WEEK 1, COLLEGE 1: INLEIDING SOCIAALZEKERHEIDSRECHT
POWERPOINT
SOCIAAL ZEKERHEIDSRECHT
Waarborgfunctie
bieden van bestaanszekerheid door het verstrekken van uitkeringen en/of prestaties in natura
Activeringsfunctie
bevordering van de arbeidsparticipatie
Grondslag: art. 20 GW
Grondgedachte SZ: collectiviteit en solidariteit
GESCHIEDENIS in NL sociaalzekerheidsrecht
Verzorgingsstaat
Overheid speelt belangrijke rol bij opvangen van sociale risico’s.
Sociale risico’s van wieg tot graf geregeld.
Vanaf 1990 is activeringsfunctie belangrijker: ‘werk boven inkomen’
1996: terugtredende overheid → privatisering Ziektewet
2006: marktwerking: invoering Zorgverzekeringswet
2015: Participatiewet
Aanvraag deeltijd-WW verviervoudigd, website overbelast
bedrijven vragen momenteel op grote schaal deeltijd-WW aan voor hun personeel. Inmiddels
heeft het ministerie van Sociale Zaken 20.000 aanvragen binnengekregen voor zo’n 300.000
werknemers. De speciale website van het ministerie is door de toestroom overbelast en ligt
daardoor er doms uit.
Sociale verzekeringen (door werkgever, voor werkenden)
- werknemersverzekeringen (bijv. WW, wet WIA en ZW)
- volksverzekeringen (bijv. AOW, Anw en Wvw)
Sociale voorzieningen (betaald door overheid, geldt voor iedereen)
- Participatiewet
- AKW
Sociale verzekeringen:
- betaald uit premiebijdragen van wn/wg, zelfstandigen en ingezetenen
- uitvoering in handen van lichamen (bijv. UWV)
- in eerste instantie beroep doen op sociale verzekering
- verplichte verzekering
Sociale voorzieningen:
- betaald uit algemene middelen (belastingen)
- uitvoering in handen van overheid
- geen aanspraak op sociale verzekering? dan beroep doen op sociale voorziening
- geen voorafgaande verzekering
WERKINGSSFEER
,Personele werkingssfeer:
- werknemers: werknemersverzekeringen
- ingezetenen: volksverzekeringen
- rechthebbende: sociale voorzieningen
Materiële werkingssfeer
welk sociaal risico is verzekerd?
- werkloosheid: WW
- arbeidsongeschiktheid: ZW, WIA, WAO en Wajong
- ouderdom: AOW
- overlijden: Anw
- verzorgen en onderhouden kinderen: AKW
- bijstand: Pw
- ziektekosten en maatschappelijke ondersteuning: WMO 2015, Wlz en Zvw
Werknemersverzekeringen: (werknemers) GEEN VERMOGENSTOETS
- werkloosheidswet (WW)
- ziektewet (ZW)
- wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA)
- wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)
Volksverzekeringen: (ingezetenen)
- algemene ouderdomswet (AOW)
- algemene nabestaandenwet (Anw)
- zorgverzekeringswet (Zvw)
- wet langdurige zorg (Wlz)
- algemene kinderbijslag (AKW)
SOCIALE VOORZIENINGEN
Algemene regelingen:
Participatiewet (bijstand, PW)
Algemene kinderbijslagwet (AKW, betaling algemene middelen)
Bijzondere doelgroepen:
wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (WMO 2015)
UITKERING SYSTEMATIEK
Loondervingsuitkeringen
werknemersverzekeringen: de hoogte van de uitkering is een percentage van het dagloon dat
een persoon heeft genoten voorafgaande aan de verzekerde gebeurtenis.
- loongedatteerde uitkering
- max. dagloon per 1 jan 2020: 219,28 euro per dag
Minimumbehoefteregelingen
volksverzekeringen: de hoogte van de uitkering is gerelateerd aan het minimumloon.
(er kan een inkomenstoets plaatsvinden)
Sociale voorzieningen:
de hoogte is gerelateerd aan het minimumloon en afhankelijk van de gezinssituatie
(er kan een inkomens- en vermogenstoets plaatsvinden)
,Min.loon per 1 jan 2020: 1653,60 per maand
DE UITVOERDER
werknemersverzekeringen:
- UWV
- premieheffing: werknemers/werkgevers betalen premie (gebaseerd op het loon)
Volksverzekeringen:
- SVB
- premieheffing: iedereen die inkomstenbelasting betaalt
Sociale voorziening:
- gemeente (Pw), zorgkantoor (Wlz) of SVB (Akw)
- betaling: uit de algemene middelen (belastingopbrengst)
Soms ook sprake van een combinatie: bijvoorbeeld ‘recht op’ getoetst door UWV, maar de uitvoering
door de gemeente.
RECHTSBESCHERMING
Bezwaar - Beroep - Hoger Beroep
in enkele geschillen na HB cassatie mogelijk bij de HR
afhankelijk van de aard van het geschil welke rechtsbescherming mogelijk is.
- Bezwaar waar? bij UWV
- beroep waar? bij RB, sector bestuursrecht
- hoger beroep waar? bij Centrale Raad van Beroep
Participatiewet: in bezwaar bij College van B&W
VRAGEN
Vraag 1:
Sam is een tweeënveertig jarige werknemer bij de IKEA. Hij woont in Duiven.
a. Onder de personele werkingssfeer van welke regelingen (die tijdens dit vak worden
besproken) zou Sam in principe kunnen vallen?
WERKNEMERSVERZEKERINGEN
- werkloosheidswet (WW)
- ziektewet (ZW)
- wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA)
- wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)
VOLKSVERZEKERINGEN
- algemene ouderdomswet (AOW)
- algemene nabestaandenwet (Anw)
b. Voor welke risico’s bieden de onder vraag 1 genoemde socialezekerheidsregelingen een
voorziening (materiële werkingssfeer)?
AOW → RISICO: DEKKING OUDERDOM
, ANW → RISICO: DEKKING OVERLIJDEN
AKW → RISICO: DEKKING VERZORGEN EN ONDERHOUDEN KINDEREN
WHA → RISICO: DEKKING MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING
PW → RISICO: DEKKING SOCIAAL MINIMUM
c. Sam is op 24 mei 2019 de trotse vader van een dochter geworden, genaamd Charlotte. Sam wil
graag kinderbijslag voor zijn dochter aanvragen. Bij welke uitvoeringsorganisatie
moet Sam kinderbijslag aanvragen en hoe gaat dat aanvragen in zijn werk? Raadpleeg voor het
beantwoorden van deze vraag het Internet.
AKW
- aanvragen bij: Sociale verzekeringsBank art. 14 AKW
- werking: Kind aanmelden bij gemeente en recht op AKW (automatisch)
d. Binnen de sociale zekerheid kan een onderscheid worden gemaakt tussen inkomensderving
regelingen en minimumbehoefte regelingen. Noem een kenmerk van een inkomensderving
regeling en een kenmerk van een minimumbehoefte regeling.
Inkomensderving Regeling:
- loongerelateerde uitkering ; uitkering waarop aanspraak kan worden gemaakt bedraagt
meestal een bepaalde percentage van loon dat iemand zou hebben verdiend als
verzekerde risico niet zou zijn ingetreden.
- geen sprake van een middelentoets
Minimumbehoefte regeling:
- bijstandsuitkering PW; hoogte van het sociaal minimum loopt uiteen en is afhankelijk van
het type huishouden (alleenstaande, samenwonend etc).
- wel sprake van een middelentoets
e. Wat houdt de aanvullende functie van sociale voorzieningen (ten opzichte van sociale
verzekeringen) in?
primair moet er beroep worden gedaan op sociale verzekeringen. Zijn deze onvoldoende dan
komen sociale voorzieningen in beeld.
Vraag 2:
In de sociale zekerheid wordt een onderscheid gemaakt tussen werknemersverzekeringen,
volksverzekeringen en sociale voorzieningen.
Waaruit blijkt dat dit onderscheid kan worden gemaakt?
Uit de uitvoering.
Vraag 3:
Is het mogelijk dat een werknemer in dienst bij Albert Heijn zich individueel gaat verzekeren voor
werknemers- en volksverzekeringen? Motiveer je antwoord.
nee, niet mogelijk want je bent al verplicht verzekerd → collectieve verzekering.
Een individu kan zich daaraan niet onttrekken.
Vraag 4: TENTAMEN
Matt heeft een WW-uitkering aangevraagd en deze is door het UWV afgewezen. Matt wendt zich
tot de rechter met een uitvoerige brief waarin hij uitlegt waarom hij het niet eens is met de
afwijzing van het UWV. Zal de rechter de zaak in behandeling nemen? Betrek bij het antwoord de
begrippen bestuursorgaan, besluit en bezwaar.
Bestuursorgaan is Raad van Bestuur van het UWV. Zij hebben besloten WW af te wijzen. Matt
moet allereerst in bezwaar gaan tegen dit besluit, artikel 8:1 jo. 7:1 Awb.
COLLEGE 2: WERKLOOSHEID (WW)
POWERPOINT
POWERPOINT
SOCIAAL ZEKERHEIDSRECHT
Waarborgfunctie
bieden van bestaanszekerheid door het verstrekken van uitkeringen en/of prestaties in natura
Activeringsfunctie
bevordering van de arbeidsparticipatie
Grondslag: art. 20 GW
Grondgedachte SZ: collectiviteit en solidariteit
GESCHIEDENIS in NL sociaalzekerheidsrecht
Verzorgingsstaat
Overheid speelt belangrijke rol bij opvangen van sociale risico’s.
Sociale risico’s van wieg tot graf geregeld.
Vanaf 1990 is activeringsfunctie belangrijker: ‘werk boven inkomen’
1996: terugtredende overheid → privatisering Ziektewet
2006: marktwerking: invoering Zorgverzekeringswet
2015: Participatiewet
Aanvraag deeltijd-WW verviervoudigd, website overbelast
bedrijven vragen momenteel op grote schaal deeltijd-WW aan voor hun personeel. Inmiddels
heeft het ministerie van Sociale Zaken 20.000 aanvragen binnengekregen voor zo’n 300.000
werknemers. De speciale website van het ministerie is door de toestroom overbelast en ligt
daardoor er doms uit.
Sociale verzekeringen (door werkgever, voor werkenden)
- werknemersverzekeringen (bijv. WW, wet WIA en ZW)
- volksverzekeringen (bijv. AOW, Anw en Wvw)
Sociale voorzieningen (betaald door overheid, geldt voor iedereen)
- Participatiewet
- AKW
Sociale verzekeringen:
- betaald uit premiebijdragen van wn/wg, zelfstandigen en ingezetenen
- uitvoering in handen van lichamen (bijv. UWV)
- in eerste instantie beroep doen op sociale verzekering
- verplichte verzekering
Sociale voorzieningen:
- betaald uit algemene middelen (belastingen)
- uitvoering in handen van overheid
- geen aanspraak op sociale verzekering? dan beroep doen op sociale voorziening
- geen voorafgaande verzekering
WERKINGSSFEER
,Personele werkingssfeer:
- werknemers: werknemersverzekeringen
- ingezetenen: volksverzekeringen
- rechthebbende: sociale voorzieningen
Materiële werkingssfeer
welk sociaal risico is verzekerd?
- werkloosheid: WW
- arbeidsongeschiktheid: ZW, WIA, WAO en Wajong
- ouderdom: AOW
- overlijden: Anw
- verzorgen en onderhouden kinderen: AKW
- bijstand: Pw
- ziektekosten en maatschappelijke ondersteuning: WMO 2015, Wlz en Zvw
Werknemersverzekeringen: (werknemers) GEEN VERMOGENSTOETS
- werkloosheidswet (WW)
- ziektewet (ZW)
- wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA)
- wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)
Volksverzekeringen: (ingezetenen)
- algemene ouderdomswet (AOW)
- algemene nabestaandenwet (Anw)
- zorgverzekeringswet (Zvw)
- wet langdurige zorg (Wlz)
- algemene kinderbijslag (AKW)
SOCIALE VOORZIENINGEN
Algemene regelingen:
Participatiewet (bijstand, PW)
Algemene kinderbijslagwet (AKW, betaling algemene middelen)
Bijzondere doelgroepen:
wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (WMO 2015)
UITKERING SYSTEMATIEK
Loondervingsuitkeringen
werknemersverzekeringen: de hoogte van de uitkering is een percentage van het dagloon dat
een persoon heeft genoten voorafgaande aan de verzekerde gebeurtenis.
- loongedatteerde uitkering
- max. dagloon per 1 jan 2020: 219,28 euro per dag
Minimumbehoefteregelingen
volksverzekeringen: de hoogte van de uitkering is gerelateerd aan het minimumloon.
(er kan een inkomenstoets plaatsvinden)
Sociale voorzieningen:
de hoogte is gerelateerd aan het minimumloon en afhankelijk van de gezinssituatie
(er kan een inkomens- en vermogenstoets plaatsvinden)
,Min.loon per 1 jan 2020: 1653,60 per maand
DE UITVOERDER
werknemersverzekeringen:
- UWV
- premieheffing: werknemers/werkgevers betalen premie (gebaseerd op het loon)
Volksverzekeringen:
- SVB
- premieheffing: iedereen die inkomstenbelasting betaalt
Sociale voorziening:
- gemeente (Pw), zorgkantoor (Wlz) of SVB (Akw)
- betaling: uit de algemene middelen (belastingopbrengst)
Soms ook sprake van een combinatie: bijvoorbeeld ‘recht op’ getoetst door UWV, maar de uitvoering
door de gemeente.
RECHTSBESCHERMING
Bezwaar - Beroep - Hoger Beroep
in enkele geschillen na HB cassatie mogelijk bij de HR
afhankelijk van de aard van het geschil welke rechtsbescherming mogelijk is.
- Bezwaar waar? bij UWV
- beroep waar? bij RB, sector bestuursrecht
- hoger beroep waar? bij Centrale Raad van Beroep
Participatiewet: in bezwaar bij College van B&W
VRAGEN
Vraag 1:
Sam is een tweeënveertig jarige werknemer bij de IKEA. Hij woont in Duiven.
a. Onder de personele werkingssfeer van welke regelingen (die tijdens dit vak worden
besproken) zou Sam in principe kunnen vallen?
WERKNEMERSVERZEKERINGEN
- werkloosheidswet (WW)
- ziektewet (ZW)
- wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA)
- wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)
VOLKSVERZEKERINGEN
- algemene ouderdomswet (AOW)
- algemene nabestaandenwet (Anw)
b. Voor welke risico’s bieden de onder vraag 1 genoemde socialezekerheidsregelingen een
voorziening (materiële werkingssfeer)?
AOW → RISICO: DEKKING OUDERDOM
, ANW → RISICO: DEKKING OVERLIJDEN
AKW → RISICO: DEKKING VERZORGEN EN ONDERHOUDEN KINDEREN
WHA → RISICO: DEKKING MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING
PW → RISICO: DEKKING SOCIAAL MINIMUM
c. Sam is op 24 mei 2019 de trotse vader van een dochter geworden, genaamd Charlotte. Sam wil
graag kinderbijslag voor zijn dochter aanvragen. Bij welke uitvoeringsorganisatie
moet Sam kinderbijslag aanvragen en hoe gaat dat aanvragen in zijn werk? Raadpleeg voor het
beantwoorden van deze vraag het Internet.
AKW
- aanvragen bij: Sociale verzekeringsBank art. 14 AKW
- werking: Kind aanmelden bij gemeente en recht op AKW (automatisch)
d. Binnen de sociale zekerheid kan een onderscheid worden gemaakt tussen inkomensderving
regelingen en minimumbehoefte regelingen. Noem een kenmerk van een inkomensderving
regeling en een kenmerk van een minimumbehoefte regeling.
Inkomensderving Regeling:
- loongerelateerde uitkering ; uitkering waarop aanspraak kan worden gemaakt bedraagt
meestal een bepaalde percentage van loon dat iemand zou hebben verdiend als
verzekerde risico niet zou zijn ingetreden.
- geen sprake van een middelentoets
Minimumbehoefte regeling:
- bijstandsuitkering PW; hoogte van het sociaal minimum loopt uiteen en is afhankelijk van
het type huishouden (alleenstaande, samenwonend etc).
- wel sprake van een middelentoets
e. Wat houdt de aanvullende functie van sociale voorzieningen (ten opzichte van sociale
verzekeringen) in?
primair moet er beroep worden gedaan op sociale verzekeringen. Zijn deze onvoldoende dan
komen sociale voorzieningen in beeld.
Vraag 2:
In de sociale zekerheid wordt een onderscheid gemaakt tussen werknemersverzekeringen,
volksverzekeringen en sociale voorzieningen.
Waaruit blijkt dat dit onderscheid kan worden gemaakt?
Uit de uitvoering.
Vraag 3:
Is het mogelijk dat een werknemer in dienst bij Albert Heijn zich individueel gaat verzekeren voor
werknemers- en volksverzekeringen? Motiveer je antwoord.
nee, niet mogelijk want je bent al verplicht verzekerd → collectieve verzekering.
Een individu kan zich daaraan niet onttrekken.
Vraag 4: TENTAMEN
Matt heeft een WW-uitkering aangevraagd en deze is door het UWV afgewezen. Matt wendt zich
tot de rechter met een uitvoerige brief waarin hij uitlegt waarom hij het niet eens is met de
afwijzing van het UWV. Zal de rechter de zaak in behandeling nemen? Betrek bij het antwoord de
begrippen bestuursorgaan, besluit en bezwaar.
Bestuursorgaan is Raad van Bestuur van het UWV. Zij hebben besloten WW af te wijzen. Matt
moet allereerst in bezwaar gaan tegen dit besluit, artikel 8:1 jo. 7:1 Awb.
COLLEGE 2: WERKLOOSHEID (WW)
POWERPOINT
