Hoorcolleges Orthopedagogiek
jaar 2 blok 3
Hc online ‘Wet en regelgeving in de Jeugdhulpverlening en de Sociale Kaart’
Belangrijkste wetgeving voor de pedagoog
Gemeenten verantwoordelijk voor mensen die niet op eigen kracht zelfredzaam zijn, middels:
Jeugdwet: De Jeugdwet regelt de jeugdhulp in Nederland en is sinds 2015 van kracht.
WMO: Wet Maatschappelijke Ondersteuning
- De WMO heeft als doel om vav vvvv olwassenen en kinderen zo lang mogelijk zelfstandig
thuis te laten wonen. Gemeenten bieden ondersteuning aan mensen die dit niet op eigen kracht
kunnen.
Participatie: De Participatiewet is bedoeld om zoveel mogelijk mensen met een arbeidsbeperking aan
het werk te helpen.
- De wet vervangt sinds 2015 de Wet werk en bijstand (WWB), de Wet sociale werkvoorziening (WSW)
en een groot deel van de Wajong.
Jeugdwet – uitgangspunten
1. Benutten en versterken eigen kracht (legt de nadruk op zelfredzaamheid en eigen
verantwoordelijkheid van gezinnen en jongeren)
2. De-medicaliseren, ontzorgen en normaliseren door versterken opvoedkundig klimaat
jeugdvoorzieningen (scholen, wijkcentra, etc) (Veel problemen bij kinderen worden tegenwoordig
snel geclassificeerd als psychische stoornissen, terwijl sommige problemen met goede opvoeding
en ondersteuning opgelost kunnen worden)
3. Zo snel, dichtbij en effectief mogelijk hulp
4. Integrale hulp 1- gezin -1- plan
5. Meer (beslissings)ruimte voor professionals (Voor pedagogen betekent dit dat ze meer autonomie
hebben in het bepalen van de beste aanpak voor een kind of gezin.)
Kritische kanttekening Jeugdwet (1) Toegang tot goede zorg (Weijers)
De Jeugdwet heeft als doel de jeugdhulp efficiënter, laagdrempeliger en meer op maat te maken. Toch zijn er
enkele kritische kanttekeningen te plaatsen, met name op het gebied van toegang tot zorg en
privacybescherming.
Probleem: Wordt de juiste hulp wel aangeboden?
De Jeugdwet brengt de verantwoordelijkheid voor jeugdhulp volledig bij gemeenten onder. Dit kan leiden tot:
- Grote verschillen per gemeente in de toegang tot en kwaliteit van zorg.
- Lange wachttijden of onvoldoende gespecialiseerde zorg.
- Gemeenten die vooral kijken naar kostenbesparing in plaats van de behoefte van het kind.
Botsing met Artikel 3.2 van het Kinderrechtenverdrag
Artikel 3.2 van het VN-Kinderrechtenverdrag stelt dat overheden kinderen moeten beschermen en de zorg
moeten bieden die nodig is voor hun welzijn. Dit kan conflicteren met de Jeugdwet als:
- Gemeenten geen passende zorg kunnen garanderen.
- Kinderen niet de juiste hulp krijgen doordat gemeenten keuzes maken op basis van budgetten.
Belangrijke vraag: Wordt het recht op passende zorg voor ieder kind wel voldoende gewaarborgd binnen de
huidige gemeentelijke aanpak?
1
,Kritische kanttekening Jeugdwet (2) Privacybescherming (Weijers)
Probleem: Hoe wordt omgegaan met gevoelige gegevens van jongeren en gezinnen?
De integrale aanpak binnen de Jeugdwet zorgt ervoor dat verschillende instanties (zoals wijkteams, scholen en
jeugdhulpverleners) gegevens met elkaar moeten delen. Dit roept privacyvragen op.
Belangrijke knelpunten:
1. Zijn cliënten goed geïnformeerd?
- Weten ouders en jongeren dat ze inzage mogen vragen in hun dossier?
- Wordt er voldoende duidelijk uitgelegd wat er met hun gegevens gebeurt?
2. Botsing tussen het privacyprincipe van ‘doelbinding’ en de integrale aanpak
- Volgens het doelbindingsprincipe mag informatie alleen gebruikt worden voor een
specifiek en duidelijk doel.
- In de Jeugdwet worden gegevens echter gedeeld binnen verschillende instanties
(bijvoorbeeld tussen school, gemeente en zorginstellingen).
- Dit kan leiden tot onnodig veel gegevensuitwisseling, wat in strijd kan zijn met de
privacyregels.
3. Is er genoeg nagedacht over gegevensuitwisseling?
- Hoe wordt de balans gewaarborgd tussen de noodzaak van samenwerking en de
bescherming van gevoelige gegevens?
- Zijn er duidelijke afspraken over wie welke gegevens mag inzien en delen?
Belangrijke vraag: Is de integrale aanpak van de Jeugdwet in overeenstemming met het recht op privacy, of
wordt er te gemakkelijk informatie gedeeld?
Wat/wie is een Jeugdhulpverlener?
Een jeugdhulpverlener is een professional die kinderen, jongeren en hun gezinnen ondersteunt bij opvoed- en
opgroeiproblemen. Dit kan variëren van lichte ondersteuning tot intensieve zorg binnen de jeugdhulp en
jeugdbescherming.
Kenmerken van een jeugdhulpverlener
Werkzaam in jeugdhulp en jeugdbescherming: Dit betekent dat ze zowel preventieve hulp als
verplichte jeugdzorg kunnen bieden (bijvoorbeeld bij ondertoezichtstelling).
HBO-functie: Meestal hebben ze een opleiding zoals Social Work, Pedagogiek of Toegepaste
Psychologie.
Gespecialiseerd in verschillende werkvelden binnen de jeugdhulp.
Welke werkvelden vallen onder Jeugdhulp?
- Jeugd-GGZ (psychische zorg)
- Jeugdgezondheidszorg (preventieve gezondheidszorg)
- Jeugdbescherming (kinderen in onveilige situaties)
- Residentiële zorg & pleegzorg (kinderen die niet thuis kunnen wonen)
- Ambulante jeugdhulp & wijkteams (laagdrempelige ondersteuning)
De Beroepgeregistreerde jeugdprofessional
De Beroepgeregistreerde jeugdprofessional is een professional die werkzaam is in de jeugdzorg en staat
ingeschreven in het Kwaliteitsregister Jeugd (SKJ). Dit register waarborgt de kwaliteit en professionaliteit van
jeugdprofessionals en is bedoeld om de deskundigheid en het handelen van deze professionals te borgen.
2
,Wat betekent inschrijving in het SKJ?
- Kwaliteitsborging: De professional voldoet aan de vastgestelde eisen op het gebied van opleiding,
werkervaring en deskundigheidsbevordering.
- Beroepsethiek en -normen: De jeugdprofessional houdt zich aan de beroepscode en richtlijnen
van het vakgebied.
- Verplichte bij- en nascholing: Om ingeschreven te blijven, moet de professional zich regelmatig
bijscholen en reflecteren op het eigen handelen.
- Toezicht en tuchtrecht: SKJ houdt toezicht op de beroepsuitoefening en kan tuchtrechtelijke
maatregelen nemen bij klachten over de professional.
En wat betekent dit nu voor jou?
‘Extra bewijs professionaliteit’
Verantwoorde werktoedeling
- Onder Verantwoorde werktoedeling wordt verstaan dat de werkgever ‘verantwoorde hulp’ moet
bieden. Dat doet hij door ‘de juiste professional’ (vakbekwaam en toegerust voor de te verlenen
hulp) in te zetten op ‘de juiste plek’. Dat betekent dan ook niet automatisch dat alle taken in het
jeugddomein alleen kunnen worden uitgevoerd door SKJ-geregistreerde professionals.
Tuchtrecht: Je kunt hiermee te maken krijgen als professional op het moment dat de ouders tegen jou
een klacht bij SKJ indienen.
Tuchtrecht
Wat houdt tuchtrecht in?
Het tuchtrecht is een systeem dat bedoeld is om de kwaliteit van de jeugdzorg te waarborgen en professionals
verantwoordelijk te houden voor hun handelen. Het biedt cliënten (zoals ouders en jongeren) de mogelijkheid
om een klacht in te dienen als zij vinden dat een jeugdprofessional niet volgens de beroepsnormen heeft
gehandeld.
Beroepscode
“In een beroepscode legt een beroepsgroep – in dialoog met andere betrokkenen – de beroepsethische normen
vast die een professional bij de uitvoering van het werk in acht neemt (bron: BPSW)”
Leidraad en transparantie
Steun in de rug
Voorbeelden van thema’s in de beroepscode:
Overeenstemming/instemming omtrent hulp- en dienstverlening:
o “De jeugd- en gezinsprofessional overlegt met de jeugdige cliënt en/of met diens
ouders/opvoeders om tot overeenstemming/instemming te komen over de hulp- en
dienstverlening of andere (wettelijk opgelegde) taken.”
Omgaan met macht en afhankelijkheid
3
, o “De jeugd- en gezinsprofessional wendt het gezag en de invloed die hij ten opzichte van
cliënt(en) heeft ten positieve aan en misbruikt deze niet. Hij is zich er van bewust dat de
(jeugdige) cliënt mogelijk zeer afhankelijk van hem is.”
Beroepsvereniging
Lid worden van BPSW:
Een groot netwerk van vakgenoten
Zelf invloed uitoefenen op je vak
Gratis abonnement op het Vakblad Sociaal Werk
Deskundige ondersteuning bij vakinhoudelijke vragen
Korting op scholingen en publicaties
Voordelige rechtsbijstandverzekering voor tuchtzaken
Interventiepiramide rond gezin, jeugd, ouder/opvoeder
Strafrecht, JJI (gesloten
jeugdzorg), Jeugdreclassering
Veilig Thuis,
Jeugdbescherming, GGZ,
Geïndiceerde zorg, GGD
School MW, Algemeen MW,
CJG, Wijkteams, buurthuizen
Gezin, school, sport,
kinderopvang, etc.
Uitleg van de lagen:
1. Zorg voor een positief opvoed- en opgroeiklimaat (basisniveau)
Dit is het laagste niveau van de piramide en richt zich op algemene ondersteuning voor
alle gezinnen en jeugdigen, ongeacht hun specifieke situatie. Het doel is om problemen te
voorkomen en positieve ontwikkeling te bevorderen. Dit kan bijvoorbeeld door
opvoedingsondersteuning, algemene voorlichting over opvoeden en het stimuleren van
gezonde gezinsdynamieken.
Voorbeelden: opvoedingsworkshops, informatie over gezonde relaties, programma's ter
bevordering van sociale vaardigheden.
2. Preventie
Dit niveau richt zich op gezinnen of jongeren die een verhoogd risico lopen om
problemen te ontwikkelen, maar die nog geen ernstige problemen hebben. De
interventies zijn gericht op het versterken van de opvoedvaardigheden of het bieden van
meer gerichte ondersteuning.
4
jaar 2 blok 3
Hc online ‘Wet en regelgeving in de Jeugdhulpverlening en de Sociale Kaart’
Belangrijkste wetgeving voor de pedagoog
Gemeenten verantwoordelijk voor mensen die niet op eigen kracht zelfredzaam zijn, middels:
Jeugdwet: De Jeugdwet regelt de jeugdhulp in Nederland en is sinds 2015 van kracht.
WMO: Wet Maatschappelijke Ondersteuning
- De WMO heeft als doel om vav vvvv olwassenen en kinderen zo lang mogelijk zelfstandig
thuis te laten wonen. Gemeenten bieden ondersteuning aan mensen die dit niet op eigen kracht
kunnen.
Participatie: De Participatiewet is bedoeld om zoveel mogelijk mensen met een arbeidsbeperking aan
het werk te helpen.
- De wet vervangt sinds 2015 de Wet werk en bijstand (WWB), de Wet sociale werkvoorziening (WSW)
en een groot deel van de Wajong.
Jeugdwet – uitgangspunten
1. Benutten en versterken eigen kracht (legt de nadruk op zelfredzaamheid en eigen
verantwoordelijkheid van gezinnen en jongeren)
2. De-medicaliseren, ontzorgen en normaliseren door versterken opvoedkundig klimaat
jeugdvoorzieningen (scholen, wijkcentra, etc) (Veel problemen bij kinderen worden tegenwoordig
snel geclassificeerd als psychische stoornissen, terwijl sommige problemen met goede opvoeding
en ondersteuning opgelost kunnen worden)
3. Zo snel, dichtbij en effectief mogelijk hulp
4. Integrale hulp 1- gezin -1- plan
5. Meer (beslissings)ruimte voor professionals (Voor pedagogen betekent dit dat ze meer autonomie
hebben in het bepalen van de beste aanpak voor een kind of gezin.)
Kritische kanttekening Jeugdwet (1) Toegang tot goede zorg (Weijers)
De Jeugdwet heeft als doel de jeugdhulp efficiënter, laagdrempeliger en meer op maat te maken. Toch zijn er
enkele kritische kanttekeningen te plaatsen, met name op het gebied van toegang tot zorg en
privacybescherming.
Probleem: Wordt de juiste hulp wel aangeboden?
De Jeugdwet brengt de verantwoordelijkheid voor jeugdhulp volledig bij gemeenten onder. Dit kan leiden tot:
- Grote verschillen per gemeente in de toegang tot en kwaliteit van zorg.
- Lange wachttijden of onvoldoende gespecialiseerde zorg.
- Gemeenten die vooral kijken naar kostenbesparing in plaats van de behoefte van het kind.
Botsing met Artikel 3.2 van het Kinderrechtenverdrag
Artikel 3.2 van het VN-Kinderrechtenverdrag stelt dat overheden kinderen moeten beschermen en de zorg
moeten bieden die nodig is voor hun welzijn. Dit kan conflicteren met de Jeugdwet als:
- Gemeenten geen passende zorg kunnen garanderen.
- Kinderen niet de juiste hulp krijgen doordat gemeenten keuzes maken op basis van budgetten.
Belangrijke vraag: Wordt het recht op passende zorg voor ieder kind wel voldoende gewaarborgd binnen de
huidige gemeentelijke aanpak?
1
,Kritische kanttekening Jeugdwet (2) Privacybescherming (Weijers)
Probleem: Hoe wordt omgegaan met gevoelige gegevens van jongeren en gezinnen?
De integrale aanpak binnen de Jeugdwet zorgt ervoor dat verschillende instanties (zoals wijkteams, scholen en
jeugdhulpverleners) gegevens met elkaar moeten delen. Dit roept privacyvragen op.
Belangrijke knelpunten:
1. Zijn cliënten goed geïnformeerd?
- Weten ouders en jongeren dat ze inzage mogen vragen in hun dossier?
- Wordt er voldoende duidelijk uitgelegd wat er met hun gegevens gebeurt?
2. Botsing tussen het privacyprincipe van ‘doelbinding’ en de integrale aanpak
- Volgens het doelbindingsprincipe mag informatie alleen gebruikt worden voor een
specifiek en duidelijk doel.
- In de Jeugdwet worden gegevens echter gedeeld binnen verschillende instanties
(bijvoorbeeld tussen school, gemeente en zorginstellingen).
- Dit kan leiden tot onnodig veel gegevensuitwisseling, wat in strijd kan zijn met de
privacyregels.
3. Is er genoeg nagedacht over gegevensuitwisseling?
- Hoe wordt de balans gewaarborgd tussen de noodzaak van samenwerking en de
bescherming van gevoelige gegevens?
- Zijn er duidelijke afspraken over wie welke gegevens mag inzien en delen?
Belangrijke vraag: Is de integrale aanpak van de Jeugdwet in overeenstemming met het recht op privacy, of
wordt er te gemakkelijk informatie gedeeld?
Wat/wie is een Jeugdhulpverlener?
Een jeugdhulpverlener is een professional die kinderen, jongeren en hun gezinnen ondersteunt bij opvoed- en
opgroeiproblemen. Dit kan variëren van lichte ondersteuning tot intensieve zorg binnen de jeugdhulp en
jeugdbescherming.
Kenmerken van een jeugdhulpverlener
Werkzaam in jeugdhulp en jeugdbescherming: Dit betekent dat ze zowel preventieve hulp als
verplichte jeugdzorg kunnen bieden (bijvoorbeeld bij ondertoezichtstelling).
HBO-functie: Meestal hebben ze een opleiding zoals Social Work, Pedagogiek of Toegepaste
Psychologie.
Gespecialiseerd in verschillende werkvelden binnen de jeugdhulp.
Welke werkvelden vallen onder Jeugdhulp?
- Jeugd-GGZ (psychische zorg)
- Jeugdgezondheidszorg (preventieve gezondheidszorg)
- Jeugdbescherming (kinderen in onveilige situaties)
- Residentiële zorg & pleegzorg (kinderen die niet thuis kunnen wonen)
- Ambulante jeugdhulp & wijkteams (laagdrempelige ondersteuning)
De Beroepgeregistreerde jeugdprofessional
De Beroepgeregistreerde jeugdprofessional is een professional die werkzaam is in de jeugdzorg en staat
ingeschreven in het Kwaliteitsregister Jeugd (SKJ). Dit register waarborgt de kwaliteit en professionaliteit van
jeugdprofessionals en is bedoeld om de deskundigheid en het handelen van deze professionals te borgen.
2
,Wat betekent inschrijving in het SKJ?
- Kwaliteitsborging: De professional voldoet aan de vastgestelde eisen op het gebied van opleiding,
werkervaring en deskundigheidsbevordering.
- Beroepsethiek en -normen: De jeugdprofessional houdt zich aan de beroepscode en richtlijnen
van het vakgebied.
- Verplichte bij- en nascholing: Om ingeschreven te blijven, moet de professional zich regelmatig
bijscholen en reflecteren op het eigen handelen.
- Toezicht en tuchtrecht: SKJ houdt toezicht op de beroepsuitoefening en kan tuchtrechtelijke
maatregelen nemen bij klachten over de professional.
En wat betekent dit nu voor jou?
‘Extra bewijs professionaliteit’
Verantwoorde werktoedeling
- Onder Verantwoorde werktoedeling wordt verstaan dat de werkgever ‘verantwoorde hulp’ moet
bieden. Dat doet hij door ‘de juiste professional’ (vakbekwaam en toegerust voor de te verlenen
hulp) in te zetten op ‘de juiste plek’. Dat betekent dan ook niet automatisch dat alle taken in het
jeugddomein alleen kunnen worden uitgevoerd door SKJ-geregistreerde professionals.
Tuchtrecht: Je kunt hiermee te maken krijgen als professional op het moment dat de ouders tegen jou
een klacht bij SKJ indienen.
Tuchtrecht
Wat houdt tuchtrecht in?
Het tuchtrecht is een systeem dat bedoeld is om de kwaliteit van de jeugdzorg te waarborgen en professionals
verantwoordelijk te houden voor hun handelen. Het biedt cliënten (zoals ouders en jongeren) de mogelijkheid
om een klacht in te dienen als zij vinden dat een jeugdprofessional niet volgens de beroepsnormen heeft
gehandeld.
Beroepscode
“In een beroepscode legt een beroepsgroep – in dialoog met andere betrokkenen – de beroepsethische normen
vast die een professional bij de uitvoering van het werk in acht neemt (bron: BPSW)”
Leidraad en transparantie
Steun in de rug
Voorbeelden van thema’s in de beroepscode:
Overeenstemming/instemming omtrent hulp- en dienstverlening:
o “De jeugd- en gezinsprofessional overlegt met de jeugdige cliënt en/of met diens
ouders/opvoeders om tot overeenstemming/instemming te komen over de hulp- en
dienstverlening of andere (wettelijk opgelegde) taken.”
Omgaan met macht en afhankelijkheid
3
, o “De jeugd- en gezinsprofessional wendt het gezag en de invloed die hij ten opzichte van
cliënt(en) heeft ten positieve aan en misbruikt deze niet. Hij is zich er van bewust dat de
(jeugdige) cliënt mogelijk zeer afhankelijk van hem is.”
Beroepsvereniging
Lid worden van BPSW:
Een groot netwerk van vakgenoten
Zelf invloed uitoefenen op je vak
Gratis abonnement op het Vakblad Sociaal Werk
Deskundige ondersteuning bij vakinhoudelijke vragen
Korting op scholingen en publicaties
Voordelige rechtsbijstandverzekering voor tuchtzaken
Interventiepiramide rond gezin, jeugd, ouder/opvoeder
Strafrecht, JJI (gesloten
jeugdzorg), Jeugdreclassering
Veilig Thuis,
Jeugdbescherming, GGZ,
Geïndiceerde zorg, GGD
School MW, Algemeen MW,
CJG, Wijkteams, buurthuizen
Gezin, school, sport,
kinderopvang, etc.
Uitleg van de lagen:
1. Zorg voor een positief opvoed- en opgroeiklimaat (basisniveau)
Dit is het laagste niveau van de piramide en richt zich op algemene ondersteuning voor
alle gezinnen en jeugdigen, ongeacht hun specifieke situatie. Het doel is om problemen te
voorkomen en positieve ontwikkeling te bevorderen. Dit kan bijvoorbeeld door
opvoedingsondersteuning, algemene voorlichting over opvoeden en het stimuleren van
gezonde gezinsdynamieken.
Voorbeelden: opvoedingsworkshops, informatie over gezonde relaties, programma's ter
bevordering van sociale vaardigheden.
2. Preventie
Dit niveau richt zich op gezinnen of jongeren die een verhoogd risico lopen om
problemen te ontwikkelen, maar die nog geen ernstige problemen hebben. De
interventies zijn gericht op het versterken van de opvoedvaardigheden of het bieden van
meer gerichte ondersteuning.
4
