Vennootschapsbelasting samenvatting
HOOFDSTUK 7 – BEDRIJFSFUSIE, JURIDISCHE SPLITSING, JURIDISCHE FUSIE, OMZETTING EN
TERUGKEER.......................................................................................................................................1
DEEL A / INLEIDING.............................................................................................................................1
7A.1 INLEIDING..................................................................................................................................1
7A.2 FUSIES.......................................................................................................................................1
7A.2.1 INLEIDING...................................................................................................................................1
7A.2.2 DE FUSIE VIA AANDELENOVERDRACHT..............................................................................................1
7A.3 AFSTOTING OF VERZELFSTANDIGING..................................................................................................2
7A.4 DE FUSIERICHTLIJN.......................................................................................................................2
7A.5 OMZETTING................................................................................................................................2
7A.6 TERUGKEER UIT DE NV OF BV..........................................................................................................2
DEEL B / DE BEDRIJFSFUSIE....................................................................................................................2
7B.1 INLEIDING...................................................................................................................................2
7B.2 ART. 14 WET VPB 1969..............................................................................................................2
7B.2.1 INLEIDING...................................................................................................................................2
7B.2.2 DE GERUISLOZE BEDRIJFSFUSIE VAN ART. 14, LID 1, WET VPB 1969....................................................3
7B.2.3 DE GERUISLOZE BEDRIJFSFUSIE VAN ART. 14, LID 2, WET VPB 1969....................................................6
7B.2.4 STANDAARDVOORWAARDE 7 BIJ ART. 14, LID 2, WET VPB 1969........................................................7
7B.2.5 HET OPGEOFFERDE BEDRAG VAN DE OVERDRAGER IN DE OVERNEMER....................................................7
7B.3 BIJZONDERE ONDERWERPEN...........................................................................................................7
7B.3.1 INLEIDING...................................................................................................................................7
7B.3.2 OVERDRACHT AAN EEN NIEUW OPGERICHT IN NEDERLAND GEVESTIGD LICHAAM.....................................7
7B.3.3 OVERDRACHT VAN EEN ONDERNEMING DOOR EEN NATUURLIJK PERSOON AAN EEN NV OF BV GEVOLGD DOOR
OVERDRACHT AAN DOCHTER-NV OF -BV......................................................................................................8
7B.3.4 OVERDRACHT VAN EEN BUITENLANDSE VASTE INRICHTING...................................................................8
7B.3.5 OVERDRACHT VAN EEN NEDERLANDSE VASTE INRICHTING....................................................................8
7B.3.6 BEDRIJFSOPVOLGING OP DE VOET VAN ART. 14 WET VPB 1969.........................................................8
7B.3.7 VERLIESOVERDRACHT ROND DE BEDRIJFSFUSIE...................................................................................9
7B.3.8 SAMENLOOP BEDRIJFSFUSIE EN FISCALE EENHEID...............................................................................9
DEEL C / JURIDISCHE SPLITSING...............................................................................................................9
7C.1 PRIVAATRECHTELIJKE ASPECTEN VAN DE JURIDISCHE SPLITSING.................................................................9
7C.1.1 INLEIDING...................................................................................................................................9
7C.1.2 DE NEDERLANDSE JURIDISCHE SPLITSING..........................................................................................9
7C.2 VPB-GEVOLGEN VAN DE JURIDISCHE SPLITSING..................................................................................10
7C.2.1 INLEIDING.................................................................................................................................10
7C.2.2 DE JURIDISCHE SPLITSING MET GERUIS...........................................................................................10
7C.2.3 GERUISLOZE JURIDISCHE SPLITSING................................................................................................11
7C.3 DE JURIDISCHE SPLITSING EN OVERNAMERENTE..................................................................................14
7C.4 SAMENLOOP JURIDISCHE SPLITSING EN FISCALE EENHEID......................................................................14
DEEL D / DE JURIDISCHE FUSIE..............................................................................................................14
7D.1 PRIVAATRECHTELIJKE ASPECTEN VAN DE JURIDISCHE FUSIE....................................................................14
7D.1.1 INLEIDING.................................................................................................................................14
7D.1.2 DE NEDERLANDSE JURIDISCHE FUSIE..............................................................................................14
7D.2 VPB-GEVOLGEN VAN DE JURIDISCHE FUSIE.......................................................................................15
7D.2.1 INLEIDING.................................................................................................................................15
7D.2.2 DE JURIDISCHE FUSIE MET GERUIS.................................................................................................15
7D.2.3 GERUISLOZE JURIDISCHE FUSIE......................................................................................................15
7D.3 DE JURIDISCHE FUSIE EN OVERNAMERENTE.......................................................................................16
7D.4 SAMENLOOP JURIDISCHE FUSIE EN FISCALE EENHEID............................................................................16
,Hoofdstuk 7 – Bedrijfsfusie, juridische splitsing, juridische fusie, omzetting en
terugkeer
Deel A / Inleiding
7A.1 Inleiding
Sinds de jaren 60 heeft Nederland een concentratie van ondernemingen, dit kan door
bijvoorbeeld fusies en samenwerkingsverbanden. Dit leidt tot meer innovatie en betere
financieringsmogelijkheden.
7A.2 Fusies
7A.2.1 Inleiding
Fusie is het samengaan van twee of meer ondernemingen die daarna als economische
eenheid onder gemeenschappelijke leiding functioneren. De handelingen voor de
totstandkoming van deze fusie is juridisch van aard. Je hebt onderscheid in een horizontale
en verticale fusie.
- Horizontaal, als binnen een productkolom in dezelfde schakel ondernemingen
fuseren.
- Verticaal, als binnen een productkolom in opeenvolgende schakels ondernemingen
fuseren.
Door de juridische handeling tot een fusie kunnen lichamen ophouden te bestaan (art. 2:308
– 2:333 BW).
7A.2.2 De fusie via aandelenoverdracht
7A.2.2.1 Algemeen
Bij deze fusie dragen aandeelhouders van de ene vennootschap hun aandelen over aan een
andere vennootschap. De overnemende vennootschap kan zowel een nieuwe als een
bestaande vennootschap zijn.
Deze overname kan in contanten, maar ook tegen aandelen, dan spreek je van een
aandelenruil.
7A.2.2.2 De aan de VPB onderworpen overdrager
Indien tot de oorspronkelijke aandeelhouders van een overgenomen vennootschap lichamen
in de zin van de VPB behoren, dan zal de vervreemding van aandelen leiden tot
vervreemdingswinst of -verlies. Dit is in beginsel belast, maar zal vaak onder de
deelnemingsvrijstelling vallen.
Als de deelnemingsvrijstelling van toepassing is, dan kun je een beroep doen op art. 8 VPB jo.
art. 3.55 IB, zij regelt de aandelenfusie. De vervreemdingswinst bij de aandelenruil wordt niet
in aanmerking genomen, mits de nieuw verkregen aandelen tegen de boekwaarde van de
ingeruilde aandelen wordt gewaardeerd. Deze bepaling inroepbaar indien:
- Fusie tussen vennootschappen in Nederland of de EU/EER gevestigd. Niet op grond
van een belastingverdrag daarbuiten gevestigd.
- Rechtsvorm van een nv of bv.
- Vennootschap onderworpen aan een winstbelasting.
- Overnemende vennootschap verkrijgt meer dan 50% van de stemmen in de
vennootschap van wie hij aandelen verwerft.
- Overdracht tegen uitgifte eigen aandelen.
- Aandelenfusie niet gericht op een uitstel van belastingheffing.
Om deze bepaling toe te passen moet een verzoek worden gedaan.
, Door het verkrijgen van de aandelen kan een belang in de zin van de deelnemingsvrijstelling
of deelnemingsverrekening ontstaan. In dit geval kan de uitgestelde vervreemdingswinst niet
in de deelnemingsvrijstelling verdwijnen (art. 13h VPB).
7A.3 Afstoting of verzelfstandiging
Het afstoten of verzelfstandigen van activiteiten kan op verschillende manieren, de wijze
waarop is afhankelijk van de juridische organisatie. Als de activiteiten in een zelfstandig
rechtspersoon plaatsvinden ligt een aandelenoverdracht voor de hand, binnen een concern
ligt een bedrijfsoverdracht of afsplitsing voor de hand (art. 2:334a BW).
Als het complete concern moet worden gesplitst kun je een zuivere splitsing hanteren. De
houdster houdt dan op te staan en draagt haar vermogen over aan twee of meer
rechtspersonen.
7A.4 De Fusierichtlijn
Op de fusies, bedrijfsoverdrachten en splitsingen is naast Nederlands recht ook EU-
regelgeving van toepassing. Zij reguleert de fusies over grenzen heen binnen de EU,
hieronder vallen in beginsel niet de nationale fusies. Nederland heeft deze richtlijn echter
ook voor zuiver interne situatie geïmplementeerd. Dit is in art. 14 VPB vormgegeven voor de
bedrijfsoverdracht.
Voor de juridische splitsing en -fusie is dit minder expliciet. Maar de richtlijn is bij de rechter
in te roepen mits voldoende duidelijk, daardoor zal de Fusierichtlijn in feite ook hier werken
(HvJ).
7A.5 Omzetting
Omzetting heeft tot gevolg dat een rechtspersoon in een andere rechtsvorm verder gaat (art.
2:18 BW), fiscaal wordt zij in art. 28a VPB behandeld.
7A.6 Terugkeer uit de nv of bv
Een nv of bv die overgaat tot een eenmanszaak zal onder voorwaarden (art. 14c VPB), niet
leiden tot afrekening. De VPB-claim schuift dan door naar de IB.
Deel B / De bedrijfsfusie
7B.1 Inleiding
De overdracht van vermogen dat samen een onderneming vormt kan onder omstandigheden
zonder VPB-heffing geschieden. Bij deze overdracht vindt geen overdracht van aandelen
plaats.
De overname kan tegen contanten of uitreiking van aandelen van het overnemende
lichamen. In het laatste geval is er sprake van een bedrijfsfusie, het overdragende lichaam
wordt dan houdstermaatschappij. Hiervan vernemen aandeelhouders weinig.
7B.2 Art. 14 Wet VPB 1969
7B.2.1 Inleiding
Ratio
Bij de overdracht van een onderneming moet in beginsel worden afgerekend over de stille en
fiscale reserves. Als de overdracht enkel tegen aandelenuitgifte geschiedde kan dit leiden tot
liquide problemen, daarom is art. 14 VPB geschreven. Door deze bepaling kan de heffing
worden uitgesteld.
Werking
Art. 14 VPB kent 2 faciliteiten:
- Lid 1, ongecompliceerde geruisloze bedrijfsfusie.
- Lid 2, geruisloze bedrijfsfusie met buitenwettelijke voorwaarden, zij kan alleen op
verzoek.
HOOFDSTUK 7 – BEDRIJFSFUSIE, JURIDISCHE SPLITSING, JURIDISCHE FUSIE, OMZETTING EN
TERUGKEER.......................................................................................................................................1
DEEL A / INLEIDING.............................................................................................................................1
7A.1 INLEIDING..................................................................................................................................1
7A.2 FUSIES.......................................................................................................................................1
7A.2.1 INLEIDING...................................................................................................................................1
7A.2.2 DE FUSIE VIA AANDELENOVERDRACHT..............................................................................................1
7A.3 AFSTOTING OF VERZELFSTANDIGING..................................................................................................2
7A.4 DE FUSIERICHTLIJN.......................................................................................................................2
7A.5 OMZETTING................................................................................................................................2
7A.6 TERUGKEER UIT DE NV OF BV..........................................................................................................2
DEEL B / DE BEDRIJFSFUSIE....................................................................................................................2
7B.1 INLEIDING...................................................................................................................................2
7B.2 ART. 14 WET VPB 1969..............................................................................................................2
7B.2.1 INLEIDING...................................................................................................................................2
7B.2.2 DE GERUISLOZE BEDRIJFSFUSIE VAN ART. 14, LID 1, WET VPB 1969....................................................3
7B.2.3 DE GERUISLOZE BEDRIJFSFUSIE VAN ART. 14, LID 2, WET VPB 1969....................................................6
7B.2.4 STANDAARDVOORWAARDE 7 BIJ ART. 14, LID 2, WET VPB 1969........................................................7
7B.2.5 HET OPGEOFFERDE BEDRAG VAN DE OVERDRAGER IN DE OVERNEMER....................................................7
7B.3 BIJZONDERE ONDERWERPEN...........................................................................................................7
7B.3.1 INLEIDING...................................................................................................................................7
7B.3.2 OVERDRACHT AAN EEN NIEUW OPGERICHT IN NEDERLAND GEVESTIGD LICHAAM.....................................7
7B.3.3 OVERDRACHT VAN EEN ONDERNEMING DOOR EEN NATUURLIJK PERSOON AAN EEN NV OF BV GEVOLGD DOOR
OVERDRACHT AAN DOCHTER-NV OF -BV......................................................................................................8
7B.3.4 OVERDRACHT VAN EEN BUITENLANDSE VASTE INRICHTING...................................................................8
7B.3.5 OVERDRACHT VAN EEN NEDERLANDSE VASTE INRICHTING....................................................................8
7B.3.6 BEDRIJFSOPVOLGING OP DE VOET VAN ART. 14 WET VPB 1969.........................................................8
7B.3.7 VERLIESOVERDRACHT ROND DE BEDRIJFSFUSIE...................................................................................9
7B.3.8 SAMENLOOP BEDRIJFSFUSIE EN FISCALE EENHEID...............................................................................9
DEEL C / JURIDISCHE SPLITSING...............................................................................................................9
7C.1 PRIVAATRECHTELIJKE ASPECTEN VAN DE JURIDISCHE SPLITSING.................................................................9
7C.1.1 INLEIDING...................................................................................................................................9
7C.1.2 DE NEDERLANDSE JURIDISCHE SPLITSING..........................................................................................9
7C.2 VPB-GEVOLGEN VAN DE JURIDISCHE SPLITSING..................................................................................10
7C.2.1 INLEIDING.................................................................................................................................10
7C.2.2 DE JURIDISCHE SPLITSING MET GERUIS...........................................................................................10
7C.2.3 GERUISLOZE JURIDISCHE SPLITSING................................................................................................11
7C.3 DE JURIDISCHE SPLITSING EN OVERNAMERENTE..................................................................................14
7C.4 SAMENLOOP JURIDISCHE SPLITSING EN FISCALE EENHEID......................................................................14
DEEL D / DE JURIDISCHE FUSIE..............................................................................................................14
7D.1 PRIVAATRECHTELIJKE ASPECTEN VAN DE JURIDISCHE FUSIE....................................................................14
7D.1.1 INLEIDING.................................................................................................................................14
7D.1.2 DE NEDERLANDSE JURIDISCHE FUSIE..............................................................................................14
7D.2 VPB-GEVOLGEN VAN DE JURIDISCHE FUSIE.......................................................................................15
7D.2.1 INLEIDING.................................................................................................................................15
7D.2.2 DE JURIDISCHE FUSIE MET GERUIS.................................................................................................15
7D.2.3 GERUISLOZE JURIDISCHE FUSIE......................................................................................................15
7D.3 DE JURIDISCHE FUSIE EN OVERNAMERENTE.......................................................................................16
7D.4 SAMENLOOP JURIDISCHE FUSIE EN FISCALE EENHEID............................................................................16
,Hoofdstuk 7 – Bedrijfsfusie, juridische splitsing, juridische fusie, omzetting en
terugkeer
Deel A / Inleiding
7A.1 Inleiding
Sinds de jaren 60 heeft Nederland een concentratie van ondernemingen, dit kan door
bijvoorbeeld fusies en samenwerkingsverbanden. Dit leidt tot meer innovatie en betere
financieringsmogelijkheden.
7A.2 Fusies
7A.2.1 Inleiding
Fusie is het samengaan van twee of meer ondernemingen die daarna als economische
eenheid onder gemeenschappelijke leiding functioneren. De handelingen voor de
totstandkoming van deze fusie is juridisch van aard. Je hebt onderscheid in een horizontale
en verticale fusie.
- Horizontaal, als binnen een productkolom in dezelfde schakel ondernemingen
fuseren.
- Verticaal, als binnen een productkolom in opeenvolgende schakels ondernemingen
fuseren.
Door de juridische handeling tot een fusie kunnen lichamen ophouden te bestaan (art. 2:308
– 2:333 BW).
7A.2.2 De fusie via aandelenoverdracht
7A.2.2.1 Algemeen
Bij deze fusie dragen aandeelhouders van de ene vennootschap hun aandelen over aan een
andere vennootschap. De overnemende vennootschap kan zowel een nieuwe als een
bestaande vennootschap zijn.
Deze overname kan in contanten, maar ook tegen aandelen, dan spreek je van een
aandelenruil.
7A.2.2.2 De aan de VPB onderworpen overdrager
Indien tot de oorspronkelijke aandeelhouders van een overgenomen vennootschap lichamen
in de zin van de VPB behoren, dan zal de vervreemding van aandelen leiden tot
vervreemdingswinst of -verlies. Dit is in beginsel belast, maar zal vaak onder de
deelnemingsvrijstelling vallen.
Als de deelnemingsvrijstelling van toepassing is, dan kun je een beroep doen op art. 8 VPB jo.
art. 3.55 IB, zij regelt de aandelenfusie. De vervreemdingswinst bij de aandelenruil wordt niet
in aanmerking genomen, mits de nieuw verkregen aandelen tegen de boekwaarde van de
ingeruilde aandelen wordt gewaardeerd. Deze bepaling inroepbaar indien:
- Fusie tussen vennootschappen in Nederland of de EU/EER gevestigd. Niet op grond
van een belastingverdrag daarbuiten gevestigd.
- Rechtsvorm van een nv of bv.
- Vennootschap onderworpen aan een winstbelasting.
- Overnemende vennootschap verkrijgt meer dan 50% van de stemmen in de
vennootschap van wie hij aandelen verwerft.
- Overdracht tegen uitgifte eigen aandelen.
- Aandelenfusie niet gericht op een uitstel van belastingheffing.
Om deze bepaling toe te passen moet een verzoek worden gedaan.
, Door het verkrijgen van de aandelen kan een belang in de zin van de deelnemingsvrijstelling
of deelnemingsverrekening ontstaan. In dit geval kan de uitgestelde vervreemdingswinst niet
in de deelnemingsvrijstelling verdwijnen (art. 13h VPB).
7A.3 Afstoting of verzelfstandiging
Het afstoten of verzelfstandigen van activiteiten kan op verschillende manieren, de wijze
waarop is afhankelijk van de juridische organisatie. Als de activiteiten in een zelfstandig
rechtspersoon plaatsvinden ligt een aandelenoverdracht voor de hand, binnen een concern
ligt een bedrijfsoverdracht of afsplitsing voor de hand (art. 2:334a BW).
Als het complete concern moet worden gesplitst kun je een zuivere splitsing hanteren. De
houdster houdt dan op te staan en draagt haar vermogen over aan twee of meer
rechtspersonen.
7A.4 De Fusierichtlijn
Op de fusies, bedrijfsoverdrachten en splitsingen is naast Nederlands recht ook EU-
regelgeving van toepassing. Zij reguleert de fusies over grenzen heen binnen de EU,
hieronder vallen in beginsel niet de nationale fusies. Nederland heeft deze richtlijn echter
ook voor zuiver interne situatie geïmplementeerd. Dit is in art. 14 VPB vormgegeven voor de
bedrijfsoverdracht.
Voor de juridische splitsing en -fusie is dit minder expliciet. Maar de richtlijn is bij de rechter
in te roepen mits voldoende duidelijk, daardoor zal de Fusierichtlijn in feite ook hier werken
(HvJ).
7A.5 Omzetting
Omzetting heeft tot gevolg dat een rechtspersoon in een andere rechtsvorm verder gaat (art.
2:18 BW), fiscaal wordt zij in art. 28a VPB behandeld.
7A.6 Terugkeer uit de nv of bv
Een nv of bv die overgaat tot een eenmanszaak zal onder voorwaarden (art. 14c VPB), niet
leiden tot afrekening. De VPB-claim schuift dan door naar de IB.
Deel B / De bedrijfsfusie
7B.1 Inleiding
De overdracht van vermogen dat samen een onderneming vormt kan onder omstandigheden
zonder VPB-heffing geschieden. Bij deze overdracht vindt geen overdracht van aandelen
plaats.
De overname kan tegen contanten of uitreiking van aandelen van het overnemende
lichamen. In het laatste geval is er sprake van een bedrijfsfusie, het overdragende lichaam
wordt dan houdstermaatschappij. Hiervan vernemen aandeelhouders weinig.
7B.2 Art. 14 Wet VPB 1969
7B.2.1 Inleiding
Ratio
Bij de overdracht van een onderneming moet in beginsel worden afgerekend over de stille en
fiscale reserves. Als de overdracht enkel tegen aandelenuitgifte geschiedde kan dit leiden tot
liquide problemen, daarom is art. 14 VPB geschreven. Door deze bepaling kan de heffing
worden uitgesteld.
Werking
Art. 14 VPB kent 2 faciliteiten:
- Lid 1, ongecompliceerde geruisloze bedrijfsfusie.
- Lid 2, geruisloze bedrijfsfusie met buitenwettelijke voorwaarden, zij kan alleen op
verzoek.
