Maatschappijwetenschappen samenvatting VERHOUDING
1.1 – Sociale ongelijkheid
à Sociale ongelijkheid: een situatie waarin verschillen tussen mensen in al dan niet aangeboren
kenmerken, consequenties hebben voor hun maatschappelijke positie en leiden tot een ongelijke
verdeling van schaarse en hooggewaardeerde zaken, van waardering en behandeling.
à Cultuur: het geheel van voorstellingen, uitdrukkingsvormen, opvattingen, waarden en normen die
mensen als lid van een groep van een samenleving hebben verworven.
à Macht: het vermogen om hulpbronnen in te zetten om bepaalde doelstellingen te bereiken en de
handelingsmogelijkheden van anderen te beperken of te vergroten.
- Sekseverschillen: door genetische factoren veroorzaakte verschillen.
- Geslachtsverschillen: sociaal gevormde verschillen in sekse.
- Vermogen: het bezit dat iemand heeft.
- Status: de waardering en behandeling van personen op grond van hun maatschappelijke
positie en leefstijl.
- Verschillende vormen van sociale ongelijkheid:
1. Ongelijke verdeling van (politieke) macht.
2. Ongelijke verdeling van bezit.
3. Ongelijke verdeling van status.
1.2 – Sociale stratificatie
- Sociale stratificatie: een verdeling van de maatschappij in groepen waartussen sociale
ongelijkheid bestaat.
- Sociale mobiliteit: het stijgen of dalen op de sociale ladder.
- Gesloten samenleving: een maatschappij waarin de leden nauwelijks of geen kansen hebben
om te stijgen op de maatschappelijke ladder.
- Kastenmaatschappij: een maatschappij waarin je in een bepaalde kaste (sociale klasse) wordt
geboren en waar je niet meer uitkomt.
- Open samenleving: een maatschappij waarin je kansen om te stijgen op de maatschappelijke
ladder groter zijn.
,1.3 – Positietoewijzing en positieverwerving
- Maatschappelijke positie: de plaats die iemand inneemt ten opzichte van anderen.
- Positietoewijzing: maatschappelijke oorzaken waardoor een persoon of groep op een
bepaalde positie terechtkomt.
- Positieverwerving: het verkrijgen van een maatschappelijke positie door de eigen bijdrage
van een persoon of de groep waartoe hij behoort.
1.4 – Maatschappelijke posities en de gevolgen
à Socialisatie: het levenslange proces van overdracht en verwerving van de cultuur van de groep(en)
en de samenleving waartoe mensen behoren. Het proces bestaat uit opvoeding, opleiding en andere
vormen van omgang met anderen.
à Cultuur: het geheel van voorstellingen, uitdrukkingsvormen, opvattingen, waarden en normen die
mensen als lid van een groep van een samenleving hebben verworven.
- Cultureel kapitaal: culturele competenties waaronder kennis, houdingen, opvattingen en
smaak.
- Status: aanzien.
- Voorbeelden van wat een mens vormt:
1. Onderwijs
2. Gezondheid
3. Politiek
4. Cultuur
2.1 – Macht
à Macht: het vermogen om hulpbronnen in te zetten om bepaalde doelstellingen te bereiken en de
handelingsmogelijkheden van anderen te beperken of te vergroten.
à Socialisatie: het levenslange proces van overdracht en verwerving van de cultuur van de groep(en)
en de samenleving waar mensen toe behoren. Het proces bestaat uit opvoeding, opleiding en andere
vormen van omgang met anderen.
- Microniveau: individueel.
- Mesoniveau: groepsniveau.
- Macroniveau: samenleving, nationaal of internationaal.
- Interpersoonlijk: tussen enkele mensen.
, - Organisatiegraad: het percentage werknemers binnen een bepaalde bedrijfstak of
beroepsgroep dat lid is van een vakbond.
- NAVO: Noord Atlantische Verdragsorganisatie.
- Formele macht: de macht die formeel is afgesproken en vastgelegd.
- Informele macht: de macht die iemand krijgt door zijn uitstraling.
- Charisma: de persoonlijkheid en het vermogen dat iemand heeft om andere mensen
onmiddellijk van zijn gelijk te overtuigen.
- Economische macht: afhankelijkheden die te maken hebben met de productie en distributie
van schaarse goederen.
- Cognitieve bronnen: afhankelijkheden die te maken hebben met het feit dat mensen van en
aan elkaar leren.
- Affectieve bindingen: afhankelijkheden die te maken hebben met positieve en negatieve
gevoelens van mensen voor elkaar.
- Politieke macht: middelen tot legitiem uitoefenen van dwang.
- Trias Politica: drie machten die formeel niet alleen onderscheiden maar ook gescheiden zijn
(uitvoerende, wetgevende en rechterlijke macht).
- Legitiem: wettelijk.
- Macht komt op verschillende niveaus voor:
1. Microniveau
2. Mesoniveau
3. Macroniveau
2.2 – Politieke participatie en politieke macht
- Electorale participatie: door middel van het actief of passief kiesrecht deelnemen aan een
verkiezingscampagne en campagneactiviteiten.
- Niet-electorale participatie: contact met autoriteiten, politici, afgevaardigden, partijen etc.
- Actief kiesrecht: je gaat zelf stemmen.
- Passief kiesrecht: je stelt je verkiesbaar.
- Mensen kunnen op 2 verschillende manieren politiek participeren:
1. Electorale participatie
2. Niet-electorale participatie
1.1 – Sociale ongelijkheid
à Sociale ongelijkheid: een situatie waarin verschillen tussen mensen in al dan niet aangeboren
kenmerken, consequenties hebben voor hun maatschappelijke positie en leiden tot een ongelijke
verdeling van schaarse en hooggewaardeerde zaken, van waardering en behandeling.
à Cultuur: het geheel van voorstellingen, uitdrukkingsvormen, opvattingen, waarden en normen die
mensen als lid van een groep van een samenleving hebben verworven.
à Macht: het vermogen om hulpbronnen in te zetten om bepaalde doelstellingen te bereiken en de
handelingsmogelijkheden van anderen te beperken of te vergroten.
- Sekseverschillen: door genetische factoren veroorzaakte verschillen.
- Geslachtsverschillen: sociaal gevormde verschillen in sekse.
- Vermogen: het bezit dat iemand heeft.
- Status: de waardering en behandeling van personen op grond van hun maatschappelijke
positie en leefstijl.
- Verschillende vormen van sociale ongelijkheid:
1. Ongelijke verdeling van (politieke) macht.
2. Ongelijke verdeling van bezit.
3. Ongelijke verdeling van status.
1.2 – Sociale stratificatie
- Sociale stratificatie: een verdeling van de maatschappij in groepen waartussen sociale
ongelijkheid bestaat.
- Sociale mobiliteit: het stijgen of dalen op de sociale ladder.
- Gesloten samenleving: een maatschappij waarin de leden nauwelijks of geen kansen hebben
om te stijgen op de maatschappelijke ladder.
- Kastenmaatschappij: een maatschappij waarin je in een bepaalde kaste (sociale klasse) wordt
geboren en waar je niet meer uitkomt.
- Open samenleving: een maatschappij waarin je kansen om te stijgen op de maatschappelijke
ladder groter zijn.
,1.3 – Positietoewijzing en positieverwerving
- Maatschappelijke positie: de plaats die iemand inneemt ten opzichte van anderen.
- Positietoewijzing: maatschappelijke oorzaken waardoor een persoon of groep op een
bepaalde positie terechtkomt.
- Positieverwerving: het verkrijgen van een maatschappelijke positie door de eigen bijdrage
van een persoon of de groep waartoe hij behoort.
1.4 – Maatschappelijke posities en de gevolgen
à Socialisatie: het levenslange proces van overdracht en verwerving van de cultuur van de groep(en)
en de samenleving waartoe mensen behoren. Het proces bestaat uit opvoeding, opleiding en andere
vormen van omgang met anderen.
à Cultuur: het geheel van voorstellingen, uitdrukkingsvormen, opvattingen, waarden en normen die
mensen als lid van een groep van een samenleving hebben verworven.
- Cultureel kapitaal: culturele competenties waaronder kennis, houdingen, opvattingen en
smaak.
- Status: aanzien.
- Voorbeelden van wat een mens vormt:
1. Onderwijs
2. Gezondheid
3. Politiek
4. Cultuur
2.1 – Macht
à Macht: het vermogen om hulpbronnen in te zetten om bepaalde doelstellingen te bereiken en de
handelingsmogelijkheden van anderen te beperken of te vergroten.
à Socialisatie: het levenslange proces van overdracht en verwerving van de cultuur van de groep(en)
en de samenleving waar mensen toe behoren. Het proces bestaat uit opvoeding, opleiding en andere
vormen van omgang met anderen.
- Microniveau: individueel.
- Mesoniveau: groepsniveau.
- Macroniveau: samenleving, nationaal of internationaal.
- Interpersoonlijk: tussen enkele mensen.
, - Organisatiegraad: het percentage werknemers binnen een bepaalde bedrijfstak of
beroepsgroep dat lid is van een vakbond.
- NAVO: Noord Atlantische Verdragsorganisatie.
- Formele macht: de macht die formeel is afgesproken en vastgelegd.
- Informele macht: de macht die iemand krijgt door zijn uitstraling.
- Charisma: de persoonlijkheid en het vermogen dat iemand heeft om andere mensen
onmiddellijk van zijn gelijk te overtuigen.
- Economische macht: afhankelijkheden die te maken hebben met de productie en distributie
van schaarse goederen.
- Cognitieve bronnen: afhankelijkheden die te maken hebben met het feit dat mensen van en
aan elkaar leren.
- Affectieve bindingen: afhankelijkheden die te maken hebben met positieve en negatieve
gevoelens van mensen voor elkaar.
- Politieke macht: middelen tot legitiem uitoefenen van dwang.
- Trias Politica: drie machten die formeel niet alleen onderscheiden maar ook gescheiden zijn
(uitvoerende, wetgevende en rechterlijke macht).
- Legitiem: wettelijk.
- Macht komt op verschillende niveaus voor:
1. Microniveau
2. Mesoniveau
3. Macroniveau
2.2 – Politieke participatie en politieke macht
- Electorale participatie: door middel van het actief of passief kiesrecht deelnemen aan een
verkiezingscampagne en campagneactiviteiten.
- Niet-electorale participatie: contact met autoriteiten, politici, afgevaardigden, partijen etc.
- Actief kiesrecht: je gaat zelf stemmen.
- Passief kiesrecht: je stelt je verkiesbaar.
- Mensen kunnen op 2 verschillende manieren politiek participeren:
1. Electorale participatie
2. Niet-electorale participatie
