Voeding en Ethiek 4.2
Thema 1: Eetcultuur in historisch en antropologisch perspectief
1. Wat versta je onder cultuur en eetcultuur?
Cultuur = een samenhangend geheeld van waarden en normen die mensen als lid van de
maatschappij door leerprocessen hebben verworven. Het geeft sociale zekerheid en het kan
je zowel identificeren als onderscheiden van een (andere) groep.
Eetcultuur = hierbij gaat het om waarde en opvattingen in de maatschappij over
eten/voedsel. Het omvat behalve de normen en waarden ook een materieel aspect. Het
betreft het kook- en eetgerei, zoals borden en bestek.
Amerikaanse eetcultuur: gezondheidsoverwegingen, niet als genotsmiddel. Grote
hoeveelheden, gastvrij, open en ongecompliceerde maaltijden, waarbij aan kan schuiven.
Franse en Italiaanse eetcultuur: functie van smaak domineert. Kleine hoeveelheden, minder
mensen worden uitgenodigd, volgorde maaltijden meer gereguleerd.
Japanse eetcultuur: rijst draagt bij als uitdrukking van formele en hiërarchische relaties.
2. Wat zijn de functies van eten en welke rol spelen ze in Nederlandse eetcultuur?
Emotionele betekenis: de maaltijd behoort tot de uiterst kwetsbare en zeer gewaardeerde
ontmoetingspunten en verstevigingpunten van informele relaties. Daarnaast is de
consumptie van voeding ook een kernpunt bij formele relaties (diners) en emotionele
betekenissen (taboes).
Scheldwoorden Nederlanders als kaaskoppen.
Esthetische betekenis: betekenis voor smaak. In NL veel minder belangrijk dan in FR en IT. VS
is voeding meer uit gezondheidsoverwegingen i.p.v. een genotsmiddel.
Communicatieve en sociale betekenis: op gang brengen en handhaven van sociale integratie
in de groep. Zowel kwantiteit (gastvrijheid) en kwaliteit zijn communicatiemiddelen. ‘Alles
wijst erop dat mensen dát lekker gaan vinden wat in de altijd in ontwikkeling zijnde sociale
maatstaven als lekker gedefinieerd wordt – Mennel.
Morele betekenis: voeding zegt iets over wat voor een mens je bent, wat voor soort leven je
wenselijk acht en natuurlijk over de al dan niet rechtvaardige verdeling van rijkdom. Vanuit
religie, visie op milieu, dierenwelzijn, diverse principes, evenwicht tussen productie en
consumptie etc.
Culturele betekenis: voor identificatie van verschillen tussen (status-) groepen;
onderscheiding (differentiële functie), en positionering binnen groepen (hiërarchie). Cultuur:
wie zorgt voor het eten?, voeding is nog steeds een gender zaak bij uitstek, inkoop en
bereiding wordt nog steeds door de vrouwen gedaan.
Fysiologische functie: de pure overleving, wat het lichaam nodig heeft om in stand te
houden.
Esthetische functie: eetculturen en het feit dat individuen bij elkaar komen en tijdens
maaltijden hun relatie met elkaar bestendigen.
“Voeding behoort tot een culturele levensstijl, waarin individuen in opgroeien, zich
naderhand al dan niet van losmaken en waaraan ze hun identiteit ontlenen.”
Thema 1: Eetcultuur in historisch en antropologisch perspectief
1. Wat versta je onder cultuur en eetcultuur?
Cultuur = een samenhangend geheeld van waarden en normen die mensen als lid van de
maatschappij door leerprocessen hebben verworven. Het geeft sociale zekerheid en het kan
je zowel identificeren als onderscheiden van een (andere) groep.
Eetcultuur = hierbij gaat het om waarde en opvattingen in de maatschappij over
eten/voedsel. Het omvat behalve de normen en waarden ook een materieel aspect. Het
betreft het kook- en eetgerei, zoals borden en bestek.
Amerikaanse eetcultuur: gezondheidsoverwegingen, niet als genotsmiddel. Grote
hoeveelheden, gastvrij, open en ongecompliceerde maaltijden, waarbij aan kan schuiven.
Franse en Italiaanse eetcultuur: functie van smaak domineert. Kleine hoeveelheden, minder
mensen worden uitgenodigd, volgorde maaltijden meer gereguleerd.
Japanse eetcultuur: rijst draagt bij als uitdrukking van formele en hiërarchische relaties.
2. Wat zijn de functies van eten en welke rol spelen ze in Nederlandse eetcultuur?
Emotionele betekenis: de maaltijd behoort tot de uiterst kwetsbare en zeer gewaardeerde
ontmoetingspunten en verstevigingpunten van informele relaties. Daarnaast is de
consumptie van voeding ook een kernpunt bij formele relaties (diners) en emotionele
betekenissen (taboes).
Scheldwoorden Nederlanders als kaaskoppen.
Esthetische betekenis: betekenis voor smaak. In NL veel minder belangrijk dan in FR en IT. VS
is voeding meer uit gezondheidsoverwegingen i.p.v. een genotsmiddel.
Communicatieve en sociale betekenis: op gang brengen en handhaven van sociale integratie
in de groep. Zowel kwantiteit (gastvrijheid) en kwaliteit zijn communicatiemiddelen. ‘Alles
wijst erop dat mensen dát lekker gaan vinden wat in de altijd in ontwikkeling zijnde sociale
maatstaven als lekker gedefinieerd wordt – Mennel.
Morele betekenis: voeding zegt iets over wat voor een mens je bent, wat voor soort leven je
wenselijk acht en natuurlijk over de al dan niet rechtvaardige verdeling van rijkdom. Vanuit
religie, visie op milieu, dierenwelzijn, diverse principes, evenwicht tussen productie en
consumptie etc.
Culturele betekenis: voor identificatie van verschillen tussen (status-) groepen;
onderscheiding (differentiële functie), en positionering binnen groepen (hiërarchie). Cultuur:
wie zorgt voor het eten?, voeding is nog steeds een gender zaak bij uitstek, inkoop en
bereiding wordt nog steeds door de vrouwen gedaan.
Fysiologische functie: de pure overleving, wat het lichaam nodig heeft om in stand te
houden.
Esthetische functie: eetculturen en het feit dat individuen bij elkaar komen en tijdens
maaltijden hun relatie met elkaar bestendigen.
“Voeding behoort tot een culturele levensstijl, waarin individuen in opgroeien, zich
naderhand al dan niet van losmaken en waaraan ze hun identiteit ontlenen.”
