Samenvatting economie van infrastructuren
Inhoudsopgave
De neoklassieke economie (NKE).................................................................................................................... 2
De institutionele economie (IE)...................................................................................................................... 3
Verschil NKE en IE.......................................................................................................................................... 5
Verandering van infrastructuren..................................................................................................................... 6
Gevolgen van de verandering van de rol van infrastructuren...........................................................................7
Property rights theorie................................................................................................................................... 9
Principaal agent theorie............................................................................................................................... 11
Transactiekosten economie.......................................................................................................................... 14
Kenmerken van transacties.......................................................................................................................... 15
Williamsons schema van efficiënte economische governance.......................................................................16
Transactiekosten economie met lokaal goederenvervoer..............................................................................17
,De neoklassieke economie (NKE)
De neoklassieke economie theorie (NKE)
De theorie van neoklassieke economie heeft een aantal kenmerken:
Coördinatie door de onzichtbare hand (alles wordt alleen door vraag en aanbod
bepaald)
Prijzen
Markten
Vraag, aanbod
Efficiëntie
Rationeel gedrag van actoren (actoren maken altijd een rationele beslissing)
Optimalisatie (streven naar winstmaximalisatie)
Marktvormen
Je hebt hierbij verschillende soorten marktvormen.
1. Volledig vrije mededinging (standaard voor NKE) (vrije toe- en uittreding, volledige
informatie, homogene producten, rationele beslissingen en veel vragers en aanbieders)
2. Monopolie
3. Oligopolie
4. Monopolistische concurrentie
SCP-paradigma (marktstructuur – gedrag – prestaties)
Vanuit de volledig vrije mededinging komt het SCP-paradigma: de causale relatie tussen:
De markstructuur
Het economische gedrag van actoren
(gedrag)
De economische prestaties (in termen
van economisch welzijn en efficiëntie)
Beperkingen van NKE
De markt van infrastructuren wordt
benaderd als concurrerende markt die is gericht op marktwerking.
Infrastructuren worden benaderd met een korte termijn gedachte op het gebied van
technologie, regelgeving, organisatie van bedrijven. (lange termijn is juist nodig)
De nadruk ligt op winstmaximalisatie. (maar het gaat om maatschappelijke diensten,
dus dit staat niet altijd op nummer 1)
Onvoldoende mogelijkheid op rekening houden met systeemvoorkeuren van
infrastructuren.
Vraag en aanbod gaat niet altijd hand in hand met de mogelijkheden die de
technologie biedt.
, De institutionele economie (IE)
De institutionele economie (IE)
In de benadering van de institutionele economie staan drie theorieën centraal:
1. De eigendomstheorie
2. Principaal-agent theorie
3. Transactiekosten theorie
Belangrijke begrippen binnen IE
Transactie is een overdracht van eigendomsrechten bepaald door betrokken actoren,
transacties zijn afhankelijk van economische schaarste, maar ook van regels en wetten. Er
zijn drie soorten transacties:
1. Markt transactie
2. Interne transactie
3. Politieke transactie
Institutie is een door mensen ontworpen beperkingen (en stimuli) die structurerend zijn voor
hun economische, sociale en politieke gedrag. Door middel van instituties kunnen transacties
tot stand komen.
Voorbeeld: economische en technische activiteiten moeten op een bepaalde manier
worden gecoördineerd. Om vliegverkeer tot stand te laten komen zijn er regels nodig
over bijvoorbeeld de veiligheid.
Institutieschema van Williamson is een schema (volgende bladzijde) waarin de instituties op
verschillende lagen worden ingedeeld. Er zit een bepaalde relatie tussen de lagen:
Als in de derde laag een overname plaatsvind, dan kan de cultuur van de
overheersende onderneming druk uitoefenen op aanpassing van wetten en richtlijnen
die in laag 2 worden bepaald, die op den duur de normen in de samenleving
beïnvloeden in laag 1.
Ook geven informele instituties (normen en waarden) de speelruimte voor formele
instituties.
Instituties zorgen voor:
Instituties zorgen voor:
Hoge betrouwbaarheid
Voorzieningszekerheid
Betaalbaarheid
Veiligheid
Transactiekosten
Hoe rekeninghouden met risico’s en onzekerheden in economische transacties?
→ Rekening houden met de kosten die ontstaan bij het aangaan en uitvoeren van
transacties:
Zoek- en informatiekosten (uitzoeken van aankoop, is dit wel betrouwbaar? Waar?)
Onderhandelingskosten die leiden tot een overeenkomst
Controle en handhavingskosten (als het contract getekend is, moet je controleren of
de tegenpartij wel doet wat die beloofd)
Economische efficiëntie: minimale transactiekosten+ productiekosten
Inhoudsopgave
De neoklassieke economie (NKE).................................................................................................................... 2
De institutionele economie (IE)...................................................................................................................... 3
Verschil NKE en IE.......................................................................................................................................... 5
Verandering van infrastructuren..................................................................................................................... 6
Gevolgen van de verandering van de rol van infrastructuren...........................................................................7
Property rights theorie................................................................................................................................... 9
Principaal agent theorie............................................................................................................................... 11
Transactiekosten economie.......................................................................................................................... 14
Kenmerken van transacties.......................................................................................................................... 15
Williamsons schema van efficiënte economische governance.......................................................................16
Transactiekosten economie met lokaal goederenvervoer..............................................................................17
,De neoklassieke economie (NKE)
De neoklassieke economie theorie (NKE)
De theorie van neoklassieke economie heeft een aantal kenmerken:
Coördinatie door de onzichtbare hand (alles wordt alleen door vraag en aanbod
bepaald)
Prijzen
Markten
Vraag, aanbod
Efficiëntie
Rationeel gedrag van actoren (actoren maken altijd een rationele beslissing)
Optimalisatie (streven naar winstmaximalisatie)
Marktvormen
Je hebt hierbij verschillende soorten marktvormen.
1. Volledig vrije mededinging (standaard voor NKE) (vrije toe- en uittreding, volledige
informatie, homogene producten, rationele beslissingen en veel vragers en aanbieders)
2. Monopolie
3. Oligopolie
4. Monopolistische concurrentie
SCP-paradigma (marktstructuur – gedrag – prestaties)
Vanuit de volledig vrije mededinging komt het SCP-paradigma: de causale relatie tussen:
De markstructuur
Het economische gedrag van actoren
(gedrag)
De economische prestaties (in termen
van economisch welzijn en efficiëntie)
Beperkingen van NKE
De markt van infrastructuren wordt
benaderd als concurrerende markt die is gericht op marktwerking.
Infrastructuren worden benaderd met een korte termijn gedachte op het gebied van
technologie, regelgeving, organisatie van bedrijven. (lange termijn is juist nodig)
De nadruk ligt op winstmaximalisatie. (maar het gaat om maatschappelijke diensten,
dus dit staat niet altijd op nummer 1)
Onvoldoende mogelijkheid op rekening houden met systeemvoorkeuren van
infrastructuren.
Vraag en aanbod gaat niet altijd hand in hand met de mogelijkheden die de
technologie biedt.
, De institutionele economie (IE)
De institutionele economie (IE)
In de benadering van de institutionele economie staan drie theorieën centraal:
1. De eigendomstheorie
2. Principaal-agent theorie
3. Transactiekosten theorie
Belangrijke begrippen binnen IE
Transactie is een overdracht van eigendomsrechten bepaald door betrokken actoren,
transacties zijn afhankelijk van economische schaarste, maar ook van regels en wetten. Er
zijn drie soorten transacties:
1. Markt transactie
2. Interne transactie
3. Politieke transactie
Institutie is een door mensen ontworpen beperkingen (en stimuli) die structurerend zijn voor
hun economische, sociale en politieke gedrag. Door middel van instituties kunnen transacties
tot stand komen.
Voorbeeld: economische en technische activiteiten moeten op een bepaalde manier
worden gecoördineerd. Om vliegverkeer tot stand te laten komen zijn er regels nodig
over bijvoorbeeld de veiligheid.
Institutieschema van Williamson is een schema (volgende bladzijde) waarin de instituties op
verschillende lagen worden ingedeeld. Er zit een bepaalde relatie tussen de lagen:
Als in de derde laag een overname plaatsvind, dan kan de cultuur van de
overheersende onderneming druk uitoefenen op aanpassing van wetten en richtlijnen
die in laag 2 worden bepaald, die op den duur de normen in de samenleving
beïnvloeden in laag 1.
Ook geven informele instituties (normen en waarden) de speelruimte voor formele
instituties.
Instituties zorgen voor:
Instituties zorgen voor:
Hoge betrouwbaarheid
Voorzieningszekerheid
Betaalbaarheid
Veiligheid
Transactiekosten
Hoe rekeninghouden met risico’s en onzekerheden in economische transacties?
→ Rekening houden met de kosten die ontstaan bij het aangaan en uitvoeren van
transacties:
Zoek- en informatiekosten (uitzoeken van aankoop, is dit wel betrouwbaar? Waar?)
Onderhandelingskosten die leiden tot een overeenkomst
Controle en handhavingskosten (als het contract getekend is, moet je controleren of
de tegenpartij wel doet wat die beloofd)
Economische efficiëntie: minimale transactiekosten+ productiekosten
