Samenvatting Developmental Disorders of Language
Learning and Cognition
Charles Hulme Margaret J. Snowling
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Understanding developmental cognitive disorders 2
Hoofdstuk 2 Reading Disorders I: Developmental Dyslexia 4
Hoofdstuk 3 Reading Disorders II: Reading Comprehension Impairment 9
Hoofdstuk 4 Specific Language Impairment 11
Hoofdstuk 5 Mathematics Disorder 15
Hoofdstuk 7 Attention Deficit Hyperactivity Disorders (ADHD) 19
Hoofdstuk 8 Autism 21
Hoofdstuk 9 Developmental Cognitive Disorders: Progress and Prospects 24
1
,Hoofdstuk 1 - Understanding developmental cognitive disorders (p. 1-36)
Het ontwikkelingsperspectief stelt dat het van belang is om kennis te hebben van hoe
ontwikkelingsstoornissen zich doorgaans ontwikkelen. Daarnaast maakt men een onderscheid
tussen specifieke (specific) en algemene (general) leermoeilijkheden. Specifieke leermoeilijkheden
betreft stoornissen waarbij er een tekort is aan slechts één of een aantal vaardigheden, met normaal
functioneren op andere gebieden, en een gemiddeld IQ (bijvoorbeeld dyslexie). Algemene
leermoeilijkheden hebben betrekking op stoornissen in (bijna) alle cognitieve functies en een IQ lager
dan 70 (bijvoorbeeld het Syndroom van Down).
Morton en Frith maken een onderscheid tussen drie levels in het begrijpen van
ontwikkelingsproblemen: biologisch, cognitief en gedrag. Deze drie levels staan allemaal in interactie
met omgevingsinvloeden van het kind. Pijlen die te zien zijn in het model geven hypothetisch causale
verbanden aan. Omgevingsfactoren staan in verband met alle drie de levels. Hoewel er verbanden
worden gelegd tussen de drie verklaringsniveaus, kunnen we een verklaringsniveau niet vervangen
door een lager niveau (bijvoorbeeld een cognitief level emotie codering kan niet worden vervangen
door een neurologisch level als problemen met de amygdala). Veranderingen op gedragsniveau
kunnen dingen veranderen op het cognitieve niveau. Ook kunnen veranderingen in de omgeving
onze genen aanpassen.
Summary.
Omgeving heeft dus invloed op onze genetische samenstelling. Het systeem dat het meest relevant
is voor het verklaren van verschillen in gedrag is het hormonale systeem (endocriene). Verschillen in
ervaringen kunnen van invloed zijn op hoe genen een rol spelen bij het beheersen van
hersenontwikkeling.
Genetic Mechanisms.
Er zijn twee niveaus waarop de genetische basis van een aandoening bestudeerd kan worden.
● Genetisch populatieonderzoek: onderzoekt de erfelijkheid. Als een kenmerk erfelijk
is, moeten mensen die genetisch op elkaar lijken ook in dat kenmerk op elkaar lijken
(tweeling-studies). Als beide individuen van de tweedeling dezelfde stoornis hebben,
zijn ze concordant.
● Moleculair genetisch onderzoek: identificeert genen die mogelijk de ontwikkeling
van een stoornis veroorzaken.
2
, Brain Mechanisms.
Genetische verschillen tussen mensen, ontstaan door omgevingsinvloeden, bepalen het verloop van
de ontwikkeling, inclusief de ontwikkeling van de hersenen. Dit noemt men epigenese. Een PET scan
en fMRI zijn twee technieken die de patronen van neurale activering tijdens het uitvoeren van
cognitieve taken bestuderen. Ze kijken naar verandering in de bloedstroom. EEG en MEG zijn
technieken die een betere temporele informatie (op tijd gebaseerd), maar geven slechtere
informatie over de lokalisatie van de activiteit in de hersenen.
Separable Systems in the Mind.
De geest is een modulair systeem, wat duidt op een systeem dat is samengesteld uit scheidbare
systemen. Een modulaire benadering ziet de geest als samengesteld uit afzonderlijke
systemen/modules. Uit onderzoeken met volwassenen blijkt dat er afzonderlijke
modules/subsystemen zijn in de geest die verschillende functies vervullen.
The Need to Relate Developmental Disorders to Patterns of Typical Development.
De auteurs van dit boek stellen dat je bij het begrijpen van leesproblemen (bv. dyslexie) de
problemen moet vergelijken met de normale ontwikkeling. Je vergelijkt kinderen zonder dyslexie
dan met kinderen met dyslexie, en kunt dan zien waarom en hoe bepaalde processen verstoord zijn.
Er vindt op het gebied van lezen en schrijven continu verandering plaats bij kinderen. Een probleem
dat zich voordoet in de kindertijd zal dan ook meer gevolgen met zich meebrengen dan een
probleem dat zich pas voordoet in de volwassenheid. Dan is namelijk de cognitieve ontwikkeling
volbracht.
The timing of development.
De meeste stoornissen laten een vertraging van de ontwikkeling zien. Als de ontwikkeling traag is,
kan het zijn dat er problemen ontstaan vanwege kritieke perioden in de ontwikkeling. Kritieke
periodes zijn bepaalde periodes waarin het kind bereid is een vaardigheid te leren. Als dit leren niet
in die periode lukt, dan wordt het lastig of zelfs onmogelijk voor het kind om dit in de latere
ontwikkeling te compenseren (neurologische plasticiteit).
Categorical versus Dimensional.
Het is vaak gemakkelijker om een categorisch label te gebruiken (dyslexie) dan een dimensionale
uitdrukking (kinderen met ernstige en specifieke problemen bij het leren van woorden).
Diagnostische labels kunnen communicatie wel verduidelijken.
Methods of Study in Developmental Cognitive Disorders.
● Group versus case studies
- Afhankelijk van het doel van je onderzoek.
- Single case studies was voor vele jaren de meest gebruikte aanpak.
→ Meer valide omdat het nemen van het gemiddelde van meerdere patiënten niet kan worden
vergeleken met een individu in een groep.
→ Wordt het meest gebruikt bij volwassenen, omdat de dissociaties eruit gehaald kunnen worden.
Dit is namelijk heel zeldzaam.
- Group studies wordt op dit moment niet gebruikt bij kinderen.
→ De stoornis zelf willen begrijpen (oorsprong, ontwikkeltrajecten).
3
Learning and Cognition
Charles Hulme Margaret J. Snowling
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 Understanding developmental cognitive disorders 2
Hoofdstuk 2 Reading Disorders I: Developmental Dyslexia 4
Hoofdstuk 3 Reading Disorders II: Reading Comprehension Impairment 9
Hoofdstuk 4 Specific Language Impairment 11
Hoofdstuk 5 Mathematics Disorder 15
Hoofdstuk 7 Attention Deficit Hyperactivity Disorders (ADHD) 19
Hoofdstuk 8 Autism 21
Hoofdstuk 9 Developmental Cognitive Disorders: Progress and Prospects 24
1
,Hoofdstuk 1 - Understanding developmental cognitive disorders (p. 1-36)
Het ontwikkelingsperspectief stelt dat het van belang is om kennis te hebben van hoe
ontwikkelingsstoornissen zich doorgaans ontwikkelen. Daarnaast maakt men een onderscheid
tussen specifieke (specific) en algemene (general) leermoeilijkheden. Specifieke leermoeilijkheden
betreft stoornissen waarbij er een tekort is aan slechts één of een aantal vaardigheden, met normaal
functioneren op andere gebieden, en een gemiddeld IQ (bijvoorbeeld dyslexie). Algemene
leermoeilijkheden hebben betrekking op stoornissen in (bijna) alle cognitieve functies en een IQ lager
dan 70 (bijvoorbeeld het Syndroom van Down).
Morton en Frith maken een onderscheid tussen drie levels in het begrijpen van
ontwikkelingsproblemen: biologisch, cognitief en gedrag. Deze drie levels staan allemaal in interactie
met omgevingsinvloeden van het kind. Pijlen die te zien zijn in het model geven hypothetisch causale
verbanden aan. Omgevingsfactoren staan in verband met alle drie de levels. Hoewel er verbanden
worden gelegd tussen de drie verklaringsniveaus, kunnen we een verklaringsniveau niet vervangen
door een lager niveau (bijvoorbeeld een cognitief level emotie codering kan niet worden vervangen
door een neurologisch level als problemen met de amygdala). Veranderingen op gedragsniveau
kunnen dingen veranderen op het cognitieve niveau. Ook kunnen veranderingen in de omgeving
onze genen aanpassen.
Summary.
Omgeving heeft dus invloed op onze genetische samenstelling. Het systeem dat het meest relevant
is voor het verklaren van verschillen in gedrag is het hormonale systeem (endocriene). Verschillen in
ervaringen kunnen van invloed zijn op hoe genen een rol spelen bij het beheersen van
hersenontwikkeling.
Genetic Mechanisms.
Er zijn twee niveaus waarop de genetische basis van een aandoening bestudeerd kan worden.
● Genetisch populatieonderzoek: onderzoekt de erfelijkheid. Als een kenmerk erfelijk
is, moeten mensen die genetisch op elkaar lijken ook in dat kenmerk op elkaar lijken
(tweeling-studies). Als beide individuen van de tweedeling dezelfde stoornis hebben,
zijn ze concordant.
● Moleculair genetisch onderzoek: identificeert genen die mogelijk de ontwikkeling
van een stoornis veroorzaken.
2
, Brain Mechanisms.
Genetische verschillen tussen mensen, ontstaan door omgevingsinvloeden, bepalen het verloop van
de ontwikkeling, inclusief de ontwikkeling van de hersenen. Dit noemt men epigenese. Een PET scan
en fMRI zijn twee technieken die de patronen van neurale activering tijdens het uitvoeren van
cognitieve taken bestuderen. Ze kijken naar verandering in de bloedstroom. EEG en MEG zijn
technieken die een betere temporele informatie (op tijd gebaseerd), maar geven slechtere
informatie over de lokalisatie van de activiteit in de hersenen.
Separable Systems in the Mind.
De geest is een modulair systeem, wat duidt op een systeem dat is samengesteld uit scheidbare
systemen. Een modulaire benadering ziet de geest als samengesteld uit afzonderlijke
systemen/modules. Uit onderzoeken met volwassenen blijkt dat er afzonderlijke
modules/subsystemen zijn in de geest die verschillende functies vervullen.
The Need to Relate Developmental Disorders to Patterns of Typical Development.
De auteurs van dit boek stellen dat je bij het begrijpen van leesproblemen (bv. dyslexie) de
problemen moet vergelijken met de normale ontwikkeling. Je vergelijkt kinderen zonder dyslexie
dan met kinderen met dyslexie, en kunt dan zien waarom en hoe bepaalde processen verstoord zijn.
Er vindt op het gebied van lezen en schrijven continu verandering plaats bij kinderen. Een probleem
dat zich voordoet in de kindertijd zal dan ook meer gevolgen met zich meebrengen dan een
probleem dat zich pas voordoet in de volwassenheid. Dan is namelijk de cognitieve ontwikkeling
volbracht.
The timing of development.
De meeste stoornissen laten een vertraging van de ontwikkeling zien. Als de ontwikkeling traag is,
kan het zijn dat er problemen ontstaan vanwege kritieke perioden in de ontwikkeling. Kritieke
periodes zijn bepaalde periodes waarin het kind bereid is een vaardigheid te leren. Als dit leren niet
in die periode lukt, dan wordt het lastig of zelfs onmogelijk voor het kind om dit in de latere
ontwikkeling te compenseren (neurologische plasticiteit).
Categorical versus Dimensional.
Het is vaak gemakkelijker om een categorisch label te gebruiken (dyslexie) dan een dimensionale
uitdrukking (kinderen met ernstige en specifieke problemen bij het leren van woorden).
Diagnostische labels kunnen communicatie wel verduidelijken.
Methods of Study in Developmental Cognitive Disorders.
● Group versus case studies
- Afhankelijk van het doel van je onderzoek.
- Single case studies was voor vele jaren de meest gebruikte aanpak.
→ Meer valide omdat het nemen van het gemiddelde van meerdere patiënten niet kan worden
vergeleken met een individu in een groep.
→ Wordt het meest gebruikt bij volwassenen, omdat de dissociaties eruit gehaald kunnen worden.
Dit is namelijk heel zeldzaam.
- Group studies wordt op dit moment niet gebruikt bij kinderen.
→ De stoornis zelf willen begrijpen (oorsprong, ontwikkeltrajecten).
3
