Samenvatting hoofdstuk 3
Paragraaf 1
De standensamenleving:
Al sinds de middeleeuwen was er in Frankrijk een standensamenleving. De maatschappij was
ingedeeld in groep, met elk zijn eigen plaats en taak.
- 1 de geestelijkheid, die moesten bidden voor iedereen. Privilege ze hoefde geen belasting te
betalen
- 2 de adel, die het land verdedigde en de koning hielp bij het bestuur. Privilege ze hoefde
geen belasting te betalen
- 3 de derde stand, die zorgde voor voedsel en andere zaken. Privilege hadden ze niet
Geestelijken en edelen vormden een kleine groep, maar zij bekleedde bijna alle belangrijke functies
in de kerk, het leger en het bestuur. Ook bezaten zij een groot deel van de grond. De meeste mensen
hoorden bij de laatste stand, die wel belasting moesten betalen. Je had hier ook verschillende de
lagen. 1. De bourgeoisie, woonde in de steden en bestond uit rijke burgers. 2. Ambachtslieden en
winkeliers, 3 loonarbeiders. In de 18e eeuw was de derde stand ontevreden over de
standensamenleving. De boeren waren erg arm. En de rijke stedelingen, die de belasting wel konden
betalen waren het er niet mee eens dat ze niks te vertellen hadden in het bestuur.
Verlichte denker:
Tijdens de wetenschappelijke revolutie in de 17 e eeuw hadden logisch nadenken het doen van
experimenten gezorgd voor nieuwe kennis. Dat leidde tot meer vertrouwen in het menselijke
verstand. Dankzij de rede zouden mensen de wereld om hun heen steeds beter begrijpen. En wie
door logisch of rationeel denken de wereld beter begreep kon de wereld ook verbeteren. Een
voorbeeld was de manier waarop mensen naar natuurrampen keken. Deze manier van enken waarbij
mensen met behulp van het menselijke verstand de wereld hoopten te verbeteren noemen we de
verlichting. Zij vonden dat je niet klakkeloos moest doen wat gebruikelijk was. Wat de koning of de
kerk vertelde was niet per se waar. Daarom vonden ze onderwijs en discussie erg belangrijk.
Nieuwe ideeën over goed bestuur:
Verlichte denkers dachten ook na over de samenleving. In heel Europa hadden kritiek op de
standensamenleving en het absolutisme. Zij vonden dat alle mensen van nature bepaalde rechten
hadden, zoals het recht op bezit en vrijheid. Zulke rechten noemden ze natuurrechten. Niemand
mocht het bezit en de vrijheid van anderen aantasten. Verlichte denkers waren het er niet over een
hoe je deze ongelijkheid het best kon oplossen, Sommigen waren het radicaal, zoals de Zwitsers-
Franse denker Jean-Jacques Rousseau. Hij wilde democratie: Niet de koning, maar het volk moest de
absolute macht hebben. Anderen dachten vooral na over het voorkomen van machtsmisbruik door
het bestuur. De fransman Charles de Montesquieu stelde een scheiding van de machten voor, die hij
de trias politica noemde. De macht moest in drieën worden verdeeld.
- 1. Een vergadering van vertegenwoordigers van het volk maakt de wetten (wetgevende
macht).
, - 2. De koning en de regering voeren de wetten uit (uitvoerende macht)
- 3.Rechters geven straffen als burgers, koning of regering zich niet aan de wetten houden
(rechtsprekende mach)
Absolute vorsten in Europa waren niet blij met de nieuwe, verlichte ideeën. Ze verboden boeken met
kritiek op het bestuur of op de kerk. Vooral in Frankrijk was deze censuur streng. Toch konden
koningen en de kerk de verspreiding van de verlichte ideeën niet stoppen
Revolutie in Noord-Amerika:
De politieke ideeën van verlichte denkers kregen veel aanhang. Dat gebeurde niet alleen in Frankrijk,
maar ook in de Britse koloniën in Noord-Amerika. Deze dertien koloniën worden bestuurd vanuit
Groot-Brittannië, door de koning en het Britse parlement. De bewoners van de koloniën hadden geen
enkele inspraak, maar moesten wel belasting betalen. Dat vonden ze onrechtvaardig en vanaf 1765
kwamen ze daartegen in opstand. We noemen deze opstand de Amerikaanse revolutie. Groot-
Brittannië probeerde prottesten met militair geweld te onderdrukken. Dat leidde in 1775 tot een
echte oorlog, met legers aan beide kanten. In 1776 besloten de kolonisten hun gebieden voortaan
zelf te besturen. Deze onafhankelijkheidsverklaring was het begin van de Verenigde Staten van
Amerika. Dit nieuwe land begon al een samenwerkingsverband van dertien staten aan de
Amerikaanse oostkust. Later zijn daar nog 37 staten bij gekomen. De verenigde staten werden een
federatie: een samenwerkingsverband van staten die hun eigen bestuur hadden, maar sommige
taken overlieten aan een bestuur voor alle staten samen, aan het hoofd van de federatie kwam een
president te staan, die werd gekozen door het volk. De Amerikanen wilden voorkomen dat deze
president als een absolute vort zou gaan regeren, Daarom namen ze Montesquieus idee van de trias
politica over
Paragraaf 2
Paragraaf 1
De standensamenleving:
Al sinds de middeleeuwen was er in Frankrijk een standensamenleving. De maatschappij was
ingedeeld in groep, met elk zijn eigen plaats en taak.
- 1 de geestelijkheid, die moesten bidden voor iedereen. Privilege ze hoefde geen belasting te
betalen
- 2 de adel, die het land verdedigde en de koning hielp bij het bestuur. Privilege ze hoefde
geen belasting te betalen
- 3 de derde stand, die zorgde voor voedsel en andere zaken. Privilege hadden ze niet
Geestelijken en edelen vormden een kleine groep, maar zij bekleedde bijna alle belangrijke functies
in de kerk, het leger en het bestuur. Ook bezaten zij een groot deel van de grond. De meeste mensen
hoorden bij de laatste stand, die wel belasting moesten betalen. Je had hier ook verschillende de
lagen. 1. De bourgeoisie, woonde in de steden en bestond uit rijke burgers. 2. Ambachtslieden en
winkeliers, 3 loonarbeiders. In de 18e eeuw was de derde stand ontevreden over de
standensamenleving. De boeren waren erg arm. En de rijke stedelingen, die de belasting wel konden
betalen waren het er niet mee eens dat ze niks te vertellen hadden in het bestuur.
Verlichte denker:
Tijdens de wetenschappelijke revolutie in de 17 e eeuw hadden logisch nadenken het doen van
experimenten gezorgd voor nieuwe kennis. Dat leidde tot meer vertrouwen in het menselijke
verstand. Dankzij de rede zouden mensen de wereld om hun heen steeds beter begrijpen. En wie
door logisch of rationeel denken de wereld beter begreep kon de wereld ook verbeteren. Een
voorbeeld was de manier waarop mensen naar natuurrampen keken. Deze manier van enken waarbij
mensen met behulp van het menselijke verstand de wereld hoopten te verbeteren noemen we de
verlichting. Zij vonden dat je niet klakkeloos moest doen wat gebruikelijk was. Wat de koning of de
kerk vertelde was niet per se waar. Daarom vonden ze onderwijs en discussie erg belangrijk.
Nieuwe ideeën over goed bestuur:
Verlichte denkers dachten ook na over de samenleving. In heel Europa hadden kritiek op de
standensamenleving en het absolutisme. Zij vonden dat alle mensen van nature bepaalde rechten
hadden, zoals het recht op bezit en vrijheid. Zulke rechten noemden ze natuurrechten. Niemand
mocht het bezit en de vrijheid van anderen aantasten. Verlichte denkers waren het er niet over een
hoe je deze ongelijkheid het best kon oplossen, Sommigen waren het radicaal, zoals de Zwitsers-
Franse denker Jean-Jacques Rousseau. Hij wilde democratie: Niet de koning, maar het volk moest de
absolute macht hebben. Anderen dachten vooral na over het voorkomen van machtsmisbruik door
het bestuur. De fransman Charles de Montesquieu stelde een scheiding van de machten voor, die hij
de trias politica noemde. De macht moest in drieën worden verdeeld.
- 1. Een vergadering van vertegenwoordigers van het volk maakt de wetten (wetgevende
macht).
, - 2. De koning en de regering voeren de wetten uit (uitvoerende macht)
- 3.Rechters geven straffen als burgers, koning of regering zich niet aan de wetten houden
(rechtsprekende mach)
Absolute vorsten in Europa waren niet blij met de nieuwe, verlichte ideeën. Ze verboden boeken met
kritiek op het bestuur of op de kerk. Vooral in Frankrijk was deze censuur streng. Toch konden
koningen en de kerk de verspreiding van de verlichte ideeën niet stoppen
Revolutie in Noord-Amerika:
De politieke ideeën van verlichte denkers kregen veel aanhang. Dat gebeurde niet alleen in Frankrijk,
maar ook in de Britse koloniën in Noord-Amerika. Deze dertien koloniën worden bestuurd vanuit
Groot-Brittannië, door de koning en het Britse parlement. De bewoners van de koloniën hadden geen
enkele inspraak, maar moesten wel belasting betalen. Dat vonden ze onrechtvaardig en vanaf 1765
kwamen ze daartegen in opstand. We noemen deze opstand de Amerikaanse revolutie. Groot-
Brittannië probeerde prottesten met militair geweld te onderdrukken. Dat leidde in 1775 tot een
echte oorlog, met legers aan beide kanten. In 1776 besloten de kolonisten hun gebieden voortaan
zelf te besturen. Deze onafhankelijkheidsverklaring was het begin van de Verenigde Staten van
Amerika. Dit nieuwe land begon al een samenwerkingsverband van dertien staten aan de
Amerikaanse oostkust. Later zijn daar nog 37 staten bij gekomen. De verenigde staten werden een
federatie: een samenwerkingsverband van staten die hun eigen bestuur hadden, maar sommige
taken overlieten aan een bestuur voor alle staten samen, aan het hoofd van de federatie kwam een
president te staan, die werd gekozen door het volk. De Amerikanen wilden voorkomen dat deze
president als een absolute vort zou gaan regeren, Daarom namen ze Montesquieus idee van de trias
politica over
Paragraaf 2
