SAMENVATTING
TWINTIGSTE EEUW
A HISTORY OF THE MODERN WORLD – R.R. PALMER &
GRENZEN IN BEWEGING: DE WERELD VAN 1945 TOT HEDEN – A. DE BAETS
,INHOUDSOPGAVE
KENMERKENDE ASPECTEN ....................................................................................................................2
CHAPTER SEVENTEEN: THE FIRST WORLD WAR ............................................................................. 3
§81 – THE INTERENATIONAL ANARCHY ........................................................................................ 3
§82 – THE ARMED STALEMATE ...................................................................................................... 7
§83 – THE COLLAPSE OOF RUSSIA AND THE INTERVENTION OF THE U.S.................................. 9
§84 – THE COLLAPSE OF THE AUSTRIAN AND GEREMAN EMPIRES .......................................... 10
§85 – THE EECONOMIC, SOCIAL, AND CULTURAL IMPACT OF THE WAR ...................................11
§86 – THE PEACE OF PARIS, 1919 .................................................................................................. 12
CHAPTER EIGHTEEN: THE RUSSIAN REVOLUTION AND THE EMERGENCE OF THE SOVIET UNION
............................................................................................................................................................ 14
§87 – BACKGROUNDS ................................................................................................................... 14
§88 – THE REVOLUTION OF 1905 .................................................................................................. 15
§89 – THE REVOLUTION OF 1917................................................................................................... 17
§90 – THE UNION OF SOVIET SOCIALIST REPUBLICS ................................................................. 18
§91 – STALIN: THE FIVE-YEAR PLANS AND THE PURGES ............................................................. 21
§92 – THE INTERNATIONAL IMPACT OF COMMUNISM ..............................................................23
CHAPTER NINETEEN: DEMOCRACY, ANTI-IMPERIALISM, AND THE ECCONOMIC CRISIS AFTHER
THE FIRST WORLD WAR .................................................................................................................. 24
§93 – THE ADVANCE OF DEMOCRACY AFTHER 1919 .................................................................. 24
§94 – THE GERMAN REPUBLIC AND THE SPIRIT OF LOCARNO ..................................................25
§95 – ANTI-IMPERIALIST MOVEMENTS IN ASIA ..........................................................................27
§96 – THE GREAT DEPRESSION: COLLAPSE OF THE WORLD ECONOMY .................................. 29
CHAPTER TWENTY: DEMOCRACY AND DICTATORSHIP IN THE 1930S .......................................... 31
§97 – TRIALS AND ADJUSTMENTS OF DEMOCRACY IN BRITAIN AND FRANCE ........................ 31
§98 – ITALIAN FASCISM ............................................................................................................... 33
§99 – TOTALITARIANISM: GERMANY’S THIRD REICH ................................................................ 34
CHAPTER TWENTY ONE: THE SECOND WORLD WAR .................................................................... 36
§100 – THE WEAKNESS OF THE DEMOCRACIES: AGAIN TO WAR ...............................................37
§101 – THE YEARS OF AXIS TRIUMPH .......................................................................................... 39
§102 – THE WESTERN-SOVIET VICTORY ........................................................................................ 41
§103 – THE FOUNDATIONS OF THE PEACE .................................................................................. 43
1
,KENMERKENDE ASPECTEN
Tijdvak 8: Burgers en Stoommachines – Moderne tijd van 1800 - 1900
Kenmerkende aspecten:
31. De industriële revolutie die in de westerse landen de basis legde voor een industriële
samenleving.
32. Discussie over de ‘sociale kwestie’.
33. De moderne vorm van imperialisme die verband hield met de industrialisatie.
34. De opkomst van emancipatiebewegingen.
35. Voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen
aan het politieke proces.
36. De opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme,
socialisme, confessionalisme en feminisme.
Tijdvak 9: Wereldoorlogen – Moderne tijd van 1900 tot 1950
Kenmerkende aspecten:
37. De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van
massaorganisatie.
38. Het in praktijk brengen van totalitaire ideologieën communisme en
fascisme/nationaalsocialisme.
39. De crisis van het wereldkapitalisme.
40. Het voeren van twee wereldoorlogen.
41. Racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het bijzonder op Joden.
42. De Duitse bezetting van Nederland.
43. Verwoesting op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en de
betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogsvoering.
44. Vormen van verzet tegen het West-Europese imperialisme.
Hierbij wordt gedacht aan het opkomend nationaal bewustzijn in koloniën, dat door de wereldoorlogen werd
versterkt (het succes van de Japanse oorlogvoering tegen de Verenigde Staten, maar ook het geweldloze verzet
van Gandhi tegen de Britse kolonisator).
Tijdvak 10: Televisie en computer – Moderne tijd van 1950 tot nu
Kenmerkende aspecten:
45. De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een
wapenwedloop en de daaruit voorvloeiende dreiging van een atoomoorlog.
46. De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie in de wereld.
Hierbij gaat het om het verwerven van onafhankelijkheid van het Europese moederland. Er moet al sprake zijn van
een bepaalde vorm van inspraak of zelfbestuur waar het moederland geen grip op heeft.
47. De eenwording van Europa.
Het gaat bij dit aspect niet om verdragen en organisaties, noch om de politieke instellingen van de EU, maar wel om
de verbanden met de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog (blokvorming).
48. De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw
aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen.
In dit tijdvak bereikt de westerse wereld een unieke mate van welvaart, hetgeen veranderingen mogelijk maakt in
allerlei gezagsverhoudingen en op het gebied van normen van waarden.
49. De ontwikkeling van pluriforme en multiculturele samenlevingen.
Samenlevingen waarin verschillende culturen en bevolkingsgroepen naast elkaar en met elkaar leven.
2
, A HISOTRY OF EUROPE IN THE MODERN WORLD
Wat waren de belangrijkste ontwikkelingen in deze tijd?
CHAPTER SEVENTEEN: THE FIRST WORLD WAR
De Eerste Wereldoorlog was het tragische resultaat van een complex Eerste Wereldoorlog
samenspel van verschillende factoren, waaronder politieke, Complex samenspel
economische en sociaal-culturele spanningen tussen de grote Europese
mogendheden. In de aanloop naar de oorlog kwam de opvatting van
Sociaal Darwinisme steeds sterker naar voren waarbij landen als het Sociaal Darwinisme
ware met elkaar in competitie stonden om dominantie te verkrijgen op
basis van idee van ‘’natuurlijk’’ veldslagen voor macht en invloed. Het
imperialisme speelde hierin een grote rol, waarbij landen zoals Groot- Imperialisme
Brittannië de verantwoordelijkheid voelden om door middel van de
‘’White man’s Burden’’ de minder ontwikkelde landen te beschaven.
Modern imperialisme, strategische allianties, militaire opbouw en een Modern imperialisme
sterk geloof in nationalisme gaven de aanloop naar het conflict dat de Nationalisme
wereld voorgoed zou veranderen.
Het is lastig aan te geven wat de Eerste Wereld Oorlog begon. Er waren
op dat moment veel spanningen en onrust die opliepen. Europa had
gebrek aan staatsmanschap, dat deze oorlog miljoenen levens heeft Gebrek aan
gekost en de Europese macht en invloed in de wereld zeer verzwakt staatsmanschap
heeft. Het had voorkomen kunnen worden.
§81 – THE INTERENATIONAL ANARCHY
Al sinds 1848 werden de grote Europese conflicten vaak met geweld Conflicten met
beslist, waardoor tegen het begin van de 20e eeuw alle grote geweld beslist
mogendheden over enorme staande legers en een omvangrijk reservoir
aan reservisten beschikten. Hoewel de meeste landen oorlog liever
vermijden, was er een algemeen gevoel dat een groot conflict vroeg of Onvermijdelijk
laat onvermijdelijk zou uitbreken. Conflict
Na de eenwording van Duitsland in 1870 veranderede de Eenwording Duitsl.
machtsverhouding in Europa drastisch. Het nieuwe, geïndustrialiseerde Machtsverhouding
Duitsland koesterde de ambitie om een prominente rol in de wereld te
spelen en zwoer voor een ‘’plek onder de zon’’. Deze ambitieuze Ambitieuze houding
houding stuitte op felle tegenstand. Frankrijk leed immers nog van de
gevolgen van de Frans-Duitse oorlog waarbij onder meer Elzas- Frans-Duitse oorlog
Lotharingen verloren was gegaan. Groot-Brittannië zag in de Elzas-Lotharingen
opkomende Duitse industrie een gevaar voor zijn eigen wereldwijde
handelspositie.
RIVAL ALLIANCSE: TRIPLE ALLIANCE VERSUS TRIPLE ENTENTE
Onder leidding van Otto van Bismarck voerde Duitsland aanvankelijk Otto van Bismarck
een vreedzaam buitenlands beleid, maar zocht het tegelijkertijd naar
strategische bondgenoten. In 1879 sloot Duitsland een militair verdrag Militaire verdragen
met Oostenrijk-Hongarije en in 1882 met Italië, wat later de Triple Triple Alliantie
Alliantie zou worden genoemd. Ook Bismarck sloot daarnaast nog met
het oog op het voorkomen van een twee-frontenoorlog een
herverzekeringsverdrag met Rusland, ondanks de spanningen in de Herverzekerings-
Balkan tussen Oostenrijk-Hongarije en Rusland. Na Bismarck zijn vertrek verdrag met Rusland
in 1890 verviel dit verdrag waardoor Rusland langzaam naar het land van
3
TWINTIGSTE EEUW
A HISTORY OF THE MODERN WORLD – R.R. PALMER &
GRENZEN IN BEWEGING: DE WERELD VAN 1945 TOT HEDEN – A. DE BAETS
,INHOUDSOPGAVE
KENMERKENDE ASPECTEN ....................................................................................................................2
CHAPTER SEVENTEEN: THE FIRST WORLD WAR ............................................................................. 3
§81 – THE INTERENATIONAL ANARCHY ........................................................................................ 3
§82 – THE ARMED STALEMATE ...................................................................................................... 7
§83 – THE COLLAPSE OOF RUSSIA AND THE INTERVENTION OF THE U.S.................................. 9
§84 – THE COLLAPSE OF THE AUSTRIAN AND GEREMAN EMPIRES .......................................... 10
§85 – THE EECONOMIC, SOCIAL, AND CULTURAL IMPACT OF THE WAR ...................................11
§86 – THE PEACE OF PARIS, 1919 .................................................................................................. 12
CHAPTER EIGHTEEN: THE RUSSIAN REVOLUTION AND THE EMERGENCE OF THE SOVIET UNION
............................................................................................................................................................ 14
§87 – BACKGROUNDS ................................................................................................................... 14
§88 – THE REVOLUTION OF 1905 .................................................................................................. 15
§89 – THE REVOLUTION OF 1917................................................................................................... 17
§90 – THE UNION OF SOVIET SOCIALIST REPUBLICS ................................................................. 18
§91 – STALIN: THE FIVE-YEAR PLANS AND THE PURGES ............................................................. 21
§92 – THE INTERNATIONAL IMPACT OF COMMUNISM ..............................................................23
CHAPTER NINETEEN: DEMOCRACY, ANTI-IMPERIALISM, AND THE ECCONOMIC CRISIS AFTHER
THE FIRST WORLD WAR .................................................................................................................. 24
§93 – THE ADVANCE OF DEMOCRACY AFTHER 1919 .................................................................. 24
§94 – THE GERMAN REPUBLIC AND THE SPIRIT OF LOCARNO ..................................................25
§95 – ANTI-IMPERIALIST MOVEMENTS IN ASIA ..........................................................................27
§96 – THE GREAT DEPRESSION: COLLAPSE OF THE WORLD ECONOMY .................................. 29
CHAPTER TWENTY: DEMOCRACY AND DICTATORSHIP IN THE 1930S .......................................... 31
§97 – TRIALS AND ADJUSTMENTS OF DEMOCRACY IN BRITAIN AND FRANCE ........................ 31
§98 – ITALIAN FASCISM ............................................................................................................... 33
§99 – TOTALITARIANISM: GERMANY’S THIRD REICH ................................................................ 34
CHAPTER TWENTY ONE: THE SECOND WORLD WAR .................................................................... 36
§100 – THE WEAKNESS OF THE DEMOCRACIES: AGAIN TO WAR ...............................................37
§101 – THE YEARS OF AXIS TRIUMPH .......................................................................................... 39
§102 – THE WESTERN-SOVIET VICTORY ........................................................................................ 41
§103 – THE FOUNDATIONS OF THE PEACE .................................................................................. 43
1
,KENMERKENDE ASPECTEN
Tijdvak 8: Burgers en Stoommachines – Moderne tijd van 1800 - 1900
Kenmerkende aspecten:
31. De industriële revolutie die in de westerse landen de basis legde voor een industriële
samenleving.
32. Discussie over de ‘sociale kwestie’.
33. De moderne vorm van imperialisme die verband hield met de industrialisatie.
34. De opkomst van emancipatiebewegingen.
35. Voortschrijdende democratisering, met deelname van steeds meer mannen en vrouwen
aan het politieke proces.
36. De opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme,
socialisme, confessionalisme en feminisme.
Tijdvak 9: Wereldoorlogen – Moderne tijd van 1900 tot 1950
Kenmerkende aspecten:
37. De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van
massaorganisatie.
38. Het in praktijk brengen van totalitaire ideologieën communisme en
fascisme/nationaalsocialisme.
39. De crisis van het wereldkapitalisme.
40. Het voeren van twee wereldoorlogen.
41. Racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het bijzonder op Joden.
42. De Duitse bezetting van Nederland.
43. Verwoesting op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en de
betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogsvoering.
44. Vormen van verzet tegen het West-Europese imperialisme.
Hierbij wordt gedacht aan het opkomend nationaal bewustzijn in koloniën, dat door de wereldoorlogen werd
versterkt (het succes van de Japanse oorlogvoering tegen de Verenigde Staten, maar ook het geweldloze verzet
van Gandhi tegen de Britse kolonisator).
Tijdvak 10: Televisie en computer – Moderne tijd van 1950 tot nu
Kenmerkende aspecten:
45. De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een
wapenwedloop en de daaruit voorvloeiende dreiging van een atoomoorlog.
46. De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie in de wereld.
Hierbij gaat het om het verwerven van onafhankelijkheid van het Europese moederland. Er moet al sprake zijn van
een bepaalde vorm van inspraak of zelfbestuur waar het moederland geen grip op heeft.
47. De eenwording van Europa.
Het gaat bij dit aspect niet om verdragen en organisaties, noch om de politieke instellingen van de EU, maar wel om
de verbanden met de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog (blokvorming).
48. De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren zestig van de twintigste eeuw
aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen.
In dit tijdvak bereikt de westerse wereld een unieke mate van welvaart, hetgeen veranderingen mogelijk maakt in
allerlei gezagsverhoudingen en op het gebied van normen van waarden.
49. De ontwikkeling van pluriforme en multiculturele samenlevingen.
Samenlevingen waarin verschillende culturen en bevolkingsgroepen naast elkaar en met elkaar leven.
2
, A HISOTRY OF EUROPE IN THE MODERN WORLD
Wat waren de belangrijkste ontwikkelingen in deze tijd?
CHAPTER SEVENTEEN: THE FIRST WORLD WAR
De Eerste Wereldoorlog was het tragische resultaat van een complex Eerste Wereldoorlog
samenspel van verschillende factoren, waaronder politieke, Complex samenspel
economische en sociaal-culturele spanningen tussen de grote Europese
mogendheden. In de aanloop naar de oorlog kwam de opvatting van
Sociaal Darwinisme steeds sterker naar voren waarbij landen als het Sociaal Darwinisme
ware met elkaar in competitie stonden om dominantie te verkrijgen op
basis van idee van ‘’natuurlijk’’ veldslagen voor macht en invloed. Het
imperialisme speelde hierin een grote rol, waarbij landen zoals Groot- Imperialisme
Brittannië de verantwoordelijkheid voelden om door middel van de
‘’White man’s Burden’’ de minder ontwikkelde landen te beschaven.
Modern imperialisme, strategische allianties, militaire opbouw en een Modern imperialisme
sterk geloof in nationalisme gaven de aanloop naar het conflict dat de Nationalisme
wereld voorgoed zou veranderen.
Het is lastig aan te geven wat de Eerste Wereld Oorlog begon. Er waren
op dat moment veel spanningen en onrust die opliepen. Europa had
gebrek aan staatsmanschap, dat deze oorlog miljoenen levens heeft Gebrek aan
gekost en de Europese macht en invloed in de wereld zeer verzwakt staatsmanschap
heeft. Het had voorkomen kunnen worden.
§81 – THE INTERENATIONAL ANARCHY
Al sinds 1848 werden de grote Europese conflicten vaak met geweld Conflicten met
beslist, waardoor tegen het begin van de 20e eeuw alle grote geweld beslist
mogendheden over enorme staande legers en een omvangrijk reservoir
aan reservisten beschikten. Hoewel de meeste landen oorlog liever
vermijden, was er een algemeen gevoel dat een groot conflict vroeg of Onvermijdelijk
laat onvermijdelijk zou uitbreken. Conflict
Na de eenwording van Duitsland in 1870 veranderede de Eenwording Duitsl.
machtsverhouding in Europa drastisch. Het nieuwe, geïndustrialiseerde Machtsverhouding
Duitsland koesterde de ambitie om een prominente rol in de wereld te
spelen en zwoer voor een ‘’plek onder de zon’’. Deze ambitieuze Ambitieuze houding
houding stuitte op felle tegenstand. Frankrijk leed immers nog van de
gevolgen van de Frans-Duitse oorlog waarbij onder meer Elzas- Frans-Duitse oorlog
Lotharingen verloren was gegaan. Groot-Brittannië zag in de Elzas-Lotharingen
opkomende Duitse industrie een gevaar voor zijn eigen wereldwijde
handelspositie.
RIVAL ALLIANCSE: TRIPLE ALLIANCE VERSUS TRIPLE ENTENTE
Onder leidding van Otto van Bismarck voerde Duitsland aanvankelijk Otto van Bismarck
een vreedzaam buitenlands beleid, maar zocht het tegelijkertijd naar
strategische bondgenoten. In 1879 sloot Duitsland een militair verdrag Militaire verdragen
met Oostenrijk-Hongarije en in 1882 met Italië, wat later de Triple Triple Alliantie
Alliantie zou worden genoemd. Ook Bismarck sloot daarnaast nog met
het oog op het voorkomen van een twee-frontenoorlog een
herverzekeringsverdrag met Rusland, ondanks de spanningen in de Herverzekerings-
Balkan tussen Oostenrijk-Hongarije en Rusland. Na Bismarck zijn vertrek verdrag met Rusland
in 1890 verviel dit verdrag waardoor Rusland langzaam naar het land van
3
