Hoofdstuk 3: Farmacotherapie van epilepsie
(cursus is te uitgebreid!)
Inleiding
- +/- 0,5-1% van bevolking
- Medica>e kan in 80% aanvallen voorkomen, maar niet genezen
- Epilep&sche aanval: groepje neuronen depolariseert plots ongewenst, ac>va>e stukje cortex
→ Stukje motorische cortex => ongewenste beweging (bv. arm)
→ Hele motorische cortex => uitgebreide ongewenste bewegingen
→ Klinisch beeld aNankelijk van waar het misloopt: focaal of gegeneraliseerd
- Classifica&e: o.b.v. klinische presenta>e bij aanvang insult à therapie aan koppelen
→ Focaal begin (meest frequent)
→ Veralgemeend begin
→ Onbekend
- ANankelijk van aard, loca>e en uitgebreidheid à keuze therapie
- Behandeling: D die ongewenste depolarisa>e remmen of hyperpolarisa>e induceren, ac>va>e cortex
onderdrukken
→ Bijwerkingen: ook al is probleem focaal, toch onvermijdelijk meer veralgemeend ac>va>e
onderdrukken door D => seda>e, slaperigheid, invloed op cogni>e
- Oorzaken: duidelijke oorzaak à eerst oorzaak aanpakken, soms toch nog >jdelijk an>-epilep>ca nodig
in afwach>ng
→ Gene>sch/aangeboren
→ Neurologische aandoeningen
→ Infec>es (bv. meningi>s)
→ Metabole afwijkingen (bv. hypocalcemie)
→ Schedeltrauma
→ Tumoren
→ Hoge koorts
→ Intoxica>es
→ Ontwenning
→ …
Algemene beschouwingen
- Keuze an>-epilep>cum aNankelijk van type epilepsie
→ Acuut (status epilep>cus) of chronisch (vaak levenslang probleem)
→ Monotherapie indien mogelijk (hoe meer combina>e, hoe meer kans op bijwerkingen)
→ Keuze ook i.f.v. co-morbiditeit, CI’s, medica&e
- Ongewenste effecten
→ Bijna onvermijdelijk
→ Vooral seda>e
→ Smal therapeu>sch venster à plasmaspiegelme>ngen nodig (TDM)
→ Opvolging: om 3 maanden pt zien
§ Hematologie: bloedplaatjes, RBCs, WBCs
, § Leverfunc>e: hepatotoxiciteit (DILI)
§ Bijkomende specifieke bepalingen aNankelijk van D
→ Erns>ge huidafwijkingen: DRESS
→ Invloed op cogni>e
- Bijzondere voorzorgen: nooit plots stoppen (“rebound” status epilepicus), wel geleidelijk aan agouwen
(“uitsluipen”)
- Geneesmiddelinterac>es (heel veel!)
→ Farmacokine&sch: verdriningsinterac>es, induc>e/inhib>e
§ Bijna allemaal inductoren (CYP), behalve valproaat is inhibitor
→ Farmacodynamisch: andere D die ook mogelijks seda>eve effecten hebben => cumula>ef
§ Lacta>e: via borstvoeding naar neonaat => seda>ef
- Contracep>e en zwangerschap
→ Zwangerschap
§ Teratogeen: aangeboren misvormingen à preven>e: foliumzuur supplementen
§ Toch behandelen indien echt nodig, maar dan kiezen voor meest veilige D
→ Zwangerschapswens: preconcep>oneel meest veilige an>-epilep>cum opstarten (lamotrigine
en leve>racetam)
→ Geen zwangerschapswens: door induc>e CYPs werken hormonale contracep>va minder goed
(snellere oxida>e hormonale contracep>e => snellere agraak)
Chemie (niet kennen)
Werking
Na-kanaal blokkers: rem Na-influx => rem depolarisa>e
- Stabilisa>e geïnac>veerde toestand van kanaal
- Werkt beter naarmate kanaal meer open gaat (use-dependent) à goed, want zal vooral werken waar
ongewenste depolarisa>e plaatsvindt
- Fenytoïne
→ Algemene aspecten
§ = difenylhedantoïne
§ Oudste
§ Niet seda>ef
§ Niet vaak meer gebruikt (beter beschikbaar)
§ Indica>es: epilepsie (soms an>-aritmicum)
§ Doet vanalle las>ge dingen:
Ø Verdriningsinterac>es (hoge eiwitbinding)
Ø Induc>e
Ø Niet-lineaire kine>ek
→ Farmacokine&ek
§ Hoge eiwitbinding (+/- 90%)
§ Biotransforma>e (2-staps verwerking): hydroxyla>e via CYP à glucuronida>e
§ Niet-lineaire kine>ek: t1/2 aNankelijk van dosis (hoe groter dosis, hoe hoger
plasmaspiegel)
Ø EXAMEN: tekenen à dosis ↗ (x-as) => [plasma] ↗ exponen>eel (y-as)
Ø [plasma] ↗ snel bij kleine dosis ↗ à snel toxische neveneffecten
(cursus is te uitgebreid!)
Inleiding
- +/- 0,5-1% van bevolking
- Medica>e kan in 80% aanvallen voorkomen, maar niet genezen
- Epilep&sche aanval: groepje neuronen depolariseert plots ongewenst, ac>va>e stukje cortex
→ Stukje motorische cortex => ongewenste beweging (bv. arm)
→ Hele motorische cortex => uitgebreide ongewenste bewegingen
→ Klinisch beeld aNankelijk van waar het misloopt: focaal of gegeneraliseerd
- Classifica&e: o.b.v. klinische presenta>e bij aanvang insult à therapie aan koppelen
→ Focaal begin (meest frequent)
→ Veralgemeend begin
→ Onbekend
- ANankelijk van aard, loca>e en uitgebreidheid à keuze therapie
- Behandeling: D die ongewenste depolarisa>e remmen of hyperpolarisa>e induceren, ac>va>e cortex
onderdrukken
→ Bijwerkingen: ook al is probleem focaal, toch onvermijdelijk meer veralgemeend ac>va>e
onderdrukken door D => seda>e, slaperigheid, invloed op cogni>e
- Oorzaken: duidelijke oorzaak à eerst oorzaak aanpakken, soms toch nog >jdelijk an>-epilep>ca nodig
in afwach>ng
→ Gene>sch/aangeboren
→ Neurologische aandoeningen
→ Infec>es (bv. meningi>s)
→ Metabole afwijkingen (bv. hypocalcemie)
→ Schedeltrauma
→ Tumoren
→ Hoge koorts
→ Intoxica>es
→ Ontwenning
→ …
Algemene beschouwingen
- Keuze an>-epilep>cum aNankelijk van type epilepsie
→ Acuut (status epilep>cus) of chronisch (vaak levenslang probleem)
→ Monotherapie indien mogelijk (hoe meer combina>e, hoe meer kans op bijwerkingen)
→ Keuze ook i.f.v. co-morbiditeit, CI’s, medica&e
- Ongewenste effecten
→ Bijna onvermijdelijk
→ Vooral seda>e
→ Smal therapeu>sch venster à plasmaspiegelme>ngen nodig (TDM)
→ Opvolging: om 3 maanden pt zien
§ Hematologie: bloedplaatjes, RBCs, WBCs
, § Leverfunc>e: hepatotoxiciteit (DILI)
§ Bijkomende specifieke bepalingen aNankelijk van D
→ Erns>ge huidafwijkingen: DRESS
→ Invloed op cogni>e
- Bijzondere voorzorgen: nooit plots stoppen (“rebound” status epilepicus), wel geleidelijk aan agouwen
(“uitsluipen”)
- Geneesmiddelinterac>es (heel veel!)
→ Farmacokine&sch: verdriningsinterac>es, induc>e/inhib>e
§ Bijna allemaal inductoren (CYP), behalve valproaat is inhibitor
→ Farmacodynamisch: andere D die ook mogelijks seda>eve effecten hebben => cumula>ef
§ Lacta>e: via borstvoeding naar neonaat => seda>ef
- Contracep>e en zwangerschap
→ Zwangerschap
§ Teratogeen: aangeboren misvormingen à preven>e: foliumzuur supplementen
§ Toch behandelen indien echt nodig, maar dan kiezen voor meest veilige D
→ Zwangerschapswens: preconcep>oneel meest veilige an>-epilep>cum opstarten (lamotrigine
en leve>racetam)
→ Geen zwangerschapswens: door induc>e CYPs werken hormonale contracep>va minder goed
(snellere oxida>e hormonale contracep>e => snellere agraak)
Chemie (niet kennen)
Werking
Na-kanaal blokkers: rem Na-influx => rem depolarisa>e
- Stabilisa>e geïnac>veerde toestand van kanaal
- Werkt beter naarmate kanaal meer open gaat (use-dependent) à goed, want zal vooral werken waar
ongewenste depolarisa>e plaatsvindt
- Fenytoïne
→ Algemene aspecten
§ = difenylhedantoïne
§ Oudste
§ Niet seda>ef
§ Niet vaak meer gebruikt (beter beschikbaar)
§ Indica>es: epilepsie (soms an>-aritmicum)
§ Doet vanalle las>ge dingen:
Ø Verdriningsinterac>es (hoge eiwitbinding)
Ø Induc>e
Ø Niet-lineaire kine>ek
→ Farmacokine&ek
§ Hoge eiwitbinding (+/- 90%)
§ Biotransforma>e (2-staps verwerking): hydroxyla>e via CYP à glucuronida>e
§ Niet-lineaire kine>ek: t1/2 aNankelijk van dosis (hoe groter dosis, hoe hoger
plasmaspiegel)
Ø EXAMEN: tekenen à dosis ↗ (x-as) => [plasma] ↗ exponen>eel (y-as)
Ø [plasma] ↗ snel bij kleine dosis ↗ à snel toxische neveneffecten
