Samenvatting artikel ‘Rekendrempels nemen: een goede basis voor het leren
hoofdrekenen’ – W. Danhof, P. Bandstra & W. Hofstetter
Achterstanden bij rekenen kunnen verschillende oorzaken hebben, zoals een tekort aan
geautomatiseerde (en gememoriseerde) kennis. Screeningstoetsen: bestaan uit
representatieve sommen op het niveau van de groepen 3 t/m 7 van het BO. Brengen het
kunnen en oplossen van de sommen (power) in beeld. Automatiseringstoetsen:
vlotte beschikbaarheid van de basiskennis voor het hoofdrekenen wordt getoetst. Zijn
gericht op het kennen (speed). Sommen die basiskennis vormen zijn verdeeld over
rekendrempels:
Drempel 1: optellen, aftrekken en splitsen tot 10
Drempel 2: vlot kunnen springen op de getallenlijn tot 100
Drempel 3: optellen en aftrekken over 10
Drempel 4: bouwsteensommen tot 100
Drempel 5: eenvoudige tafels (2,3,4,5) en moeilijke tafels (6,7,8,9)
De drempels vormen belangrijke voorwaarden bij het hoofdrekenen. Vlot kennen van
de drempels draagt bij aan het kunnen oplossen van steeds moeilijkere sommen.
Tekorten in de basiskennis veroorzaken achterstanden en stagnatie.
Vierfasen- en drempelmodel: de rekenvaardigheid die nodig is als basis voor het 1F
niveau, kan ingedeeld worden in 4 fasen. Doel: de ontwikkeling van een aantal cruciale
en dragende leerinhouden in samenhang met elkaar kunnen volgen en eventueel
optredende problemen tijdig kunnen signaleren.
Bevindingen uit het onderzoek:
De meeste leerlingen hadden meer tijd nodig bij het automatiseren van de
drempels dan basisschoolmethoden veronderstellen
Er waren grote verschillen tussen de leerlingen. Bij drempel 1 hebben de meest
langzame leerlingen in vergelijking met de snelste groep, 2 à 3 jaar meer tijd
nodig om de norm te halen
Bij drempel 3 heeft 20% van de kinderen midden groep 8, vooral bij minsommen,
de norm nog niet behaald. Zwakste 5% laat ook geen vooruitgang meer zien
Vanaf drempel 3 is er sprake van blijvende structurele tekorten
De samenhang en opeenvolging in drempels en fasen is in het onderzoek
nadrukkelijk terug te vinden.
Naar aanleiding van het bovengenoemde onderzoek is de profieltoets rekenen
ontwikkeld: geeft zicht op power en speed (met automatiseringstoetsen per drempel). De
toets maakt een systematische analyse op 4 niveaus mogelijk, waarbij er telkens verder
ingezoomd kan worden op specifieke problematiek van de leerling. Niveaus:
1. Power (screeningtoets) als aanvullend hulpmiddel voor de risicogroep: beidt de
leerkracht snel en systematisch beeld van achterstanden, hiaten en
foutenpatronen
2. Speed (automatisering): preventieve functie voor de hele school: vormen de kern
van het programma. Geven mogelijkheid automatiseringstekorten vroegtijdig te
signaleren
3. Interacties tussen Power en Speed – voor de risicogroep: gegevens van de
toetsen worden in beeld gebracht op de Profielkaart, hiermee wordt het mogelijk
om de samenhang op het spoor te komen
4. Onderbouwen van aanpassing van de Leerroute – bij de zwakste leerlingen:
door uitkomsten uit niveau 1 t/m 3 is er gefundeerde onderbouwing voor
aangepaste leerroute mogelijk. Volgkaart en Profielkaart zijn bij meten van
achterstand en de mate van hardnekkigheid belangrijke hulpmiddelen.
Oefenmodule: preventief werken.
hoofdrekenen’ – W. Danhof, P. Bandstra & W. Hofstetter
Achterstanden bij rekenen kunnen verschillende oorzaken hebben, zoals een tekort aan
geautomatiseerde (en gememoriseerde) kennis. Screeningstoetsen: bestaan uit
representatieve sommen op het niveau van de groepen 3 t/m 7 van het BO. Brengen het
kunnen en oplossen van de sommen (power) in beeld. Automatiseringstoetsen:
vlotte beschikbaarheid van de basiskennis voor het hoofdrekenen wordt getoetst. Zijn
gericht op het kennen (speed). Sommen die basiskennis vormen zijn verdeeld over
rekendrempels:
Drempel 1: optellen, aftrekken en splitsen tot 10
Drempel 2: vlot kunnen springen op de getallenlijn tot 100
Drempel 3: optellen en aftrekken over 10
Drempel 4: bouwsteensommen tot 100
Drempel 5: eenvoudige tafels (2,3,4,5) en moeilijke tafels (6,7,8,9)
De drempels vormen belangrijke voorwaarden bij het hoofdrekenen. Vlot kennen van
de drempels draagt bij aan het kunnen oplossen van steeds moeilijkere sommen.
Tekorten in de basiskennis veroorzaken achterstanden en stagnatie.
Vierfasen- en drempelmodel: de rekenvaardigheid die nodig is als basis voor het 1F
niveau, kan ingedeeld worden in 4 fasen. Doel: de ontwikkeling van een aantal cruciale
en dragende leerinhouden in samenhang met elkaar kunnen volgen en eventueel
optredende problemen tijdig kunnen signaleren.
Bevindingen uit het onderzoek:
De meeste leerlingen hadden meer tijd nodig bij het automatiseren van de
drempels dan basisschoolmethoden veronderstellen
Er waren grote verschillen tussen de leerlingen. Bij drempel 1 hebben de meest
langzame leerlingen in vergelijking met de snelste groep, 2 à 3 jaar meer tijd
nodig om de norm te halen
Bij drempel 3 heeft 20% van de kinderen midden groep 8, vooral bij minsommen,
de norm nog niet behaald. Zwakste 5% laat ook geen vooruitgang meer zien
Vanaf drempel 3 is er sprake van blijvende structurele tekorten
De samenhang en opeenvolging in drempels en fasen is in het onderzoek
nadrukkelijk terug te vinden.
Naar aanleiding van het bovengenoemde onderzoek is de profieltoets rekenen
ontwikkeld: geeft zicht op power en speed (met automatiseringstoetsen per drempel). De
toets maakt een systematische analyse op 4 niveaus mogelijk, waarbij er telkens verder
ingezoomd kan worden op specifieke problematiek van de leerling. Niveaus:
1. Power (screeningtoets) als aanvullend hulpmiddel voor de risicogroep: beidt de
leerkracht snel en systematisch beeld van achterstanden, hiaten en
foutenpatronen
2. Speed (automatisering): preventieve functie voor de hele school: vormen de kern
van het programma. Geven mogelijkheid automatiseringstekorten vroegtijdig te
signaleren
3. Interacties tussen Power en Speed – voor de risicogroep: gegevens van de
toetsen worden in beeld gebracht op de Profielkaart, hiermee wordt het mogelijk
om de samenhang op het spoor te komen
4. Onderbouwen van aanpassing van de Leerroute – bij de zwakste leerlingen:
door uitkomsten uit niveau 1 t/m 3 is er gefundeerde onderbouwing voor
aangepaste leerroute mogelijk. Volgkaart en Profielkaart zijn bij meten van
achterstand en de mate van hardnekkigheid belangrijke hulpmiddelen.
Oefenmodule: preventief werken.
