TECHNIEK & UITRUSTING 2: ELEKTRICITEIT & VERLICHTING
Deel 1: Verlichting
Hoofdstuk 1: De waarneming van licht
Inleiding
- Warm licht -> minder goed opletten
- Koud licht -> blauw (wordt geler)
Energie-efficiënt gebruik van licht: waarom belangrijk?
- Verlichting vertegenwoordigt binnen de EU 14% en wereldwijd 19%
van het totale elektrisch verbruik
o Zoveel mogelijk gebruik maken van natuurlijk licht
- EPB: energieprestatie en binnenklimaat (kWh/m² per jaar bepalen)
o Verlichting heeft een invloed op het E-peil van alle niet
residentiële nieuwbouw en grondige renovatie
- Elektriciteitsprijzen: meer winst maken door het gebruik van
zelfregulerende lichtbronnen
Vandaag verbruiken toestellen meer (elektriciteit en verlichting)
Energie leveranciers verkopen energie aan particulieren en bedrijven
- Prijs van elektriciteit (0.21 ct/kWh) is hoger dag die van gas (0.06 ct/kWh)
Welke lichtbronnen?
Eerste prioriteit als ontwerper = zoveel mogelijk daglicht binnentrekken !!
- Sturen van fysiologische en psychologische processen in het menselijk lichaam
- Bevordert de productiviteit en gezondheid van mensen
- Als licht op het netvlies valt wordt de biologische klok gesynchroniseerd
- Voorkomen van ziektes en slaapstoornissen
Regel: hoek van het oog
- Als je de lucht kan zien, kan je ook het daglicht
gebruiken
- Steeds rekening houdend met externe constructies
, Gebouw Vertrek Raam Daglichtsysteem
Daglichtaanbod Arbo-eisen Uitzicht Daglicht afhankelijke
Daglicht algemeen
Oriëntatie Verlichtingssterkte regeling
Gebouwvorm Daglichtfactor
Perceelgrootte Verticale/horizontale
Omliggende gebouwen Contrast
Omliggende beplanting Verblinding
Wettelijke eisen Beeldschermwerk
Specifieke eisen Licht-donker
Gebouwvorm Afmetingen Functionele scheiding
Lay-out/ massa - Afwerking vertrek raam
Functioneel
verhouding Meubilair Positie raam
licht
Atrium Daglichtfactor en Afmetingen raam
Glaspercentage glaspercentage
Arbeidsproductiviteit Kleur Glaskleur Met lichtwering
Comfortabe
Textuur Uitvoering kozijn Zonder lichtwering
l licht
Vorm Bijzondere systemen
Helderheidsverhoudingen
Trias Energetica Vertrekdiepte Afmetingen Daglichtregeling op
Interne Afwerking vertrek Positie kunstverlichting
Energiezuinig
warmteproductie begrenzing Instructie gebruikers
licht
Lichtwerking/zonwering
Kunstverlichting
Terugverdientijd
Subsidies
Kleur Afmetingen Lichtverdeling
Richting – positie Positie Kleurreflectievlakken
Sfeervol
licht
Hoeveelheid Uitzicht
Dynamiek Hoekraam
Variatie
Aspecten verlichting: voorbeeld museum
goed zien: leerbaarheid, kleur, vorm en textuur
prettige beleving: sfeer, beleving vd ruimte
minimum aan schade: UV en IR
,Veel schommelingen in daglicht: welk licht wanneer?
Kenmerken Noord Zuid Oost West
daglicht
Hoeveelheid +/- + + +
Aanbod Vrij constant Fluctuerend Fluctuerend Fluctuerend
Sfeer Zakelijk, koel Warm, dynamisch Stimulerend Zwoel
vooral ’s ochtends eind van de middag
Soort licht Diffuus hemellicht Diffuus hemellicht Diffuus hemellicht Diffuus hemellicht
(hele dag) (hele dag) en (hele dag) en (hele dag) en
gering zonlicht gering zonlicht gering zonlicht
(eind ochtend tot (begin ochtend) (eind middag)
begin middag)
Lichtwering ter Meestal niet nodig Noodzakelijk Noodzakelijk noodzakelijk
voorkoming van
verblinding
Oververhitting Weinig kans Grote kans Zeer grote kans Kantoren en
scholen: minder
grote kans
Gezondheidszorg
en
logiesgebouwen:
grote kans
Zonwering ter Meestal niet nodig Noodzakelijk Noodzakelijk maar Niet altijd
voorkoming van strijdig met noodzakelijk maar
oververhitting daglicht en uitzicht strijdig met
daglicht en uitzicht
, Wat is licht? Licht als…
Partikel-theorie (I. Newton)
Refractie / breking van licht = het verschijnsel dat
lichtstralen van richting veranderen als ze van een
transparant medium (lucht) in een ander medium
(water) terechtkomen.
Reflectie / weerkaatsing = het terugkaatsen van
een straling wanneer die op een glas oppervlakte
valt. De hoek van de weerkaatsing is gelijk aan de
invalshoek van de inkomende straal.
Golf-theorie (T. Young)
Tweespletenexperiment: volgens de partikel-theorie
zouden er twee lijntjes licht moeten verschijnen. Het
waren een soort van barcode patronen.
Conclusie: licht is een vorm van elektromagnetische
straling en bestaat dus uit fotonen.
Licht als electromagnetisch spectrum: Fotonen (Maxwell)
Frequentie = het aantal golven die gedurende 1 seconde een bepaald punt passeren (in Hz). De frequentie
bepaald de kleur van het licht (lage frequentie rood – hoge frequentie violet). Hoe hoger de frequentie, hoe
hoger de energie van het licht.
Zichtbaar licht: 380nm – 780nm (nm = 10-9)
1. Elektronen bewegen op een schil
2. Er wordt energie aan toegevoegd en de
elektron springt naar een andere schil met
een hoger energie level
3. De elektron valt terug naar zijn
oorspronkelijke schil/energielevel, een geeft
daarbij de extra energie af in de vorm van een
licht foton = zichtbaar licht =
elektromagnetische straling
Deel 1: Verlichting
Hoofdstuk 1: De waarneming van licht
Inleiding
- Warm licht -> minder goed opletten
- Koud licht -> blauw (wordt geler)
Energie-efficiënt gebruik van licht: waarom belangrijk?
- Verlichting vertegenwoordigt binnen de EU 14% en wereldwijd 19%
van het totale elektrisch verbruik
o Zoveel mogelijk gebruik maken van natuurlijk licht
- EPB: energieprestatie en binnenklimaat (kWh/m² per jaar bepalen)
o Verlichting heeft een invloed op het E-peil van alle niet
residentiële nieuwbouw en grondige renovatie
- Elektriciteitsprijzen: meer winst maken door het gebruik van
zelfregulerende lichtbronnen
Vandaag verbruiken toestellen meer (elektriciteit en verlichting)
Energie leveranciers verkopen energie aan particulieren en bedrijven
- Prijs van elektriciteit (0.21 ct/kWh) is hoger dag die van gas (0.06 ct/kWh)
Welke lichtbronnen?
Eerste prioriteit als ontwerper = zoveel mogelijk daglicht binnentrekken !!
- Sturen van fysiologische en psychologische processen in het menselijk lichaam
- Bevordert de productiviteit en gezondheid van mensen
- Als licht op het netvlies valt wordt de biologische klok gesynchroniseerd
- Voorkomen van ziektes en slaapstoornissen
Regel: hoek van het oog
- Als je de lucht kan zien, kan je ook het daglicht
gebruiken
- Steeds rekening houdend met externe constructies
, Gebouw Vertrek Raam Daglichtsysteem
Daglichtaanbod Arbo-eisen Uitzicht Daglicht afhankelijke
Daglicht algemeen
Oriëntatie Verlichtingssterkte regeling
Gebouwvorm Daglichtfactor
Perceelgrootte Verticale/horizontale
Omliggende gebouwen Contrast
Omliggende beplanting Verblinding
Wettelijke eisen Beeldschermwerk
Specifieke eisen Licht-donker
Gebouwvorm Afmetingen Functionele scheiding
Lay-out/ massa - Afwerking vertrek raam
Functioneel
verhouding Meubilair Positie raam
licht
Atrium Daglichtfactor en Afmetingen raam
Glaspercentage glaspercentage
Arbeidsproductiviteit Kleur Glaskleur Met lichtwering
Comfortabe
Textuur Uitvoering kozijn Zonder lichtwering
l licht
Vorm Bijzondere systemen
Helderheidsverhoudingen
Trias Energetica Vertrekdiepte Afmetingen Daglichtregeling op
Interne Afwerking vertrek Positie kunstverlichting
Energiezuinig
warmteproductie begrenzing Instructie gebruikers
licht
Lichtwerking/zonwering
Kunstverlichting
Terugverdientijd
Subsidies
Kleur Afmetingen Lichtverdeling
Richting – positie Positie Kleurreflectievlakken
Sfeervol
licht
Hoeveelheid Uitzicht
Dynamiek Hoekraam
Variatie
Aspecten verlichting: voorbeeld museum
goed zien: leerbaarheid, kleur, vorm en textuur
prettige beleving: sfeer, beleving vd ruimte
minimum aan schade: UV en IR
,Veel schommelingen in daglicht: welk licht wanneer?
Kenmerken Noord Zuid Oost West
daglicht
Hoeveelheid +/- + + +
Aanbod Vrij constant Fluctuerend Fluctuerend Fluctuerend
Sfeer Zakelijk, koel Warm, dynamisch Stimulerend Zwoel
vooral ’s ochtends eind van de middag
Soort licht Diffuus hemellicht Diffuus hemellicht Diffuus hemellicht Diffuus hemellicht
(hele dag) (hele dag) en (hele dag) en (hele dag) en
gering zonlicht gering zonlicht gering zonlicht
(eind ochtend tot (begin ochtend) (eind middag)
begin middag)
Lichtwering ter Meestal niet nodig Noodzakelijk Noodzakelijk noodzakelijk
voorkoming van
verblinding
Oververhitting Weinig kans Grote kans Zeer grote kans Kantoren en
scholen: minder
grote kans
Gezondheidszorg
en
logiesgebouwen:
grote kans
Zonwering ter Meestal niet nodig Noodzakelijk Noodzakelijk maar Niet altijd
voorkoming van strijdig met noodzakelijk maar
oververhitting daglicht en uitzicht strijdig met
daglicht en uitzicht
, Wat is licht? Licht als…
Partikel-theorie (I. Newton)
Refractie / breking van licht = het verschijnsel dat
lichtstralen van richting veranderen als ze van een
transparant medium (lucht) in een ander medium
(water) terechtkomen.
Reflectie / weerkaatsing = het terugkaatsen van
een straling wanneer die op een glas oppervlakte
valt. De hoek van de weerkaatsing is gelijk aan de
invalshoek van de inkomende straal.
Golf-theorie (T. Young)
Tweespletenexperiment: volgens de partikel-theorie
zouden er twee lijntjes licht moeten verschijnen. Het
waren een soort van barcode patronen.
Conclusie: licht is een vorm van elektromagnetische
straling en bestaat dus uit fotonen.
Licht als electromagnetisch spectrum: Fotonen (Maxwell)
Frequentie = het aantal golven die gedurende 1 seconde een bepaald punt passeren (in Hz). De frequentie
bepaald de kleur van het licht (lage frequentie rood – hoge frequentie violet). Hoe hoger de frequentie, hoe
hoger de energie van het licht.
Zichtbaar licht: 380nm – 780nm (nm = 10-9)
1. Elektronen bewegen op een schil
2. Er wordt energie aan toegevoegd en de
elektron springt naar een andere schil met
een hoger energie level
3. De elektron valt terug naar zijn
oorspronkelijke schil/energielevel, een geeft
daarbij de extra energie af in de vorm van een
licht foton = zichtbaar licht =
elektromagnetische straling
