Gebouwuitrusting: Sanitaire uitrustingen
FACULTEIT ARCHITECTUUR
CAMPUS SINT-LUCAS
1. Inleiding en normering
PALEIZENSTRAAT 65-67, 1030 BRUSSEL
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
BELGIË
1.1overzicht
1.1 Inleiding - overzicht
FACULTEIT ARCHITECTUUR
CAMPUS SINT-LUCAS
PALEIZENSTRAAT 65-67, 1030 BRUSSEL
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
BELGIË
1.1 Inleiding componenten
© B. DERAEDT / M. SCHRAMME Sanitaire installaties 4
1.2 Componenten
VAN ORSOVEN
B. DEPRE / P.
Toevoer Verbruik Afvoer
• Teller • Toestellen • Vanuit de
• Filters • Wastafels verbruikstoestellen
• Leidingen & verdeelnet • WC • Andere type
• Terugslagkleppen • Uitgietbak opvangtoestellen :
• Collectoren • Keukentoestellen • Condenswater
• wastoestellen
• Drukregeling • Regenwater
• Pompen • Installaties • Smeltwater
• Overdrukbeveiliging • Grondwater
• Aftappunten
• Expansievaten
• Afsluiters
© B. DERAEDT / M. SCHRAMME Sanitaire installaties 5
B. DEPRE / P. VAN ORSOVEN
1.3 Soorten water
Drinkwater
Het drinkwater is het gereglementeerd kraantjeswater. Deze leidingen mogen niet mengen
of gekoppeld worden met andere stromen. Het hoogste doel is drinken, koken en
mondhygiëne. Het wordt echter ook als douche- of lavabowater gebruikt.
FACULTEIT ARCHITECTUUR
CAMPUS SINT-LUCAS
PALEIZENSTRAAT 65-67, 1030 BRUSSEL
Grijs- en zwart water
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
BELGIË
1.1vervuild
Dit is licht Inleiding – soorten
water water
afkomstig van douches, baden, lavabo’s en eventueel
wasmachines. Het zwart resterend water komt van toiletten en keukens.
Drink water
Regenwater Grijswater & zwart water Regenwater
Het regenwater is vooral afkomstigGRIJS
• Gereglementeerd van daken, terassen, groendaken,
• Daken smeltwater uit
kraantjes water
parkeergarages en drainages. • Licht vervuild water • Terrassen
• Niet mengen, noch
koppelen met andere • Afkomstig van • Groen daken
stromen • Douches, baden,
lavabo’s • Smeltwater
• Hoogste doel
• Drank
• Event. wasmachines parkeergarages
• Koken ZWARTResterend • Drainages
• Mondhygiëne afvalwater
• Toiletten
• Andere : hygiëne
• keuken
• Douche, lavabo’s…
© B. DERAEDT / M. SCHRAMME Ventilatie 6
1
B. DEPRE / P. VAN ORSOVEN
,Gebouwuitrusting: Sanitaire uitrustingen FACULTEIT ARCHITECTUUR
CAMPUS SINT-LUCAS
PALEIZENSTRAAT 65-67, 1030 BRUSSEL
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
BELGIË
2. Sanitaire afvoerinstallaties
2.0 Begrippen
• Zie TV217 (Buildwise)
PALE
2.1 Historiek
• Uitvinding van het WC
• Voorafgaand :
• Latrines
• Boven kanaal
• Boven beerput
© B. DERAEDT / M. SCHRAMME Sanitaire installaties • Uitneembare pot 9
2.1 HistoriekVAN ORSOVEN
B. DEPRE / P.
• Principe met spoeling (177)
Waterafvoer is eeuwenoud (open kanalen etc) en dateert van 4000 v.C. Pas
• Spoeling vanaf
vervangt demet
inhoud tweede
zuiver water
e
helft van de 19 eeuw spreekt men van de eerste gesloten rioleingsnetten. Rond deze slot
• Maar ook een sifon aanwezig =
• Geuren
periode werd het verband gelegd tussen open afvoer en cholera-epidemieën. De
• Bacterieën
belangrijkste bron was de faecale afvoer (beerputten, vrije uitloop).
• Sifon Voorafgaand aan de wc
= zwanehalsconcstructie
bestonden de latrines, uitneembare potten, … Vandaag
spreken we van een systeem met spoeling waarbij een sifon
FACULTEIT ARCHITECTUUR
CAMPUS SINT-LUCAS
PALEIZENSTRAAT 65-67, 1030 BRUSSEL
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
aanwezig is (slot) die bacteriën en geuren zoveel mogelijk BELGIË
2.1 Historiek
tegengaat. © B. DERAEDT / M. SCHRAMME
VAN ORSOVEN
B. DEPRE / P.
Sanitaire ins
• Waterafvoer > eeuwenoud – open kanalen & caniveau’s
2.2 Scheiding afvoerstromen
• Reeds 4000 v Christus
DWA: Droog-weer-afvoer
• Grieken
• Romeinen
- Zwart water: toiletten
• Middeleeuwen
- Grijs water: spoeltafels, douches, lavabo’s
• Pas 2e helft 19e eeuw
PALE
• Verband tussen open afvoer en cholera-epidemieën
RWA: Regen-weer-afvoer
• Belangrijkste bron : faecale afvoer
Alle hemelwater (zowel proper als licht vervuild):
• Beerputten
2.2 Scheiding afvoerstromen
- Daken • Vrije uitloop
- Terrassen
• Eind 19e eeuw : eerste gesloten rioleringsnetten DWA RWA
- Groendaken Droog-weer-afvoer Regen-we
- Parkings • Zwart water • Alle heme
• Toiletten • Daken
© B. DERAEDT / M. SCHRAMME • Grijswater
Sanitaire installaties 10 • Terras
Septische put
B. DEPRE / P. VAN ORSOVEN
• Spoeltafels • Groen
De septische put verzamelt waters + alle vaste delen (uitwerpselen
• Douches en wc-papier). Indien er • Parkin
geen septische put is is er een grotere kans op verstoppingen in de leidingen. Het doel van
• Lavabo’s
de sepstische put is de afbraak van vaste stoffen tot vloeibaar. Dit gebeurt op basis van
anaërobe bacteriën die aanwezig zijn in de put. De bacteriën zijn gevoelig voor zepen en
chemicaliën dus er mag geen vermening zijn met andere waters. Er is dus ook een scheiding
tussen zwart water en grijs water. Het bijkomende voordeel van een septische put is de
afsluiting van de geuren van beide rioleringsstelsels: er is een stankslot te voorzien bij
Sanitaire installa
koppeling van beide waters.
© B. DERAEDT / M. SCHRAMME
VAN ORSOVEN
B. DEPRE / P.
2
, Gebouwuitrusting: Sanitaire uitrustingen FACULTEIT ARCHITECTUUR
CAMPUS SINT-LUCAS
PALEIZENSTRAAT 65-67, 1030 BRUSSEL
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
BELGIË
2.3 Sifonwerking à 2.3 Sifonwerking -> verluchting
verluchting
Water dat in een afvoerbuis
• Beluchtervalt is een prop. De lucht
(Knit)
wordt weggeduwd waardoor bovenaan
• Is gesloten in normaleonderdruk
toestand of bij overdruk
ontstaat. Zo kan de sifon
• Bijleeggezogen
onderdruk gaatworden.
die open Zo ontstaat
onderaan overdruk wat een opstuwing
• Video werking veroorzaakt.
• https:/ /www.youtube.com/watch?v=xDXHF_YX_uc
Daarom moeten de afvoerleidingen steeds verlucht
• Voordeel
worden: aan het einde verbinden met buitenlucht. Dit kan
• Gemakkelijker intebouwen
bovendaks, via een geveluitvoer (rooster) en moet altijd
• Verkrijgbare voor Kleine en grotere debieten
FACULTEIT ARCHITECTUUR
ver genoeg van ramen en ventilatie-toevoer. Eventueel kan
CAMPUS SINT-LUCAS
PALEIZENSTRAAT 65-67, 1030 BRUSSEL
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
gewerkt worden met een beluchter maar die vraagt
BELGIË
ystemen in functie van verluchtingsleidingen
onderhoud dus is eerder een noodoplossing.
eiding (zonder secundaire verluchting)
De beluchter is gesloten in normale toestand of bij
overdruk en gaat enkel open bij onderdruk. FACULTEIT ARCHITECTUUR
CAMPUS SINT-LUCAS
n © B. DERAEDT / PALEIZENSTRAAT
M. SCHRAMME65-67, 1030 BRUSSEL
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
B. DEPRE / P. VAN ORSOVEN BELGIË
Sanitaire installaties 16
2.4 overzicht
zicht afvoersystemen afvoersystemen
in functie in functie van verluchtingsleidingen
van verluchtingsleidingen
Primaire verluchtigsleiding
e verluchtingsleiding (zondertot
à 1 leiding secundaire verluchting)
boven met grotere diameter (voor max 6 verdiepingen).
eiding tot boven
re diameter
6 verdiepingen
Sanitaire installaties 17
MME Sanitaire installaties 17
VEN FACULTEIT ARCHITECTUUR
Secundaire verluchtingsleiding
CAMPUS SINT-LUCAS
PALEIZENSTRAAT 65-67, 1030 BRUSSEL
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
BELGIË
à naast de standleiding is er ook de verluchtingsleding, aangelsoten net boven de aftakking
ystemen in functie van verluchtingsleidingen
van het verdiep. De diameter is kleiner dan die van de standleiding en er is geen verluchting
gsleiding op standleiding
op de horizontale (eerder voor hoge gebouwen)
verluchtingsleiding
aftakking verdiep FACULTEIT ARCHITECTUUR
CAMPUS SINT-LUCAS
beperkt PALEIZENSTRAAT 65-67, 1030 BRUSSEL
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
BELGIË
dleiding
zicht afvoersystemen in
orizontale functie van verluchtingsleidingen
ire verluchtingsleiding op standleiding
standleiding ook verluchtingsleiding
esloten net boven aftakking verdiep
en onderdrukken beperkt
ere diameter standleiding
verluchting op horizontale
gebouwen
Sanitaire installaties 18
3
MME Sanitaire installaties 18
VEN
FACULTEIT ARCHITECTUUR
CAMPUS SINT-LUCAS
1. Inleiding en normering
PALEIZENSTRAAT 65-67, 1030 BRUSSEL
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
BELGIË
1.1overzicht
1.1 Inleiding - overzicht
FACULTEIT ARCHITECTUUR
CAMPUS SINT-LUCAS
PALEIZENSTRAAT 65-67, 1030 BRUSSEL
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
BELGIË
1.1 Inleiding componenten
© B. DERAEDT / M. SCHRAMME Sanitaire installaties 4
1.2 Componenten
VAN ORSOVEN
B. DEPRE / P.
Toevoer Verbruik Afvoer
• Teller • Toestellen • Vanuit de
• Filters • Wastafels verbruikstoestellen
• Leidingen & verdeelnet • WC • Andere type
• Terugslagkleppen • Uitgietbak opvangtoestellen :
• Collectoren • Keukentoestellen • Condenswater
• wastoestellen
• Drukregeling • Regenwater
• Pompen • Installaties • Smeltwater
• Overdrukbeveiliging • Grondwater
• Aftappunten
• Expansievaten
• Afsluiters
© B. DERAEDT / M. SCHRAMME Sanitaire installaties 5
B. DEPRE / P. VAN ORSOVEN
1.3 Soorten water
Drinkwater
Het drinkwater is het gereglementeerd kraantjeswater. Deze leidingen mogen niet mengen
of gekoppeld worden met andere stromen. Het hoogste doel is drinken, koken en
mondhygiëne. Het wordt echter ook als douche- of lavabowater gebruikt.
FACULTEIT ARCHITECTUUR
CAMPUS SINT-LUCAS
PALEIZENSTRAAT 65-67, 1030 BRUSSEL
Grijs- en zwart water
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
BELGIË
1.1vervuild
Dit is licht Inleiding – soorten
water water
afkomstig van douches, baden, lavabo’s en eventueel
wasmachines. Het zwart resterend water komt van toiletten en keukens.
Drink water
Regenwater Grijswater & zwart water Regenwater
Het regenwater is vooral afkomstigGRIJS
• Gereglementeerd van daken, terassen, groendaken,
• Daken smeltwater uit
kraantjes water
parkeergarages en drainages. • Licht vervuild water • Terrassen
• Niet mengen, noch
koppelen met andere • Afkomstig van • Groen daken
stromen • Douches, baden,
lavabo’s • Smeltwater
• Hoogste doel
• Drank
• Event. wasmachines parkeergarages
• Koken ZWARTResterend • Drainages
• Mondhygiëne afvalwater
• Toiletten
• Andere : hygiëne
• keuken
• Douche, lavabo’s…
© B. DERAEDT / M. SCHRAMME Ventilatie 6
1
B. DEPRE / P. VAN ORSOVEN
,Gebouwuitrusting: Sanitaire uitrustingen FACULTEIT ARCHITECTUUR
CAMPUS SINT-LUCAS
PALEIZENSTRAAT 65-67, 1030 BRUSSEL
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
BELGIË
2. Sanitaire afvoerinstallaties
2.0 Begrippen
• Zie TV217 (Buildwise)
PALE
2.1 Historiek
• Uitvinding van het WC
• Voorafgaand :
• Latrines
• Boven kanaal
• Boven beerput
© B. DERAEDT / M. SCHRAMME Sanitaire installaties • Uitneembare pot 9
2.1 HistoriekVAN ORSOVEN
B. DEPRE / P.
• Principe met spoeling (177)
Waterafvoer is eeuwenoud (open kanalen etc) en dateert van 4000 v.C. Pas
• Spoeling vanaf
vervangt demet
inhoud tweede
zuiver water
e
helft van de 19 eeuw spreekt men van de eerste gesloten rioleingsnetten. Rond deze slot
• Maar ook een sifon aanwezig =
• Geuren
periode werd het verband gelegd tussen open afvoer en cholera-epidemieën. De
• Bacterieën
belangrijkste bron was de faecale afvoer (beerputten, vrije uitloop).
• Sifon Voorafgaand aan de wc
= zwanehalsconcstructie
bestonden de latrines, uitneembare potten, … Vandaag
spreken we van een systeem met spoeling waarbij een sifon
FACULTEIT ARCHITECTUUR
CAMPUS SINT-LUCAS
PALEIZENSTRAAT 65-67, 1030 BRUSSEL
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
aanwezig is (slot) die bacteriën en geuren zoveel mogelijk BELGIË
2.1 Historiek
tegengaat. © B. DERAEDT / M. SCHRAMME
VAN ORSOVEN
B. DEPRE / P.
Sanitaire ins
• Waterafvoer > eeuwenoud – open kanalen & caniveau’s
2.2 Scheiding afvoerstromen
• Reeds 4000 v Christus
DWA: Droog-weer-afvoer
• Grieken
• Romeinen
- Zwart water: toiletten
• Middeleeuwen
- Grijs water: spoeltafels, douches, lavabo’s
• Pas 2e helft 19e eeuw
PALE
• Verband tussen open afvoer en cholera-epidemieën
RWA: Regen-weer-afvoer
• Belangrijkste bron : faecale afvoer
Alle hemelwater (zowel proper als licht vervuild):
• Beerputten
2.2 Scheiding afvoerstromen
- Daken • Vrije uitloop
- Terrassen
• Eind 19e eeuw : eerste gesloten rioleringsnetten DWA RWA
- Groendaken Droog-weer-afvoer Regen-we
- Parkings • Zwart water • Alle heme
• Toiletten • Daken
© B. DERAEDT / M. SCHRAMME • Grijswater
Sanitaire installaties 10 • Terras
Septische put
B. DEPRE / P. VAN ORSOVEN
• Spoeltafels • Groen
De septische put verzamelt waters + alle vaste delen (uitwerpselen
• Douches en wc-papier). Indien er • Parkin
geen septische put is is er een grotere kans op verstoppingen in de leidingen. Het doel van
• Lavabo’s
de sepstische put is de afbraak van vaste stoffen tot vloeibaar. Dit gebeurt op basis van
anaërobe bacteriën die aanwezig zijn in de put. De bacteriën zijn gevoelig voor zepen en
chemicaliën dus er mag geen vermening zijn met andere waters. Er is dus ook een scheiding
tussen zwart water en grijs water. Het bijkomende voordeel van een septische put is de
afsluiting van de geuren van beide rioleringsstelsels: er is een stankslot te voorzien bij
Sanitaire installa
koppeling van beide waters.
© B. DERAEDT / M. SCHRAMME
VAN ORSOVEN
B. DEPRE / P.
2
, Gebouwuitrusting: Sanitaire uitrustingen FACULTEIT ARCHITECTUUR
CAMPUS SINT-LUCAS
PALEIZENSTRAAT 65-67, 1030 BRUSSEL
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
BELGIË
2.3 Sifonwerking à 2.3 Sifonwerking -> verluchting
verluchting
Water dat in een afvoerbuis
• Beluchtervalt is een prop. De lucht
(Knit)
wordt weggeduwd waardoor bovenaan
• Is gesloten in normaleonderdruk
toestand of bij overdruk
ontstaat. Zo kan de sifon
• Bijleeggezogen
onderdruk gaatworden.
die open Zo ontstaat
onderaan overdruk wat een opstuwing
• Video werking veroorzaakt.
• https:/ /www.youtube.com/watch?v=xDXHF_YX_uc
Daarom moeten de afvoerleidingen steeds verlucht
• Voordeel
worden: aan het einde verbinden met buitenlucht. Dit kan
• Gemakkelijker intebouwen
bovendaks, via een geveluitvoer (rooster) en moet altijd
• Verkrijgbare voor Kleine en grotere debieten
FACULTEIT ARCHITECTUUR
ver genoeg van ramen en ventilatie-toevoer. Eventueel kan
CAMPUS SINT-LUCAS
PALEIZENSTRAAT 65-67, 1030 BRUSSEL
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
gewerkt worden met een beluchter maar die vraagt
BELGIË
ystemen in functie van verluchtingsleidingen
onderhoud dus is eerder een noodoplossing.
eiding (zonder secundaire verluchting)
De beluchter is gesloten in normale toestand of bij
overdruk en gaat enkel open bij onderdruk. FACULTEIT ARCHITECTUUR
CAMPUS SINT-LUCAS
n © B. DERAEDT / PALEIZENSTRAAT
M. SCHRAMME65-67, 1030 BRUSSEL
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
B. DEPRE / P. VAN ORSOVEN BELGIË
Sanitaire installaties 16
2.4 overzicht
zicht afvoersystemen afvoersystemen
in functie in functie van verluchtingsleidingen
van verluchtingsleidingen
Primaire verluchtigsleiding
e verluchtingsleiding (zondertot
à 1 leiding secundaire verluchting)
boven met grotere diameter (voor max 6 verdiepingen).
eiding tot boven
re diameter
6 verdiepingen
Sanitaire installaties 17
MME Sanitaire installaties 17
VEN FACULTEIT ARCHITECTUUR
Secundaire verluchtingsleiding
CAMPUS SINT-LUCAS
PALEIZENSTRAAT 65-67, 1030 BRUSSEL
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
BELGIË
à naast de standleiding is er ook de verluchtingsleding, aangelsoten net boven de aftakking
ystemen in functie van verluchtingsleidingen
van het verdiep. De diameter is kleiner dan die van de standleiding en er is geen verluchting
gsleiding op standleiding
op de horizontale (eerder voor hoge gebouwen)
verluchtingsleiding
aftakking verdiep FACULTEIT ARCHITECTUUR
CAMPUS SINT-LUCAS
beperkt PALEIZENSTRAAT 65-67, 1030 BRUSSEL
HOOGSTRAAT 51, 9000 GENT
BELGIË
dleiding
zicht afvoersystemen in
orizontale functie van verluchtingsleidingen
ire verluchtingsleiding op standleiding
standleiding ook verluchtingsleiding
esloten net boven aftakking verdiep
en onderdrukken beperkt
ere diameter standleiding
verluchting op horizontale
gebouwen
Sanitaire installaties 18
3
MME Sanitaire installaties 18
VEN
