2020
PSYCHOLOGIE VAN HET DAGELIJKS LEVEN
- PSYCHOLOGIE EEN INLEIDING – P.G. Zimbardo, R.L. Johnson, V. McCann
Deze samenvatting bestaat uit:
- Hoofdstukken 1, 3, 4, 7, 8, 9 ,10
- Toetsdoelen van HOGESCHOOL LEIDEN (Toegepaste Psychologie) per hoofdstuk
- Informatie uit de presentaties van HOGESCHOOL LEIDEN (Toegepaste Psychologie)
De toetsdoelen per hoofdstuk die in deze samenvatting worden behandeld
Hoofdstuk 1: Geest, gedrag en psychologische wetenschap
1. De student kan wetenschappelijke informatie van pseudowetenschappelijke informatie en common
sense onderscheiden.
2. De student kan de 6 belangrijkste perspectieven van de psychologie en hun kenmerken of hoofdlijnen
benoemen en kan de zienswijze van de zes perspectieven herkennen in metaforen en uitspraken.
3. De student kan de vier stappen van de wetenschappelijke methode benoemen en beschrijven.
4. De student kan de vijf soorten psychologisch onderzoek onderscheiden en aangeven in welke situatie
welk soort onderzoek van toepassing is.
Hoofdstuk 3: Sensatie en perceptie
5. De student kan het proces van stimulatie naar transductie, sensatie en perceptie benoemen en
toelichten.
6. De student kan de werking van de zintuigen in relatie tot stimulatie en sensatie benoemen.
7. De student kan ambigue figuren/illusies herkennen en verklaren.
8. De student kan vijf wetten van perceptuele ordening onderscheiden en herkennen.
Hoofdstuk 4: Leren en omgeving
9. De student kan het proces van leren uitleggen vanuit de theorieën over klassieke conditionering,
operante conditionering, inzichtelijk leren, sociaal leren en het nieuwe leren.
10. De student kan leerprocessen verklaren en voorbeelden geven hoe nieuw gedrag aangeleerd kan
worden.
Hoofdstuk 7: Psychologische ontwikkeling
11. De student kan het nature-nurture vraagstuk uitleggen.
12. De student kan de ontwikkelingsstadia prenataal, neontaal en infancy beschrijven en per stadium de
kenmerkende aspecten op de ontwikkeling van het kind benoemen.
13. De student kan uitleggen hoe de cognitieve ontwikkeling verloopt.
14. De student kan uitleggen hoe de taalontwikkeling verloopt.
Hoofdstuk 8: Vormen van bewustzijn
15. De student kan de 3 functies van het bewustzijn onderscheiden en kan onbewuste en bewuste
processen in de hersenen verklaren.
16. De student kan de verschillende bewustzijnstoestanden onderscheiden en toelichten.
17. De student kan uitleggen wat het effect van slaaptekort is op het gedrag van de mens en kan
verschillende slaapstoornissen onderscheiden.
Hoofdstuk 9: Motivatie en emotie
18. De student kan verschillende motieven voor menselijk handelen herkennen en verklaren.
19. De student kan verschillende motivatietheorieën onderscheiden en toelichten.
20. De student kan de 4 samenhangende onderdelen van emoties onderscheiden en herkennen in een
voorbeeld.
21. De student kan verschillende emotietheorieën onderscheiden en uitleggen.
22. De student kan verschillende emotieprocessen herkennen en verklaren.
Hoofdstuk 10: Persoonlijkheid: theorieën van de gehele persoon
23. De student kan de visie op persoonlijkheid vanuit de psychodynamische, humanistische en sociaal-
cognitieve perspectieven uitleggen, herkennen en tekortkomingen ervan benoemen.
24. De student kan uitleggen welke ideeën over persoonlijkheid mensen er op na houden.
,Hoofdstuk 1 – Geest, gedrag en psychologische wetenschap
Psyche en logos: studie van de geest
3 soorten psychologen:
- Experimenteel psychologen → doet onderzoek naar elementaire psychologische processen
- Docenten psychologen → heeft als primaire taak het geven van onderwijs
- Toegepast psychologen → experimenteel psychologen vergaarde kennis om problemen van
mensen op te lossen
Psychiatrie = een medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling van mentale
stoornissen
Pseudopsychologie = niet-onderbouwde psychologische aannamen die als wetenschappelijke
waarheden worden gepresenteerd
Common sense = gezond verstand
Bias = een vooroordeel, vervorming of vertekening van een situatie, meestal op basis van
persoonlijke ervaringen en waarden
- Emotionele bias = de neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelens, in
plaats van op rationele analyse van het bewijsmateriaal
- Confirmation bias = de neiging om informatie die niet bij je opvattingen aansluit te negeren
of te bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te zoeken waar je het wel mee eens
bent
6 werkgebieden voor TP’ers:
- Consument en maatschappij
- Arbeid en organisatie
- Sportpsychologen
- Schoolpsychologen
- Klinisch psychologen en counselors
- Forensisch psychologen
- Omgevingspsychologen
- Gerontopsychologen
Empirisch onderzoek = het verzamelen van objectieve informatie uit de eerste hand door metingen
die zijn gebaseerd op sensorische ervaringen en observatie
- Experimenteel onderzoek = alle factoren die een rol kunnen spelen heb je onder controle
(laboratorium)
- Correlatie-onderzoek = niet alle factoren die een rol kunnen spelen kan je onder controle
hebben. Er zijn veel meer omgevingsfactoren. Wordt benoemd als ‘’een samenhang’’
- Survey-onderzoek = d.m.v. een vragenlijst
- Natuurlijke observatie = onderzoeksobjecten (dieren, kleuters) in hun natuurlijke omgeving
- Gevalstudie = onderzoeksobject wordt bestudeerd in de natuurlijke omgeving (diepgaand)
Wetenschappelijke methode
Stap 1: Een hypothese ontwikkelen
Stap 2: Objectieve data verzamelen
Stap 3: Data analyseren
Stap 4: De resultaten publiceren en laten bekritiseren
, PERSPECTIEVEN VAN PSYCHOLOGIE
Behaviorisme (behaviomgeving) LINN
- De omgeving bepaalt het gedrag
- Geen innerlijke processen, maar waarneembaar gedrag
(blackbox psychologie)
- Wat mensen en dieren aan gedrag vertonen is gebaseerd op
leerervaring (stimulus- respons)
➔ John Watson en B.F. Skinner (operant conditioneren)
Biologisch perspectief (biologisch) FLOOR
- Persoonlijkheid, voorkeuren, gedragspatronen en vaardigheden komen voort uit
lichamelijke eigenschappen
- Neurowetenschap = de oorzaken van ons gedrag worden gezocht in de werking van de
genen, hersenen, het zenuwstelsel en/of de hormonen.
- Evolutionaire psychologie = gedrag is de uitkomst van genetische aanpassingen om de
kans op overleven en voortplanting te vergroten.
➔ René Descartes
Cognitief perspectief (cogniputer) SEAN
- De computer als metafoor voor de wijze waarop mensen met informatie omgaan.
- Mensen verlenen op een actieve manier betekenis aan zichzelf en hun omgeving.
- Cognitie → opnemen, opslaan en gebruiken van informatie
➔ Wilhelm Wundt en William James
Ontwikkelingsperspectief (ontwikkelture) ANNA
- Nature of nurture?
- Psychologische verandering is het gevolg van een interactie tussen erfelijke eigenschappen
en de omgeving.
➔ Mary Ainsworth en Jean Piaget
Sociocultureel perspectief (sociactie) JISKA
- Wat is de invloed van cultuur op het gedrag van mensen?
- Mensen zijn sociale wezens en daarom zijn sociale interactie en het culturele perspectief
van belang.
- Onderwerpen: vooroordelen, agressie, gehoorzaamheid en conformisme
- Huidige psychologie heeft een westers subject als onderwerp
➔ Stanley Maligram en Philip Zimbardo
Humanistische psychologie (humabeeld) → Gehele persoon
NATASCHA
- Zelfbeeld is bepalend voor gedrag
- Ontstaan als kritiek op de psychoanalyse en het
behaviorisme
- Geloven in de vrije wil van de mens → groei en
zelfactualisatie
➔ Abraham Maslow → behoeftehiërarchie
➔ Carl Rogers → non-directieve therapie
Psychodynamische psychologie (dynamoflict) → Gehele persoon DEBBIE
- Mensen zijn zich niet bewust van hun beweegredenen → onbewuste
verdrongen conflicten in bewustzijn brengen
- De mens is een conflictwezen → kan leiden tot neurosen of sublimatie
- Droominterpretatie
- Sigmund Freud (1856 – 1939) → veel kritiek op
Psychologie van karaktertrekken en temperament (karaktemperamerk) → Gehele persoon
IRENE
PSYCHOLOGIE VAN HET DAGELIJKS LEVEN
- PSYCHOLOGIE EEN INLEIDING – P.G. Zimbardo, R.L. Johnson, V. McCann
Deze samenvatting bestaat uit:
- Hoofdstukken 1, 3, 4, 7, 8, 9 ,10
- Toetsdoelen van HOGESCHOOL LEIDEN (Toegepaste Psychologie) per hoofdstuk
- Informatie uit de presentaties van HOGESCHOOL LEIDEN (Toegepaste Psychologie)
De toetsdoelen per hoofdstuk die in deze samenvatting worden behandeld
Hoofdstuk 1: Geest, gedrag en psychologische wetenschap
1. De student kan wetenschappelijke informatie van pseudowetenschappelijke informatie en common
sense onderscheiden.
2. De student kan de 6 belangrijkste perspectieven van de psychologie en hun kenmerken of hoofdlijnen
benoemen en kan de zienswijze van de zes perspectieven herkennen in metaforen en uitspraken.
3. De student kan de vier stappen van de wetenschappelijke methode benoemen en beschrijven.
4. De student kan de vijf soorten psychologisch onderzoek onderscheiden en aangeven in welke situatie
welk soort onderzoek van toepassing is.
Hoofdstuk 3: Sensatie en perceptie
5. De student kan het proces van stimulatie naar transductie, sensatie en perceptie benoemen en
toelichten.
6. De student kan de werking van de zintuigen in relatie tot stimulatie en sensatie benoemen.
7. De student kan ambigue figuren/illusies herkennen en verklaren.
8. De student kan vijf wetten van perceptuele ordening onderscheiden en herkennen.
Hoofdstuk 4: Leren en omgeving
9. De student kan het proces van leren uitleggen vanuit de theorieën over klassieke conditionering,
operante conditionering, inzichtelijk leren, sociaal leren en het nieuwe leren.
10. De student kan leerprocessen verklaren en voorbeelden geven hoe nieuw gedrag aangeleerd kan
worden.
Hoofdstuk 7: Psychologische ontwikkeling
11. De student kan het nature-nurture vraagstuk uitleggen.
12. De student kan de ontwikkelingsstadia prenataal, neontaal en infancy beschrijven en per stadium de
kenmerkende aspecten op de ontwikkeling van het kind benoemen.
13. De student kan uitleggen hoe de cognitieve ontwikkeling verloopt.
14. De student kan uitleggen hoe de taalontwikkeling verloopt.
Hoofdstuk 8: Vormen van bewustzijn
15. De student kan de 3 functies van het bewustzijn onderscheiden en kan onbewuste en bewuste
processen in de hersenen verklaren.
16. De student kan de verschillende bewustzijnstoestanden onderscheiden en toelichten.
17. De student kan uitleggen wat het effect van slaaptekort is op het gedrag van de mens en kan
verschillende slaapstoornissen onderscheiden.
Hoofdstuk 9: Motivatie en emotie
18. De student kan verschillende motieven voor menselijk handelen herkennen en verklaren.
19. De student kan verschillende motivatietheorieën onderscheiden en toelichten.
20. De student kan de 4 samenhangende onderdelen van emoties onderscheiden en herkennen in een
voorbeeld.
21. De student kan verschillende emotietheorieën onderscheiden en uitleggen.
22. De student kan verschillende emotieprocessen herkennen en verklaren.
Hoofdstuk 10: Persoonlijkheid: theorieën van de gehele persoon
23. De student kan de visie op persoonlijkheid vanuit de psychodynamische, humanistische en sociaal-
cognitieve perspectieven uitleggen, herkennen en tekortkomingen ervan benoemen.
24. De student kan uitleggen welke ideeën over persoonlijkheid mensen er op na houden.
,Hoofdstuk 1 – Geest, gedrag en psychologische wetenschap
Psyche en logos: studie van de geest
3 soorten psychologen:
- Experimenteel psychologen → doet onderzoek naar elementaire psychologische processen
- Docenten psychologen → heeft als primaire taak het geven van onderwijs
- Toegepast psychologen → experimenteel psychologen vergaarde kennis om problemen van
mensen op te lossen
Psychiatrie = een medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling van mentale
stoornissen
Pseudopsychologie = niet-onderbouwde psychologische aannamen die als wetenschappelijke
waarheden worden gepresenteerd
Common sense = gezond verstand
Bias = een vooroordeel, vervorming of vertekening van een situatie, meestal op basis van
persoonlijke ervaringen en waarden
- Emotionele bias = de neiging om oordelen te vellen gebaseerd op attitudes en gevoelens, in
plaats van op rationele analyse van het bewijsmateriaal
- Confirmation bias = de neiging om informatie die niet bij je opvattingen aansluit te negeren
of te bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te zoeken waar je het wel mee eens
bent
6 werkgebieden voor TP’ers:
- Consument en maatschappij
- Arbeid en organisatie
- Sportpsychologen
- Schoolpsychologen
- Klinisch psychologen en counselors
- Forensisch psychologen
- Omgevingspsychologen
- Gerontopsychologen
Empirisch onderzoek = het verzamelen van objectieve informatie uit de eerste hand door metingen
die zijn gebaseerd op sensorische ervaringen en observatie
- Experimenteel onderzoek = alle factoren die een rol kunnen spelen heb je onder controle
(laboratorium)
- Correlatie-onderzoek = niet alle factoren die een rol kunnen spelen kan je onder controle
hebben. Er zijn veel meer omgevingsfactoren. Wordt benoemd als ‘’een samenhang’’
- Survey-onderzoek = d.m.v. een vragenlijst
- Natuurlijke observatie = onderzoeksobjecten (dieren, kleuters) in hun natuurlijke omgeving
- Gevalstudie = onderzoeksobject wordt bestudeerd in de natuurlijke omgeving (diepgaand)
Wetenschappelijke methode
Stap 1: Een hypothese ontwikkelen
Stap 2: Objectieve data verzamelen
Stap 3: Data analyseren
Stap 4: De resultaten publiceren en laten bekritiseren
, PERSPECTIEVEN VAN PSYCHOLOGIE
Behaviorisme (behaviomgeving) LINN
- De omgeving bepaalt het gedrag
- Geen innerlijke processen, maar waarneembaar gedrag
(blackbox psychologie)
- Wat mensen en dieren aan gedrag vertonen is gebaseerd op
leerervaring (stimulus- respons)
➔ John Watson en B.F. Skinner (operant conditioneren)
Biologisch perspectief (biologisch) FLOOR
- Persoonlijkheid, voorkeuren, gedragspatronen en vaardigheden komen voort uit
lichamelijke eigenschappen
- Neurowetenschap = de oorzaken van ons gedrag worden gezocht in de werking van de
genen, hersenen, het zenuwstelsel en/of de hormonen.
- Evolutionaire psychologie = gedrag is de uitkomst van genetische aanpassingen om de
kans op overleven en voortplanting te vergroten.
➔ René Descartes
Cognitief perspectief (cogniputer) SEAN
- De computer als metafoor voor de wijze waarop mensen met informatie omgaan.
- Mensen verlenen op een actieve manier betekenis aan zichzelf en hun omgeving.
- Cognitie → opnemen, opslaan en gebruiken van informatie
➔ Wilhelm Wundt en William James
Ontwikkelingsperspectief (ontwikkelture) ANNA
- Nature of nurture?
- Psychologische verandering is het gevolg van een interactie tussen erfelijke eigenschappen
en de omgeving.
➔ Mary Ainsworth en Jean Piaget
Sociocultureel perspectief (sociactie) JISKA
- Wat is de invloed van cultuur op het gedrag van mensen?
- Mensen zijn sociale wezens en daarom zijn sociale interactie en het culturele perspectief
van belang.
- Onderwerpen: vooroordelen, agressie, gehoorzaamheid en conformisme
- Huidige psychologie heeft een westers subject als onderwerp
➔ Stanley Maligram en Philip Zimbardo
Humanistische psychologie (humabeeld) → Gehele persoon
NATASCHA
- Zelfbeeld is bepalend voor gedrag
- Ontstaan als kritiek op de psychoanalyse en het
behaviorisme
- Geloven in de vrije wil van de mens → groei en
zelfactualisatie
➔ Abraham Maslow → behoeftehiërarchie
➔ Carl Rogers → non-directieve therapie
Psychodynamische psychologie (dynamoflict) → Gehele persoon DEBBIE
- Mensen zijn zich niet bewust van hun beweegredenen → onbewuste
verdrongen conflicten in bewustzijn brengen
- De mens is een conflictwezen → kan leiden tot neurosen of sublimatie
- Droominterpretatie
- Sigmund Freud (1856 – 1939) → veel kritiek op
Psychologie van karaktertrekken en temperament (karaktemperamerk) → Gehele persoon
IRENE
