Reflectie &
Ethiek
HBO-Verpleegkunde Hogeschool Utrecht
code: GVE-2.PL2-17
20 januari 2020
,Inhoudsopgave
Voorwoord..........................................................................................................................4
Reflectie..............................................................................................................................5
1. Een situatie beschrijven.............................................................................................................6
Wat deed ik en wat was het resultaat...........................................................................................7
Wat wilde ik, dacht ik, voelde ik.....................................................................................................7
2. Betekenis geven........................................................................................................................7
Wat heeft deze ervaring voor mij betekend..................................................................................7
Wat wil ik bereiken met de reflectie..............................................................................................8
3. Onderzoeken.............................................................................................................................8
Heb ik dit vaker?............................................................................................................................8
Hoe kijken anderen hier tegenaan?...............................................................................................8
Wat zegt de theorie hierover?.......................................................................................................8
Wat is de invloed van de omgeving?..............................................................................................9
4. Alternatieven formuleren..........................................................................................................9
5. Verandering.............................................................................................................................10
Wat deed ik en wat was het resultaat..........................................................................................10
Wat wilde, dacht, voelde ik?........................................................................................................10
Ethiek................................................................................................................................11
Inleiding......................................................................................................................................11
De morele waarden en belangen die ik in de zorg belangrijk vind:..............................................11
Herkenning van morele problemen.............................................................................................12
Beschrijving van eigen casus........................................................................................................12
1. Oriëntatie................................................................................................................................13
A. Mijn eerste reactie toen ik met het probleem geconfronteerd werd......................................13
B. De morele vraag op mijn eerste inzicht...................................................................................14
C. Harde feiten waar rekening mee gehouden moet worden gehouden.....................................14
D. Directe betrokkenen bij het probleem....................................................................................14
E. Handelingsmogelijkheden met betrekking tot de morele vraag..............................................14
2. Analyse....................................................................................................................................15
A. Hoe wordt de gegeven zorg ontvangen en waaruit blijkt dat?................................................15
B. Hoe beleeft de zorgvrager de situatie en wat zijn diens behoeften of verwachtingen met
betrekking tot zorg?.....................................................................................................................15
C. Argumenten vóór en tegen de juistheid van dit handelen met betrekking tot de morele vraag
.....................................................................................................................................................15
D. Morele waarden......................................................................................................................16
E. Niet morele belangen...............................................................................................................17
F. Het morele kernprobleem, het dilemma, waarden die tegenover elkaar staan......................17
G. Welke hulpverlener kan de knoop doorhakken?.....................................................................18
3. Conclusie.................................................................................................................................18
A. Door welke morele waarden laat ik mijzelf leiden bij het morele probleem?.........................18
B. Plan van aanpak.......................................................................................................................18
C. Morele kwaliteiten die door dit plan van aanpak worden vereist van de zorgverleners.........19
D. Mijn gevoel over de conclusie.................................................................................................19
Reflecteren over de bijeenkomsten...................................................................................20
1. Het functioneren tijdens de bijeenkomsten.............................................................................20
2. Sterke kanten en verbeterpunten t.a.v. de bijeenkomsten......................................................20
3. De betekenis van de bijeenkomsten........................................................................................20
,Nawoord...........................................................................................................................21
Litratuurlijst......................................................................................................................22
Voorwoord........................................................................................................................................3
Reflectie............................................................................................................................................4
1. Een situatie beschrijven..............................................................................................................4
Wat deed ik en wat was het resultaat................................................................................................. 5
Wat wilde ik, dacht ik, voelde ik.......................................................................................................... 5
2. Betekenis geven.........................................................................................................................6
Wat heeft deze ervaring voor mij betekend......................................................................................... 6
Wat wil ik bereiken met de reflectie.................................................................................................... 6
3. Onderzoeken..............................................................................................................................6
Heb ik dit vaker?.................................................................................................................................. 6
Hoe kijken anderen hier tegenaan?..................................................................................................... 6
Wat zegt de theorie hierover?............................................................................................................. 7
Wat is de invloed van de omgeving?.................................................................................................... 7
4. Alternatieven formuleren...........................................................................................................8
5. Verandering...............................................................................................................................8
Wat deed ik en wat was het resultaat................................................................................................. 8
Wat wilde, dacht, voelde ik?................................................................................................................ 8
Ethiek................................................................................................................................................9
Inleiding..............................................................................................................................................9
De morele waarden en belangen die ik in de zorg belangrijk vind:......................................................9
Herkenning van morele problemen...................................................................................................10
Beschrijving van eigen casus.............................................................................................................10
1. Oriëntatie.................................................................................................................................11
A. Mijn eerste reactie toen ik met het probleem geconfronteerd werd........................................11
B. De morele vraag op mijn eerste inzicht..................................................................................... 12
C. Harde feiten waar rekening mee gehouden moet worden gehouden......................................12
D. Directe betrokkenen bij het probleem......................................................................................12
E. Handelingsmogelijkheden met betrekking tot de morele vraag................................................12
2. Analyse....................................................................................................................................13
A. Hoe wordt de gegeven zorg ontvangen en waaruit blijkt dat?..................................................13
B. Hoe beleeft de zorgvrager de situatie en wat zijn diens behoeften of verwachtingen met
betrekking tot zorg?........................................................................................................................... 13
C. Argumenten vóór en tegen de juistheid van dit handelen met betrekking tot de morele vraag
13
D. Morele waarden....................................................................................................................... 14
E. Niet morele belangen............................................................................................................... 14
F. Het morele kernprobleem, het dilemma, waarden die tegenover elkaar staan........................15
G. Welke hulpverlener kan de knoop doorhakken?.......................................................................15
3. Conclusie..................................................................................................................................15
A. Door welke morele waarden laat ik mijzelf leiden bij het morele probleem?...........................15
B. Plan van aanpak........................................................................................................................ 16
C. Morele kwaliteiten die door dit plan van aanpak worden vereist van de zorgverleners...........16
D. Mijn gevoel over de conclusie................................................................................................... 16
Reflecteren over de bijeenkomsten.................................................................................................17
1. Het functioneren tijdens de bijeenkomsten..............................................................................17
2. Sterke kanten en verbeterpunten t.a.v. de bijeenkomsten.......................................................17
3. De betekenis van de bijeenkomsten.........................................................................................17
Nawoord.........................................................................................................................................18
,Litratuurlijst....................................................................................................................................19
Voorwoord
Mijn naam is …….… en ik studeer verpleegkunde aan de Hogeschool Utrecht.
,De afgelopen 20 weken heb ik mijn stage volbracht in het st. Antonius Ziekenhuis op de
afdeling MDL (maag, darm en lever).
In het onderstaande verslag staan twee reflecties, waarbij ik reflecteer op mijn handelen in
de beschreven situaties. Ook staat er in dit verslag een verslag over ethiek, hierbij kijk ik naar
de belangen, waarden en normen van de patient, familie, arts. Hieruit trek ik een conclusie.
Reflectie
, 1. Een situatie beschrijven
Vrijdag 13 december 2019.
Op vrijdag 13 december had ik een dagdienst, samen met mijn begeleider verzorgden we 4
patiënten die op een 4 persoons kamer lagen. Vanuit de nachtdienst kregen we
overgedragen dat er die nacht rond +/- 02:00 een 67-jarige man was opgenomen met
stekende pijn in zijn gehele buik. De man is bekend met blaaskanker maar deze erge steken
had dhr. nog nooit eerder gevoeld. Dhr. heeft de hele nacht geschreeuwd van de pijn en de
pijnstillers, oxynorm (morfine), paracetamol en metamizol die dhr. had gekregen leken niet
te helpen. Er is aan het eind van de nacht een CT-scan abdomen gemaakt. Aan het begin van
mijn dagdienst om 07:30 was de uitslag van de CT-scan nog niet bekend.
Toen ik rond 08:00 de kamer binnen kwam observeerde ik dat het onrustig was en dat dhr.
het nog steeds uitschreeuwde van de pijn. Bij de controles (temperatuur- pols- ademhaling-
bloeddruk- MAP- saturatie) die ik uitvoerde bij dhr. was er een EWS van 10 (tachypneu,
tachycard hoge bloeddruk, geen urineproductie en niet pluis gevoel) waardoor we de arts
hebben gebeld om mee te beoordelen. De arts kwam niet om dhr. te beoordelen, zij gaf aan
om tijdens de patiënten visite dhr. Te bespreken en daar zou er beleid bepaald worden.
Omdat mijn begeleider en ik een niet pluis gevoel hadden en dhr. steeds verder achteruit
leek te gaan omdat zijn bloeddruk verder daalde hebben we er een andere arts
geïnformeerd. Deze arts kwam dhr. gelijk beoordelen en gaf aan dat wij dit goed hadden
geïnterpreteerd. Dhr. is gestart met morfine subcutaan en de uitslag van de CT-scan is door
de arts met spoed opgevraagd.
Rond 10:00 kwam de uitslag van de CT-scan, hieruit bleek dat dhr. een geperforeerde blaas
had die de pijn veroorzaakte. Dit is een gevolg een zwakke blaas bij blaaskanker. De CT-scan
liet ook verder uitgezaaide kanker naar de lever en het buikvlies zien. De arts stelde ons op
de hoogte over deze diagnose en wilde met spoed een gesprek plannen met de eerste
contactpersoon van dhr. en de uroloog. Samen met mijn begeleider hebben we dhr. zijn
dochter gebeld met de vraag of ze naar het ziekenhuis wilde komen. Dit omdat de arts de
uitslag van de CT-scan met dhr. en haar wilde bespreken. Mevrouw gaf aan dat ze er rond
13:00 zou zijn omdat ze niet geslapen had en zich niet veilig voelde om auto te rijden.
Mevrouw is daarom gaan slapen. Er is toen door mijn begeleider tegen mevr. gezegd dat dit
geen probleem was en dat ze rustig aan moest doen.
Dhr. heeft de gehele ochtend aan ons en iedereen naar de uitslag van de CT-scan gevraagd.
Tegen dhr. is gezegd dat de uitslag nog niet bekend was en dat er een gesprek zou
plaatsvinden als zijn dochter aanwezig zou zijn. Ondertussen is er een beleid gemaakt met de
uroloog. Om 10:30 is er is er bij dhr. een urinekatheter geplaatst om de blaas te ontlasten,
dit heeft de afdeling urologie gedaan. De verpleegkundige van de afdeling urologie vroeg,
zonder enige voorkennis wat dhr. van de uitslag vond. Er heerste een flinke spanning op de
kamer en er werd in haar oor gefluisterd dat dhr. de uitslag nog niet wist. Dhr. gaf zelf aan
dat hij nog geen uitslag had en ging niet verder op de vraag in.
Rond 12:30 was de dochter van dhr. aanwezig. Er vond een gesprek plaats met de MDL-arts,
uroloog, dochter van dhr; dhr. zelf, mijn begeleider en ik. De uroloog heeft de uitslag van de
CT-scan besproken. Ook heeft de uroloog verteld wat de directe acties waren voor dit
Ethiek
HBO-Verpleegkunde Hogeschool Utrecht
code: GVE-2.PL2-17
20 januari 2020
,Inhoudsopgave
Voorwoord..........................................................................................................................4
Reflectie..............................................................................................................................5
1. Een situatie beschrijven.............................................................................................................6
Wat deed ik en wat was het resultaat...........................................................................................7
Wat wilde ik, dacht ik, voelde ik.....................................................................................................7
2. Betekenis geven........................................................................................................................7
Wat heeft deze ervaring voor mij betekend..................................................................................7
Wat wil ik bereiken met de reflectie..............................................................................................8
3. Onderzoeken.............................................................................................................................8
Heb ik dit vaker?............................................................................................................................8
Hoe kijken anderen hier tegenaan?...............................................................................................8
Wat zegt de theorie hierover?.......................................................................................................8
Wat is de invloed van de omgeving?..............................................................................................9
4. Alternatieven formuleren..........................................................................................................9
5. Verandering.............................................................................................................................10
Wat deed ik en wat was het resultaat..........................................................................................10
Wat wilde, dacht, voelde ik?........................................................................................................10
Ethiek................................................................................................................................11
Inleiding......................................................................................................................................11
De morele waarden en belangen die ik in de zorg belangrijk vind:..............................................11
Herkenning van morele problemen.............................................................................................12
Beschrijving van eigen casus........................................................................................................12
1. Oriëntatie................................................................................................................................13
A. Mijn eerste reactie toen ik met het probleem geconfronteerd werd......................................13
B. De morele vraag op mijn eerste inzicht...................................................................................14
C. Harde feiten waar rekening mee gehouden moet worden gehouden.....................................14
D. Directe betrokkenen bij het probleem....................................................................................14
E. Handelingsmogelijkheden met betrekking tot de morele vraag..............................................14
2. Analyse....................................................................................................................................15
A. Hoe wordt de gegeven zorg ontvangen en waaruit blijkt dat?................................................15
B. Hoe beleeft de zorgvrager de situatie en wat zijn diens behoeften of verwachtingen met
betrekking tot zorg?.....................................................................................................................15
C. Argumenten vóór en tegen de juistheid van dit handelen met betrekking tot de morele vraag
.....................................................................................................................................................15
D. Morele waarden......................................................................................................................16
E. Niet morele belangen...............................................................................................................17
F. Het morele kernprobleem, het dilemma, waarden die tegenover elkaar staan......................17
G. Welke hulpverlener kan de knoop doorhakken?.....................................................................18
3. Conclusie.................................................................................................................................18
A. Door welke morele waarden laat ik mijzelf leiden bij het morele probleem?.........................18
B. Plan van aanpak.......................................................................................................................18
C. Morele kwaliteiten die door dit plan van aanpak worden vereist van de zorgverleners.........19
D. Mijn gevoel over de conclusie.................................................................................................19
Reflecteren over de bijeenkomsten...................................................................................20
1. Het functioneren tijdens de bijeenkomsten.............................................................................20
2. Sterke kanten en verbeterpunten t.a.v. de bijeenkomsten......................................................20
3. De betekenis van de bijeenkomsten........................................................................................20
,Nawoord...........................................................................................................................21
Litratuurlijst......................................................................................................................22
Voorwoord........................................................................................................................................3
Reflectie............................................................................................................................................4
1. Een situatie beschrijven..............................................................................................................4
Wat deed ik en wat was het resultaat................................................................................................. 5
Wat wilde ik, dacht ik, voelde ik.......................................................................................................... 5
2. Betekenis geven.........................................................................................................................6
Wat heeft deze ervaring voor mij betekend......................................................................................... 6
Wat wil ik bereiken met de reflectie.................................................................................................... 6
3. Onderzoeken..............................................................................................................................6
Heb ik dit vaker?.................................................................................................................................. 6
Hoe kijken anderen hier tegenaan?..................................................................................................... 6
Wat zegt de theorie hierover?............................................................................................................. 7
Wat is de invloed van de omgeving?.................................................................................................... 7
4. Alternatieven formuleren...........................................................................................................8
5. Verandering...............................................................................................................................8
Wat deed ik en wat was het resultaat................................................................................................. 8
Wat wilde, dacht, voelde ik?................................................................................................................ 8
Ethiek................................................................................................................................................9
Inleiding..............................................................................................................................................9
De morele waarden en belangen die ik in de zorg belangrijk vind:......................................................9
Herkenning van morele problemen...................................................................................................10
Beschrijving van eigen casus.............................................................................................................10
1. Oriëntatie.................................................................................................................................11
A. Mijn eerste reactie toen ik met het probleem geconfronteerd werd........................................11
B. De morele vraag op mijn eerste inzicht..................................................................................... 12
C. Harde feiten waar rekening mee gehouden moet worden gehouden......................................12
D. Directe betrokkenen bij het probleem......................................................................................12
E. Handelingsmogelijkheden met betrekking tot de morele vraag................................................12
2. Analyse....................................................................................................................................13
A. Hoe wordt de gegeven zorg ontvangen en waaruit blijkt dat?..................................................13
B. Hoe beleeft de zorgvrager de situatie en wat zijn diens behoeften of verwachtingen met
betrekking tot zorg?........................................................................................................................... 13
C. Argumenten vóór en tegen de juistheid van dit handelen met betrekking tot de morele vraag
13
D. Morele waarden....................................................................................................................... 14
E. Niet morele belangen............................................................................................................... 14
F. Het morele kernprobleem, het dilemma, waarden die tegenover elkaar staan........................15
G. Welke hulpverlener kan de knoop doorhakken?.......................................................................15
3. Conclusie..................................................................................................................................15
A. Door welke morele waarden laat ik mijzelf leiden bij het morele probleem?...........................15
B. Plan van aanpak........................................................................................................................ 16
C. Morele kwaliteiten die door dit plan van aanpak worden vereist van de zorgverleners...........16
D. Mijn gevoel over de conclusie................................................................................................... 16
Reflecteren over de bijeenkomsten.................................................................................................17
1. Het functioneren tijdens de bijeenkomsten..............................................................................17
2. Sterke kanten en verbeterpunten t.a.v. de bijeenkomsten.......................................................17
3. De betekenis van de bijeenkomsten.........................................................................................17
Nawoord.........................................................................................................................................18
,Litratuurlijst....................................................................................................................................19
Voorwoord
Mijn naam is …….… en ik studeer verpleegkunde aan de Hogeschool Utrecht.
,De afgelopen 20 weken heb ik mijn stage volbracht in het st. Antonius Ziekenhuis op de
afdeling MDL (maag, darm en lever).
In het onderstaande verslag staan twee reflecties, waarbij ik reflecteer op mijn handelen in
de beschreven situaties. Ook staat er in dit verslag een verslag over ethiek, hierbij kijk ik naar
de belangen, waarden en normen van de patient, familie, arts. Hieruit trek ik een conclusie.
Reflectie
, 1. Een situatie beschrijven
Vrijdag 13 december 2019.
Op vrijdag 13 december had ik een dagdienst, samen met mijn begeleider verzorgden we 4
patiënten die op een 4 persoons kamer lagen. Vanuit de nachtdienst kregen we
overgedragen dat er die nacht rond +/- 02:00 een 67-jarige man was opgenomen met
stekende pijn in zijn gehele buik. De man is bekend met blaaskanker maar deze erge steken
had dhr. nog nooit eerder gevoeld. Dhr. heeft de hele nacht geschreeuwd van de pijn en de
pijnstillers, oxynorm (morfine), paracetamol en metamizol die dhr. had gekregen leken niet
te helpen. Er is aan het eind van de nacht een CT-scan abdomen gemaakt. Aan het begin van
mijn dagdienst om 07:30 was de uitslag van de CT-scan nog niet bekend.
Toen ik rond 08:00 de kamer binnen kwam observeerde ik dat het onrustig was en dat dhr.
het nog steeds uitschreeuwde van de pijn. Bij de controles (temperatuur- pols- ademhaling-
bloeddruk- MAP- saturatie) die ik uitvoerde bij dhr. was er een EWS van 10 (tachypneu,
tachycard hoge bloeddruk, geen urineproductie en niet pluis gevoel) waardoor we de arts
hebben gebeld om mee te beoordelen. De arts kwam niet om dhr. te beoordelen, zij gaf aan
om tijdens de patiënten visite dhr. Te bespreken en daar zou er beleid bepaald worden.
Omdat mijn begeleider en ik een niet pluis gevoel hadden en dhr. steeds verder achteruit
leek te gaan omdat zijn bloeddruk verder daalde hebben we er een andere arts
geïnformeerd. Deze arts kwam dhr. gelijk beoordelen en gaf aan dat wij dit goed hadden
geïnterpreteerd. Dhr. is gestart met morfine subcutaan en de uitslag van de CT-scan is door
de arts met spoed opgevraagd.
Rond 10:00 kwam de uitslag van de CT-scan, hieruit bleek dat dhr. een geperforeerde blaas
had die de pijn veroorzaakte. Dit is een gevolg een zwakke blaas bij blaaskanker. De CT-scan
liet ook verder uitgezaaide kanker naar de lever en het buikvlies zien. De arts stelde ons op
de hoogte over deze diagnose en wilde met spoed een gesprek plannen met de eerste
contactpersoon van dhr. en de uroloog. Samen met mijn begeleider hebben we dhr. zijn
dochter gebeld met de vraag of ze naar het ziekenhuis wilde komen. Dit omdat de arts de
uitslag van de CT-scan met dhr. en haar wilde bespreken. Mevrouw gaf aan dat ze er rond
13:00 zou zijn omdat ze niet geslapen had en zich niet veilig voelde om auto te rijden.
Mevrouw is daarom gaan slapen. Er is toen door mijn begeleider tegen mevr. gezegd dat dit
geen probleem was en dat ze rustig aan moest doen.
Dhr. heeft de gehele ochtend aan ons en iedereen naar de uitslag van de CT-scan gevraagd.
Tegen dhr. is gezegd dat de uitslag nog niet bekend was en dat er een gesprek zou
plaatsvinden als zijn dochter aanwezig zou zijn. Ondertussen is er een beleid gemaakt met de
uroloog. Om 10:30 is er is er bij dhr. een urinekatheter geplaatst om de blaas te ontlasten,
dit heeft de afdeling urologie gedaan. De verpleegkundige van de afdeling urologie vroeg,
zonder enige voorkennis wat dhr. van de uitslag vond. Er heerste een flinke spanning op de
kamer en er werd in haar oor gefluisterd dat dhr. de uitslag nog niet wist. Dhr. gaf zelf aan
dat hij nog geen uitslag had en ging niet verder op de vraag in.
Rond 12:30 was de dochter van dhr. aanwezig. Er vond een gesprek plaats met de MDL-arts,
uroloog, dochter van dhr; dhr. zelf, mijn begeleider en ik. De uroloog heeft de uitslag van de
CT-scan besproken. Ook heeft de uroloog verteld wat de directe acties waren voor dit
