Gespreksmodellen
Hoofdstuk 1: algemene pijlers van de communicatie
Inleiding
➔ Interactie tussen hulpverlener en cliënt staat centraal
➔ Goede communicatie= belangrijk onderdeel van HV proces
➔ Basishouding van de hulpverlener (tijdens interactie):
o Echtheid
o Respect
o Empathie
➔ Opbouwen ondersteuningsproces in 2 kaders:
1. individueel handelingsplan (beeldvorming en ondersteuningsvraag van cliënt)
2. hulpverleningskader (bepaalt de perspectieven van de hulpverlener en vanuit welk model
deze naar de cliënt kijkt)
➔ Jezelf overbodig maken als hulpverlener
➔ Persoon ontwikkelt zich doorheen de tijd
o Ouders ondersteunen op vlak van morele-, sociale, emotionele en fysieke ontwikkeling
o Er kan een breuk ontstaan in je eigen ontwikkeling
1. De verstoorde relatie tussen client en de samenleving weer op gang brengen
De systeem theoretische driehoek
Een systeem: vb. een gezin
- Interactie tussen client en samenleving
- Tussen client en hulpverlener
- Communicatie als onderdeel van deze interactie
- Kernbegrippen in de interactie
Een client: iemand die vast is gelopen op een moment in de ontwikkeling.
Verstoorde relatie tussen client en samenleving
De samenleving heeft bepaalde verwachtingen→ sociale kijkwijze, referentiekaders
Onderscheid tussen:
- Referentie kader van de client
- Referentie kader van de hulpverlener: belangrijk om een professionele zelf te hebben maar
de echtheid niet te verliezen als hulpverlener
Dialoog gestuurd gespreksmodel: de client inspraak geven en empoweren. Maar opletten om niet te
veel aan keuzes te geven.
Basishouding van de hulpverlener (rogers-client-centered therapie)
1. Empathie = persoon begrijpen vanuit zijn referentiekader in het leven.
2. Echtheid= geen rolletje spelen. Combineren van persoonlijke en professionele kwaliteiten.
→verkleint de afstand tussen cliënt en hulpverlener
1
, 3. Respect: betrokkenheid, aanvaarding, begrip, warmte en nabijheid.= de cliënt appreciëren
als een persoon met waarde en waardigheid
→deze elementen combineren om de cliënt gewaardeerd, begrepen en gerespecteerd te doen
voelen.
Hulpverlener als katalysator
• Deel van de emotionele draagkracht over
Hulpverlener is een container voor emoties nemen en zo verlichten voor de client.
• Erkennen en benoemen van emoties
• Cliënt moet het gevoel hebben dat emoties
veilig zijn bij HV.
Empoweren en bevorderen van cliënt samen naar een oplossing toe werken
→volgens het tempo van de cliënt
Veelzijdige betrokkenheid en erkennende →beseffen dat elke mens een mens blijft
basishouding Aangeven dat je de persoon aanvaard maar niet
elk gedrag dat diegene stelt.
→context betrekken
Omgaan met perplexiteit en • Door een gebrek aan ervaring, geen tools
handelingsverlegenheid van de voorziening, situatie die te dicht op
je huid komt, eigen referentiekader of dat
van de voorziening, gebrek aan kennis,..
Weerstand herkennen en hanteren Weerstand is een teken dat de cliënt ergens
niet mee eens is of het ergens moeilijk mee
heeft.
Communiceren in een interculturele context • Multiculturele maatschappij
• Waarden en normen herkennen.
• Zaken aanvaarden maar bespreken is
noodzakelijk
David Pinto: driestappenmodel zorgt voor een
dubbel perspectief= je bekijkt de situatie zowel
vanuit je eigen standpunt als dat van de ander.
• Transcultureel of multicultureel
bewustzijn: kunnen integreren of
overstijgen van de verschillen
Stap1: leren kennen van eigen cultuurgebonden
waarden en normen
Stap2: leren kennen van cultuurgebonden
waarden en normen van de ander
Stap3: bewuste keuze over hoe men met deze
verschillen omgaat door het maken van een
pro-contrabalans.
Het is belangrijk om grenzen te herkennen en
op tijd aan te geven voor er frustraties zijn.
Mogelijke communicatieverschillen
- Individuele verschillen in communicatieve competenties
Communicatiestijl en basisvaardigheden van mensen kunnen grondig verschillen
Vb. opleiding, opvoeding, levensgeschiedenis,..
2
, - Man/ vrouw verschillen → veralgemeningen vb. mannen zijn oplossingsgerichter en minder
ventileren, vrouwen verwachten dat mannen tussen de lijnen lezen,…
- Contextverschillen
Communicatie verschilt in contexten. Vb. op school vs thuis, jeugdbeweging vs werk,..
- Culturele verschillen
Meer multiculturele samenleving, mensen uit andere culturen hebben andere codes en
verwachtingen, de taal niet verstaan,..
Communicatiemodellen
Binnenkant
o Gevoelens, gewaarwording, bedoeling,
beleving, betekenis en gedachten
o Niet rechtstreeks kenbaar voor anderen
o Voordeel: kiezen wanneer je wat aan
wie kwijt wil
o Nadeel: onszelf niet zomaar
‘ontvouwen’
Buitenkant
o Wat we waarnemen van elkaar,
handelen en doen
o Ons handelen en doen
Binnenkant/buitenkant/overkant (Steens) o Non-verbaal en verbaal
Overkant
o Wat onze buitenkant bij anderen
teweeg brengt.= het effect van ons
handelen
o Ander= overkant
o De buitenkant (handelen) van de ander
kan jou binnenkant ook wat doen
o Overkant ziet mijn buitenkant maar niet
mijn binnenkant
Context
o Binnen, buiten en overkant worden
beïnvloed door context
Iemand beter leren kennen gebeurt in laagjes.
Deze schillen beschermen iemand zijn
Het ajuinmodel
binnenkant. Het is belangrijk om laagje per
laagje te graven en niet direct te diep door
vragen.
➔ Alert zijn voor wat je ziet.
➔ 3 dimensies van interpersoonlijke
communicatie
1. zien we bij de ander wat hij ‘heeft’
Het have/do/be-model (voorkomen, materiele zaken)
2. elkaar beter leren kennen, zo zien
anderen wat de ander doet, oog voor
gedrag van de ander
3. mate van vertrouwdheid, krijgen mensen
van elkaar vooral te zien wie ze echt zijn.
3
Hoofdstuk 1: algemene pijlers van de communicatie
Inleiding
➔ Interactie tussen hulpverlener en cliënt staat centraal
➔ Goede communicatie= belangrijk onderdeel van HV proces
➔ Basishouding van de hulpverlener (tijdens interactie):
o Echtheid
o Respect
o Empathie
➔ Opbouwen ondersteuningsproces in 2 kaders:
1. individueel handelingsplan (beeldvorming en ondersteuningsvraag van cliënt)
2. hulpverleningskader (bepaalt de perspectieven van de hulpverlener en vanuit welk model
deze naar de cliënt kijkt)
➔ Jezelf overbodig maken als hulpverlener
➔ Persoon ontwikkelt zich doorheen de tijd
o Ouders ondersteunen op vlak van morele-, sociale, emotionele en fysieke ontwikkeling
o Er kan een breuk ontstaan in je eigen ontwikkeling
1. De verstoorde relatie tussen client en de samenleving weer op gang brengen
De systeem theoretische driehoek
Een systeem: vb. een gezin
- Interactie tussen client en samenleving
- Tussen client en hulpverlener
- Communicatie als onderdeel van deze interactie
- Kernbegrippen in de interactie
Een client: iemand die vast is gelopen op een moment in de ontwikkeling.
Verstoorde relatie tussen client en samenleving
De samenleving heeft bepaalde verwachtingen→ sociale kijkwijze, referentiekaders
Onderscheid tussen:
- Referentie kader van de client
- Referentie kader van de hulpverlener: belangrijk om een professionele zelf te hebben maar
de echtheid niet te verliezen als hulpverlener
Dialoog gestuurd gespreksmodel: de client inspraak geven en empoweren. Maar opletten om niet te
veel aan keuzes te geven.
Basishouding van de hulpverlener (rogers-client-centered therapie)
1. Empathie = persoon begrijpen vanuit zijn referentiekader in het leven.
2. Echtheid= geen rolletje spelen. Combineren van persoonlijke en professionele kwaliteiten.
→verkleint de afstand tussen cliënt en hulpverlener
1
, 3. Respect: betrokkenheid, aanvaarding, begrip, warmte en nabijheid.= de cliënt appreciëren
als een persoon met waarde en waardigheid
→deze elementen combineren om de cliënt gewaardeerd, begrepen en gerespecteerd te doen
voelen.
Hulpverlener als katalysator
• Deel van de emotionele draagkracht over
Hulpverlener is een container voor emoties nemen en zo verlichten voor de client.
• Erkennen en benoemen van emoties
• Cliënt moet het gevoel hebben dat emoties
veilig zijn bij HV.
Empoweren en bevorderen van cliënt samen naar een oplossing toe werken
→volgens het tempo van de cliënt
Veelzijdige betrokkenheid en erkennende →beseffen dat elke mens een mens blijft
basishouding Aangeven dat je de persoon aanvaard maar niet
elk gedrag dat diegene stelt.
→context betrekken
Omgaan met perplexiteit en • Door een gebrek aan ervaring, geen tools
handelingsverlegenheid van de voorziening, situatie die te dicht op
je huid komt, eigen referentiekader of dat
van de voorziening, gebrek aan kennis,..
Weerstand herkennen en hanteren Weerstand is een teken dat de cliënt ergens
niet mee eens is of het ergens moeilijk mee
heeft.
Communiceren in een interculturele context • Multiculturele maatschappij
• Waarden en normen herkennen.
• Zaken aanvaarden maar bespreken is
noodzakelijk
David Pinto: driestappenmodel zorgt voor een
dubbel perspectief= je bekijkt de situatie zowel
vanuit je eigen standpunt als dat van de ander.
• Transcultureel of multicultureel
bewustzijn: kunnen integreren of
overstijgen van de verschillen
Stap1: leren kennen van eigen cultuurgebonden
waarden en normen
Stap2: leren kennen van cultuurgebonden
waarden en normen van de ander
Stap3: bewuste keuze over hoe men met deze
verschillen omgaat door het maken van een
pro-contrabalans.
Het is belangrijk om grenzen te herkennen en
op tijd aan te geven voor er frustraties zijn.
Mogelijke communicatieverschillen
- Individuele verschillen in communicatieve competenties
Communicatiestijl en basisvaardigheden van mensen kunnen grondig verschillen
Vb. opleiding, opvoeding, levensgeschiedenis,..
2
, - Man/ vrouw verschillen → veralgemeningen vb. mannen zijn oplossingsgerichter en minder
ventileren, vrouwen verwachten dat mannen tussen de lijnen lezen,…
- Contextverschillen
Communicatie verschilt in contexten. Vb. op school vs thuis, jeugdbeweging vs werk,..
- Culturele verschillen
Meer multiculturele samenleving, mensen uit andere culturen hebben andere codes en
verwachtingen, de taal niet verstaan,..
Communicatiemodellen
Binnenkant
o Gevoelens, gewaarwording, bedoeling,
beleving, betekenis en gedachten
o Niet rechtstreeks kenbaar voor anderen
o Voordeel: kiezen wanneer je wat aan
wie kwijt wil
o Nadeel: onszelf niet zomaar
‘ontvouwen’
Buitenkant
o Wat we waarnemen van elkaar,
handelen en doen
o Ons handelen en doen
Binnenkant/buitenkant/overkant (Steens) o Non-verbaal en verbaal
Overkant
o Wat onze buitenkant bij anderen
teweeg brengt.= het effect van ons
handelen
o Ander= overkant
o De buitenkant (handelen) van de ander
kan jou binnenkant ook wat doen
o Overkant ziet mijn buitenkant maar niet
mijn binnenkant
Context
o Binnen, buiten en overkant worden
beïnvloed door context
Iemand beter leren kennen gebeurt in laagjes.
Deze schillen beschermen iemand zijn
Het ajuinmodel
binnenkant. Het is belangrijk om laagje per
laagje te graven en niet direct te diep door
vragen.
➔ Alert zijn voor wat je ziet.
➔ 3 dimensies van interpersoonlijke
communicatie
1. zien we bij de ander wat hij ‘heeft’
Het have/do/be-model (voorkomen, materiele zaken)
2. elkaar beter leren kennen, zo zien
anderen wat de ander doet, oog voor
gedrag van de ander
3. mate van vertrouwdheid, krijgen mensen
van elkaar vooral te zien wie ze echt zijn.
3
