,H1 De bloedpunctie
INLEIDING
• Resultaten => belangrijke hulp bij:
- Stellen v diagnose
- Instellen ve therapie
- Evalueren & controleren vd evolutie v behandeling
- Verloop ve aandoening
HET BLOED
HET BLOEDVOLUME
• 1/3 vh lichaamsgewicht
FUNCTIE VAN HET BLOED
• Transportfunctie
- Vervoer v stoffen en gassen
- Vervoer v warmte
• Afweerfunctie
- Bloedstolling -> afsluiting ve verwonding
- Leukocyten -> onschadelijk maken v micro-organismen
- Immunoglobulinen => micro-organismen herkennen en opruimen
SAMENSTELLING VAN HET BLOED
HET VAST GEDEELTE = BLOEDCELLEN
RBC = ERYTROCYTEN
• Functie
- Aanvoer O2 RBC
- Afvoer CO2 vast gedeelte WBC
bloedplaatjes
• 2 soorten ewn vol bloed
opgeloste
stoffen
- Hemoglobine
vloeibaar
eiwitten
- Koolzuuranhydrase => zet CO2 en H2O om in bicarbonaat gedeelte
elektrolyten
• Levensduur
- 120 dagen
- In milt afgeroken
• Normale waarde
- Man -> 4,5 – 6,5 miljoen/mm3
- Vrouw -> 4,5 – 5,6 miljoen/mm3
• Dalen bij
- Anemie
- Hemolyse
,WBC = LEUKOCYTEN
• Levensduur
- Enige uren – enkele dagen
- Geproduceerd in beenmerg
- Afgebroken in milt
• Normale waarde
- 3000 – 10 000 /mm3
• Leukocytaire formule => verschillende soorten wbc
- Granulocyten (-> granulen aanwezig)
o Neutrofielen -> bacteriële infectie & ontstekingsreacties
o Eosinofielen -> parasitaire infecties & allergieën
o Basofielen -> allergische- en antigeenrespons dr vrijmaken v histaminen (-> veroorzaken
ontsteking)
- Agranulocyten (-> gn granulen aanwezig)
o Lymfocyten -> virale infectie
o Monocyten -> fagocyterende werking & vorming antistoffen
BLOEDPLAATJES = TROMBOCYTEN
• Bloedstolling
- Bloedvatwand beschadigd => bloedplaatjes aan wand plakken + aan elkaar => prop vormen
- Fibrine gevormd uit fibrinogeen => netwerk v draden vormen => bloedprop verstevigen
- Tromboplastine vrij => keten v reacties => bloedstolsel
• Trombocytopenie
- Lage waarde trombocyten
- Gevaar vr spontane bloedingen
• Oorzaken trombocytopenie
- Gebrek vitB12 en foliumzuur
- Leukemie
- Beenmergonderdrukking dr bestraling
• Behandeling trombocytopenie
- Medicatie
- Evt miltverwijdering
HET VLOEIBAAR GEDEELTE = BLOEDPLASMA
• 90% water
• Eiwitten
- Fibrinogeen
- Globulinen
- Albumine
• Gluciden
• Vetten
• Elektrolyten
• Afvalstoffen
• Hormonen
• Enzymen
• Oligo-elementen en vitamines
, ONDERSCHEID TSS SERUM EN PLASMA
• Plasma
- Bloed buiten bloedvaten => stollen
- Voorkomen -> in buisjes -> anticoagulantia => bloed blijft in natuurlijke staat (-> cellen + plasma)
• Serum
- Zonder anticoagulantia -> stolling
- Onoplosbaar netwerk v fibrine -> meeste cellen gebonden = bloedkoek
- Stolsel trekt samen (retractie) & vloeistof uit dit stolsel = serum
- = waterig gedeelte v gestold bloed
- = bloedplasma, waaruit stollingsstoffen verwijderd zijn
Plasma Serum
Fibrinogeen Gn fibrinogeen
Centrifugeren v onstolbaar bloed dr anticoagulantia Uit stolbaar bloed
Bevat protrombine Bevat trombine
Tube met anticoagulantia Gestolde tube zonder anticoagulantia
AANVRAAGFORMULIER VOOR BLOEDANALYSES
• Bloedaanvraagformulier -> voorzien zijn van:
- Identificatie vd arts
- Identificatie vd patiënt
- Indien gegevens met hand geschreven -> HOOFDLETTERS
- Datum v afname
- Gewenste analyses aankruisen
- Evt noteren klinische informatie pt
- Indien dringende aanvraag -> vermelden op aanvraagformulier
DE BLOEDANALYSES
HEMATOLOGIE
SEDIMENTATIE OF BEZINKINGSSNELHEID
• Sedimentatie
- Uitzaksnelheid vd erytrocyt
- Snelheid -> rbc in buisje bloed nr beneden zakken
- Heldere kolom plasma ontstaan
• Zwangere vrouw
- waarde hoger dr hoger fibrinogeengehalte
• aantal factoren die bezinking beïnvloeden:
- eiwitsamenstelling vh plasma
o fibrinogeenconcentratie stijgt dr reactie v infectie
o fibrinogeen -> zorgt -> afstoting v rbc vermindert => aantrekkingskracht v individuele rbc vergroot
o vorming erytrocytenaggregaten gemakkelijker op gang komen => rbc op elkaar (“geldrolletjes”)
o gewicht v rbc toenemen => sneller zinken => sedimentatie neemt toe
- botsingfrequentie
o aantal rbc verminderd => rbc minder tegen elkaar botsen => bezinkingssneldheid neemt toe
o ongewoon lage bezinking -> kan wijzen op toegenomen stroperigheid vh bloed
INLEIDING
• Resultaten => belangrijke hulp bij:
- Stellen v diagnose
- Instellen ve therapie
- Evalueren & controleren vd evolutie v behandeling
- Verloop ve aandoening
HET BLOED
HET BLOEDVOLUME
• 1/3 vh lichaamsgewicht
FUNCTIE VAN HET BLOED
• Transportfunctie
- Vervoer v stoffen en gassen
- Vervoer v warmte
• Afweerfunctie
- Bloedstolling -> afsluiting ve verwonding
- Leukocyten -> onschadelijk maken v micro-organismen
- Immunoglobulinen => micro-organismen herkennen en opruimen
SAMENSTELLING VAN HET BLOED
HET VAST GEDEELTE = BLOEDCELLEN
RBC = ERYTROCYTEN
• Functie
- Aanvoer O2 RBC
- Afvoer CO2 vast gedeelte WBC
bloedplaatjes
• 2 soorten ewn vol bloed
opgeloste
stoffen
- Hemoglobine
vloeibaar
eiwitten
- Koolzuuranhydrase => zet CO2 en H2O om in bicarbonaat gedeelte
elektrolyten
• Levensduur
- 120 dagen
- In milt afgeroken
• Normale waarde
- Man -> 4,5 – 6,5 miljoen/mm3
- Vrouw -> 4,5 – 5,6 miljoen/mm3
• Dalen bij
- Anemie
- Hemolyse
,WBC = LEUKOCYTEN
• Levensduur
- Enige uren – enkele dagen
- Geproduceerd in beenmerg
- Afgebroken in milt
• Normale waarde
- 3000 – 10 000 /mm3
• Leukocytaire formule => verschillende soorten wbc
- Granulocyten (-> granulen aanwezig)
o Neutrofielen -> bacteriële infectie & ontstekingsreacties
o Eosinofielen -> parasitaire infecties & allergieën
o Basofielen -> allergische- en antigeenrespons dr vrijmaken v histaminen (-> veroorzaken
ontsteking)
- Agranulocyten (-> gn granulen aanwezig)
o Lymfocyten -> virale infectie
o Monocyten -> fagocyterende werking & vorming antistoffen
BLOEDPLAATJES = TROMBOCYTEN
• Bloedstolling
- Bloedvatwand beschadigd => bloedplaatjes aan wand plakken + aan elkaar => prop vormen
- Fibrine gevormd uit fibrinogeen => netwerk v draden vormen => bloedprop verstevigen
- Tromboplastine vrij => keten v reacties => bloedstolsel
• Trombocytopenie
- Lage waarde trombocyten
- Gevaar vr spontane bloedingen
• Oorzaken trombocytopenie
- Gebrek vitB12 en foliumzuur
- Leukemie
- Beenmergonderdrukking dr bestraling
• Behandeling trombocytopenie
- Medicatie
- Evt miltverwijdering
HET VLOEIBAAR GEDEELTE = BLOEDPLASMA
• 90% water
• Eiwitten
- Fibrinogeen
- Globulinen
- Albumine
• Gluciden
• Vetten
• Elektrolyten
• Afvalstoffen
• Hormonen
• Enzymen
• Oligo-elementen en vitamines
, ONDERSCHEID TSS SERUM EN PLASMA
• Plasma
- Bloed buiten bloedvaten => stollen
- Voorkomen -> in buisjes -> anticoagulantia => bloed blijft in natuurlijke staat (-> cellen + plasma)
• Serum
- Zonder anticoagulantia -> stolling
- Onoplosbaar netwerk v fibrine -> meeste cellen gebonden = bloedkoek
- Stolsel trekt samen (retractie) & vloeistof uit dit stolsel = serum
- = waterig gedeelte v gestold bloed
- = bloedplasma, waaruit stollingsstoffen verwijderd zijn
Plasma Serum
Fibrinogeen Gn fibrinogeen
Centrifugeren v onstolbaar bloed dr anticoagulantia Uit stolbaar bloed
Bevat protrombine Bevat trombine
Tube met anticoagulantia Gestolde tube zonder anticoagulantia
AANVRAAGFORMULIER VOOR BLOEDANALYSES
• Bloedaanvraagformulier -> voorzien zijn van:
- Identificatie vd arts
- Identificatie vd patiënt
- Indien gegevens met hand geschreven -> HOOFDLETTERS
- Datum v afname
- Gewenste analyses aankruisen
- Evt noteren klinische informatie pt
- Indien dringende aanvraag -> vermelden op aanvraagformulier
DE BLOEDANALYSES
HEMATOLOGIE
SEDIMENTATIE OF BEZINKINGSSNELHEID
• Sedimentatie
- Uitzaksnelheid vd erytrocyt
- Snelheid -> rbc in buisje bloed nr beneden zakken
- Heldere kolom plasma ontstaan
• Zwangere vrouw
- waarde hoger dr hoger fibrinogeengehalte
• aantal factoren die bezinking beïnvloeden:
- eiwitsamenstelling vh plasma
o fibrinogeenconcentratie stijgt dr reactie v infectie
o fibrinogeen -> zorgt -> afstoting v rbc vermindert => aantrekkingskracht v individuele rbc vergroot
o vorming erytrocytenaggregaten gemakkelijker op gang komen => rbc op elkaar (“geldrolletjes”)
o gewicht v rbc toenemen => sneller zinken => sedimentatie neemt toe
- botsingfrequentie
o aantal rbc verminderd => rbc minder tegen elkaar botsen => bezinkingssneldheid neemt toe
o ongewoon lage bezinking -> kan wijzen op toegenomen stroperigheid vh bloed
