Taakgerichte hulpverlening in social work
Hoofdstuk 1
Taakgerichte hulpverlening staat in de traditie van het Amerikaanse social work,
een vorm van in de vorige eeuw ontwikkelde professionele hulpverlening aan
individuen, gezinnen, kleinere groepen en communities. Hierbij wordt aandacht
besteed aan de binnen en de buitenkant van problemen. Er wordt te werk gegaan
volgens methodische en ethische principes die nauw op elkaar betrokken worden.
En het is gericht op empowerment van de cliënt, die wezenlijk geholpen wordt als
zij ook zichzelf leert helpen. Er wordt bij social work gesproken van cliënt-
situatiegerichte hulpverlening.
William Reid is de grondlegger van de taakgerichte hulpverlening.
De TGH-benadering van mensen met problemen sloeg aan omdat ze:
- Ervan uitgaan dat mensen uiteindelijk zelf bepalen wat hun problemen en
hun doelen zijn.
- De cliënt geholpen wordt zo veel mogelijk op eigen kracht in een beperkt
tijdbestek een specifiek probleem te verlichten c.q. een haalbaar doel te
bereiken.
De TGH-benadering sloeg ook aan omdat het een echte social work-benadering
is. probleemfactoren en oplossingensmogelijkheden worden niet uitsluitend in de
cliënt gezocht, maar evenzeer in de omgeving. De TGH:
- Bied hulpverleners goede methodische handvatten om cliënten te helpen
binnen en buiten henzelf krachtbronnen (strenghts) aan te boren.
- Is als werkwijze goed uit te leggen aan cliënten en anderen.
- Zoekt naar ‘partnerschap’ met de cliënt.
- Baseert zich op de mensbeschouwing en de ethische principes van het
social work.
- Blijkt in de praktijk te werken.
Methode: een vaste, weldoordachte manier van werken.
Methodiek: in een methodiek zitten (verschillende) methoden opgesloten.
Methodisch werken: is werken volgens plan, gebruikmakend van inzichten,
concepten, theorieën. Waar methodisch werken ontbreekt, valt de basis van een
beroep weg.
Een methodiek bestaat uit
- Een werkmodel: een geheel van methoden en aanwijzingen voor het
concrete handelen van de hulpverlener. Het helpt orde scheppen in een
veelheid van gegevens en gezichtspunten.
- Een ondersteunende theorie: deze biedt een verantwoording van het
werkmodel; deze geeft een verklaring voor de wijze waarop problemen
ontstaan en veranderen, en voor de manier waarop werkwijzen uit het
werkmodel bijdragen aan veranderingsprocessen.
- Een empirische grondslag: deze steunt de theorie en het model; deze
bestaat uit door middel van (wetenschappelijk) onderzoek verkregen
gegevens over toepassingen van het werkmodel en de geldigheid van de
ondersteunende theorie.
- Een basis van waardepremissen: de richtlijnen van elk werkmodel zijn
gebaseerd op expliciete of impliciete waarden, bijv. zelfbeschikkingsrecht
of –plicht, bescherming van belangen van hulpvragers en anderen.
1
, Elke methodiek kent de 4 geschreven lagen, maar varieert in de aard en
gedetailleerdheid van de richtlijnen, in mate waarin sprake is van een
ondersteunende theorie, in de soliditeit van de empirische grondslag en in de
waardekeuze en de mate waarin waarden zijn geëxpliciteerd.
TGH kies voor het werken aan een probleem met een beperkte omvang
gedurende een periode van max. 3 maanden (minimaal 3 maximaal 12
gesprekken). Het gaat om probleemverlichting, maar vrijwel even belangrijk is
het versterken van het probleemoplossend vermogen van de cliënt
(empowerment).
De ecletisch-intergratieve praktijk, geldt voor TGH omdat:
- Problemen worden niet verklaard volgens een specifieke theorie, zodat de
werker kan kiezen uit een reeks theoretische verklaringen, als tenminste
zo’n verklaring nodig is.
- Taken kunnen ontwikkeld worden op basis van interventies die door andere
benaderingen zijn ontworpen en in de praktijk getoetst.
- Een potentieel gevaar van een eclectische praktijk is dat het z’n stuur
kwijtraakt, maar de heldere structuur van de TGH voorkomt dat.
Cumulatief: steeds wordt voortgebouwd op eerdere resultaten.
Empowerment: de cliënt helpen eigen strengths te ontdekken en positief in te
zetten en om het delen van macht.
Dialogisch karakter: dit houdt in dat zowel de cliënt als de werker
geldigheidsaanspraken kan maken en dat over die aanspraken gediscussieerd
kan worden. Dit betekent dat de werker de aanspraken van de cliënt serieus
neemt maar die niet zonder meer overneemt.
4 criteria voor zorgvuldig hulpverlenen:
1. Het hulpverleningscontact heeft een dialogisch karakter.
2. In het hulpverleningscontract is aandacht voor objectieve, subjectieve en
sociale aspecten van de situatie (3 werelden) waarmee 3
geldigheidsaanspraken verbonden zijn: waarheid van feiten,
waarachtigheid van uitingen, juistheid van overtuigingen.
3. Voor wel of niet ingrijpen worden heldere en te verantwoorden keuzen
gemaakt.
4. Denken en handelen van de hulpverlener vertrekken zowel vanuit het
binnenperspectief (relatie hulpverlener-cliënt) als vanuit het
buitenperspectief (relatie hulpverlener-instelling en/of maatschappij).
Sterken kanten TGH volgens Reid:
- Consumentgerichtheid
- Onderzoeksbasis van het model
- De actiegerichtheid
- De empowerment
- Structuur die het voor de werker makkelijk maakt het uit te leggen aan
cliënten
Bijna alle problemen zijn geschikt voor de TGH, zolang tenminste het
uitgangspunt is dat er geen volledig (utopische) probleemoplossing wordt
nagestreefd, maar probleemverlichting op onderdelen waarvan de cliënt de
meeste last heeft en waarvoor hij zich met de nodige begeleiding en
voorbereiding zelf kan inzetten.
2
Hoofdstuk 1
Taakgerichte hulpverlening staat in de traditie van het Amerikaanse social work,
een vorm van in de vorige eeuw ontwikkelde professionele hulpverlening aan
individuen, gezinnen, kleinere groepen en communities. Hierbij wordt aandacht
besteed aan de binnen en de buitenkant van problemen. Er wordt te werk gegaan
volgens methodische en ethische principes die nauw op elkaar betrokken worden.
En het is gericht op empowerment van de cliënt, die wezenlijk geholpen wordt als
zij ook zichzelf leert helpen. Er wordt bij social work gesproken van cliënt-
situatiegerichte hulpverlening.
William Reid is de grondlegger van de taakgerichte hulpverlening.
De TGH-benadering van mensen met problemen sloeg aan omdat ze:
- Ervan uitgaan dat mensen uiteindelijk zelf bepalen wat hun problemen en
hun doelen zijn.
- De cliënt geholpen wordt zo veel mogelijk op eigen kracht in een beperkt
tijdbestek een specifiek probleem te verlichten c.q. een haalbaar doel te
bereiken.
De TGH-benadering sloeg ook aan omdat het een echte social work-benadering
is. probleemfactoren en oplossingensmogelijkheden worden niet uitsluitend in de
cliënt gezocht, maar evenzeer in de omgeving. De TGH:
- Bied hulpverleners goede methodische handvatten om cliënten te helpen
binnen en buiten henzelf krachtbronnen (strenghts) aan te boren.
- Is als werkwijze goed uit te leggen aan cliënten en anderen.
- Zoekt naar ‘partnerschap’ met de cliënt.
- Baseert zich op de mensbeschouwing en de ethische principes van het
social work.
- Blijkt in de praktijk te werken.
Methode: een vaste, weldoordachte manier van werken.
Methodiek: in een methodiek zitten (verschillende) methoden opgesloten.
Methodisch werken: is werken volgens plan, gebruikmakend van inzichten,
concepten, theorieën. Waar methodisch werken ontbreekt, valt de basis van een
beroep weg.
Een methodiek bestaat uit
- Een werkmodel: een geheel van methoden en aanwijzingen voor het
concrete handelen van de hulpverlener. Het helpt orde scheppen in een
veelheid van gegevens en gezichtspunten.
- Een ondersteunende theorie: deze biedt een verantwoording van het
werkmodel; deze geeft een verklaring voor de wijze waarop problemen
ontstaan en veranderen, en voor de manier waarop werkwijzen uit het
werkmodel bijdragen aan veranderingsprocessen.
- Een empirische grondslag: deze steunt de theorie en het model; deze
bestaat uit door middel van (wetenschappelijk) onderzoek verkregen
gegevens over toepassingen van het werkmodel en de geldigheid van de
ondersteunende theorie.
- Een basis van waardepremissen: de richtlijnen van elk werkmodel zijn
gebaseerd op expliciete of impliciete waarden, bijv. zelfbeschikkingsrecht
of –plicht, bescherming van belangen van hulpvragers en anderen.
1
, Elke methodiek kent de 4 geschreven lagen, maar varieert in de aard en
gedetailleerdheid van de richtlijnen, in mate waarin sprake is van een
ondersteunende theorie, in de soliditeit van de empirische grondslag en in de
waardekeuze en de mate waarin waarden zijn geëxpliciteerd.
TGH kies voor het werken aan een probleem met een beperkte omvang
gedurende een periode van max. 3 maanden (minimaal 3 maximaal 12
gesprekken). Het gaat om probleemverlichting, maar vrijwel even belangrijk is
het versterken van het probleemoplossend vermogen van de cliënt
(empowerment).
De ecletisch-intergratieve praktijk, geldt voor TGH omdat:
- Problemen worden niet verklaard volgens een specifieke theorie, zodat de
werker kan kiezen uit een reeks theoretische verklaringen, als tenminste
zo’n verklaring nodig is.
- Taken kunnen ontwikkeld worden op basis van interventies die door andere
benaderingen zijn ontworpen en in de praktijk getoetst.
- Een potentieel gevaar van een eclectische praktijk is dat het z’n stuur
kwijtraakt, maar de heldere structuur van de TGH voorkomt dat.
Cumulatief: steeds wordt voortgebouwd op eerdere resultaten.
Empowerment: de cliënt helpen eigen strengths te ontdekken en positief in te
zetten en om het delen van macht.
Dialogisch karakter: dit houdt in dat zowel de cliënt als de werker
geldigheidsaanspraken kan maken en dat over die aanspraken gediscussieerd
kan worden. Dit betekent dat de werker de aanspraken van de cliënt serieus
neemt maar die niet zonder meer overneemt.
4 criteria voor zorgvuldig hulpverlenen:
1. Het hulpverleningscontact heeft een dialogisch karakter.
2. In het hulpverleningscontract is aandacht voor objectieve, subjectieve en
sociale aspecten van de situatie (3 werelden) waarmee 3
geldigheidsaanspraken verbonden zijn: waarheid van feiten,
waarachtigheid van uitingen, juistheid van overtuigingen.
3. Voor wel of niet ingrijpen worden heldere en te verantwoorden keuzen
gemaakt.
4. Denken en handelen van de hulpverlener vertrekken zowel vanuit het
binnenperspectief (relatie hulpverlener-cliënt) als vanuit het
buitenperspectief (relatie hulpverlener-instelling en/of maatschappij).
Sterken kanten TGH volgens Reid:
- Consumentgerichtheid
- Onderzoeksbasis van het model
- De actiegerichtheid
- De empowerment
- Structuur die het voor de werker makkelijk maakt het uit te leggen aan
cliënten
Bijna alle problemen zijn geschikt voor de TGH, zolang tenminste het
uitgangspunt is dat er geen volledig (utopische) probleemoplossing wordt
nagestreefd, maar probleemverlichting op onderdelen waarvan de cliënt de
meeste last heeft en waarvoor hij zich met de nodige begeleiding en
voorbereiding zelf kan inzetten.
2
