gecompliceerd genoemd worden, zijn infecties waarbij
de nieren of urethers betrokken worden. Zoals pyelonefritis – je zit in de nierkelken, heel
dicht bij het heel delicaat nierweefsel dat levensbelangrijk is. Eventuele aantasting van
de nier met nierinsufficiëntie moet je vermijden, dus daar ga je al heel wat minder twijfel
hebben om therapeutisch te gaan ingrijpen.
De prostaat kan ook betrokken worden bij de infectie, prostatitis. Lastig, omdat de
prostaat een orgaan is die sommige antibiotica heel moeilijk binnenlaat, dus dan moet je
ook een specifieke therapie gaan instellen.
Vuistregel: cystitis bij de vrouw is ongecompliceerd en kan zonder therapie of met
urinaire septica behandeld worden. Een hogere UWI: pyelonefritis of een UWI bij
mannen dan zijn die vaker gecompliceerd en heb je reden om te gaan zoeken naar
eventuele onderliggende afwijkingen.
Verwekker: E. coli – uropathogene stam.
Sommige SOA’s (urethritis, chonore) kunnen soms symptomen geven die lijken op een
UWI. Wees erop bedacht dat dit ook een urethritis kan zijn die lijkt op een UWI.
2) Symptomen, ernst, gevolgen
Cystitis – niet behandelen. Pyelonefritis en prostatitis moeten meestal wel behandeld
worden, gaan meestal niet spontaan genezen. Prostatitis kan je diagnosticeren via de
drie glazen proef: na prostaat massage nog een extra plasbeurt, om te kijken of daar
eventueel meer bacteriën inzitten. Eventueel is de prostaat ook pijnlijk bij rectaal
toucher, dat kan meehelpen om de diagnose te stellen.
Bij verdere complicaties is de grootste vrees, naast aantasting van de nier, dat er ook een
bacteriëmie gebeurt – een sepsis. Eventueel een septisch inflammatoir beeld (SIRS beeld)
waarbij je dan metastatische infecties kunt hebben. Dat ook andere organen aangetast
worden.
Therapie:
1
, - Bacteriurie = in het urinestaal vind je bacteriën, dit wordt significant genoemd als er
argumenten zijn dat dat effectief ook zo in de blaas zo is. Dat er geen contaminatie is
bij staalname. Effectief bacteriën die in de blaas zitten in vrij significante hoeveelheid
= een significante bacteriurie.
- Je kan soms asymptomatisch zijn en behalve bij enkele speciale gevallen wordt een
asymptomatische bacteriurie niet behandeld. Je moet geen laboresultaat
behandelen, maar je patiënt. Als je patiënt geen klachten heeft dan je (behalve bij
enkele uitzonderingen) niet behandelen. Ook al heeft de urine een vreemde geur en
kleur, zolang de patiënt er geen last van heeft, ga je geen antibiotica starten.
3) Bescherming tegen infectie en pathogenese
Wanneer krijgen we een UWI – barrières doorbroken, iemand met een blaassonde zal
extreem vatbaar zijn voor UWI. Bij een vrouw is de barrière minder mannifest aanwezig
als bij de man die een langere afstand heeft tussen de anus en urethra en zo meer
beschermd is tegen de uropathogenen zoals E. coli.
Welke zijn uropathogenen: E. coli, sommige stafylokokken – S. saprophyticus.
Vrouwen die er last van hebben weten dat dat soms met seksualiteit uitgelokt kan
worden. Sommige vrouwen nemen voor seksuele betrekking alreeds antiseptica. Honey
moon cystitis is daar een term die men soms gebruikt.
Een man met een UWI, dan denk je altijd aan een mogelijk probleem: oudere man kan
het prostatisme zijn die ervoor zorgt dat wanneer de man plast er residu achterblijft in
de blaas; de bacteriën in dit residu kunnen dan beginnen groeien, zo krijg je meer kan op
een UWI.
Een steen in de blaas, urether, nierbekken. Tumoren. Zwangerschap: goedaardige tumor
die kan drukken op de urethers en zo een afvloeistoornis geven, kan ook op de blaas
drukken – allemaal zaken die mee kunnen helpen in de verstoring van de normale flux.
Mensen met een blaasverlamming, blaassonde…
gouden raad: patiënt met een blaassonde, altijd afvragen waarom zit die sonde daar,
is dat echt nodig. Soms worden sondes geplaatst voor het gemak.
4) Uropathogene E. coli
E. coli is een belangrijke verwekker. Uropathogeen omdat die extra virulentiefactoren
heeft zoals adhesiemolecules die toelaten te gaan vasthechten aan het epitheel van de
urinewegen.
5) Epidemiologisch bekijken – grafiek
Blauwe lijn: man & zwarte lijn: vrouw.
Mannen UWI is typisch iets voor kinderen – dan denk je aan afwijkingen van de
urinewegen; als een jongetje UWI heeft dan moet je gaan zoeken naar anatomische
afwijkingen. Bij de oudere man is dit meestal in het kader van prostatisme.
Vrouwen hebben een minder goede barrière dus ook een kind kan een UWI hebben
zonder onderliggende afwijkingen, moet je niet onmiddellijk denken aan verder
onderzoek. Zwangerschapscystitis is een speciaal geval: je hebt niet alleen een
2
