Samenvatting
Stralingsdeskundigheid
Periode 2
Inhoudsopgave
Leerdoelen.................................................................................................................................................... 3
Samenvatting................................................................................................................................................. 4
Dosislimieten (effectieve dosis)............................................................................................................................4
Werker..................................................................................................................................................................4
Patiënt..................................................................................................................................................................4
Biologisch effect...................................................................................................................................................5
Stralings syndromen.............................................................................................................................................5
Wet- en regelgeving.............................................................................................................................................6
Wat is TMS...........................................................................................................................................................6
Stralingssoorten...................................................................................................................................................6
Ioniserende straling..............................................................................................................................................6
Deeltjes vs EM-straling.........................................................................................................................................7
Deeltjesstraling (corpusculair).........................................................................................................................7
Elektromagnetische straling (fotonen)............................................................................................................7
Onderverdeeld naar ontstaanswijze....................................................................................................................7
Radiactief verval...............................................................................................................................................7
Kunstmatig opgewekt......................................................................................................................................7
Isotopen................................................................................................................................................................7
Bètastraling..........................................................................................................................................................7
Neutronenoverschot:.......................................................................................................................................7
Neutronentekort:.............................................................................................................................................8
β-deeltje:..........................................................................................................................................................8
Alfastraling...........................................................................................................................................................8
Kern te zwaar:..................................................................................................................................................8
Alfa-deeltje:.....................................................................................................................................................8
Gammastraling.....................................................................................................................................................8
Kern heeft energie-overschot (m = metastabiel).............................................................................................8
γ-foton:............................................................................................................................................................8
Röntgenbuis..........................................................................................................................................................8
Lineaire versneller:...............................................................................................................................................8
Direct vs. Indirect ioniserend................................................................................................................................9
Indirect ioniserend...........................................................................................................................................9
Direct ioniserend..............................................................................................................................................9
Soorten straling....................................................................................................................................................9
Atoombouw..........................................................................................................................................................9
Kern......................................................................................................................................................................9
1
, Elektronenwolk...................................................................................................................................................10
Lading van een atoom........................................................................................................................................10
Atoomnummer...................................................................................................................................................10
Isotopen..............................................................................................................................................................10
Isobaren..............................................................................................................................................................10
Isotonen..............................................................................................................................................................10
Isomeren.............................................................................................................................................................10
Atoommodel van Bohr.......................................................................................................................................11
Elektronenschillen..............................................................................................................................................11
Excitatie en ionisatie van atomen......................................................................................................................11
Interactie foton en materie................................................................................................................................12
Wisselwerkingsprocessen...................................................................................................................................12
Coherente verstrooiing..................................................................................................................................12
Foto-elektrisch effect.....................................................................................................................................13
Comptoneffect...............................................................................................................................................13
Paarvorming...................................................................................................................................................14
Kernfoto effect...............................................................................................................................................15
Dominant.......................................................................................................................................................16
Vakgebied.......................................................................................................................................................16
Vervolg processen..............................................................................................................................................16
Karakteristieke straling...................................................................................................................................16
Auger elektron...............................................................................................................................................17
Annihilatie straling.........................................................................................................................................17
Neutronenstraling..........................................................................................................................................17
Excitatie en ionisatie...........................................................................................................................................17
Wat is dosimetrie...............................................................................................................................................18
Interactie ioniserende straling en massa...........................................................................................................18
Waarom meten..................................................................................................................................................18
Ioniserende straling............................................................................................................................................19
Geabsorbeerde dosis (D)....................................................................................................................................19
interactie ioniserende straling en massa...........................................................................................................19
Kerma VS dosis...................................................................................................................................................19
Voor indirect ioniserende straling......................................................................................................................19
KERMA................................................................................................................................................................20
KERMA VS dosis..................................................................................................................................................20
Gray of sievert....................................................................................................................................................20
Exposie................................................................................................................................................................20
Parameters kV en mAs.......................................................................................................................................20
Remspectrum.....................................................................................................................................................21
Build-up..............................................................................................................................................................21
2
, Leerdoelen
o Uitleggen welke biologische effecten ioniserende straling heeft.
o Voorbeelden geven hoe dit biologische effect positief gebruikt kan worden.
o Voorbeelden van maatregelen geven hoe hij zichzelf, blootgestelde werkers als niet
blootgestelde werkers en patiënten tegen ioniserende straling beschermt.
o een beschrijving geven van de opbouw van een atoom volgens het model van Bohr.
elementaire bouwstenen van een atoom met hun eigenschappen benoemen.
de relatie tussen atoomnummers en elementen kunnen uitleggen.
o Van de volgende stralingssoorten: • Elektronenstraling • Röntgenstraling •
Alfastraling • Bètastralen • Gammastraling Het volgende geven en omschrijven •
Ontstaanswijze • Voorbeeld van een toepassing (binnen MBRT en buiten MBRT) •
Reden van de toepassing
coherente verstrooiing te beschrijven en daarbij de producten te benoemen:
foto-elektrisch effect te beschrijven en daarbij de producten te benoemen
Comptoneffect te beschrijven en daarbij de producten te benoemen:
Paarvorming te beschrijven en daarbij de producten te benoemen:
kernfoto-effect te beschrijven en daarbij de producten te benoemen:
excitatie en ionisatie beschrijven
De fysische dosimetrische en stralingsbeschermingsgrootheden te
benoemen en in eigen woorden uit te leggen
o De tot op heden gebruikte basisformules te herkennen
o De tot op heden gebruikte basisformules te hanteren en om te zetten
o De formules toe te passen in een specifieke situatie en hiermee een berekening
uitvoeren.
o Het begrip build-up toepassen in voorkomende afschermingsvraagstukken.
o De intensiteit en de richting van verstrooide straling aangeven in relatie met de
energie van de gemiddelde invallende bundel.
o De relatie die de verzwakking van fotonen beschrijft gebruiken.
o Een omschrijving geven van de begrippen lineïeke verzwakkingscoëfficiënt,
massieke verzwakkingscoëfficiënt en halveringsdikte.
o Uitleggen wat wordt bedoeld met de intree- en uittreedosis
o Kan de invloed van versnelling spanning op de dosisverdeling (de invloed van build -
up, absorptie, verschillende dichtheden) in de patiënt uitleggen en de begrippen
juist hanteren...
o Kan uitleggen hoe röntgenstraling ontstaat
o Kan het verschil tussen remstraling en karakteristieke straling uitleggen.
o Kan de onderdelen van een röntgenbuis benoemen.
o Kan de werking van de röntgenbuis uitleggen.
o Kan de begrippen buisspanning en buislading beschrijven en uitleggen.
o Kan uitleggen wat een energiespectrum is.
o Kan uitleggen wat de invloed van buisspanning en buislading op het
energiespectrum is.
o Kan uitleggen wat het verschil is tussen mono- en polyenergetische straling.
o Kan uitleggen wat de invloed van een filter is op het röntgenspectrum en de dosis.
3
Stralingsdeskundigheid
Periode 2
Inhoudsopgave
Leerdoelen.................................................................................................................................................... 3
Samenvatting................................................................................................................................................. 4
Dosislimieten (effectieve dosis)............................................................................................................................4
Werker..................................................................................................................................................................4
Patiënt..................................................................................................................................................................4
Biologisch effect...................................................................................................................................................5
Stralings syndromen.............................................................................................................................................5
Wet- en regelgeving.............................................................................................................................................6
Wat is TMS...........................................................................................................................................................6
Stralingssoorten...................................................................................................................................................6
Ioniserende straling..............................................................................................................................................6
Deeltjes vs EM-straling.........................................................................................................................................7
Deeltjesstraling (corpusculair).........................................................................................................................7
Elektromagnetische straling (fotonen)............................................................................................................7
Onderverdeeld naar ontstaanswijze....................................................................................................................7
Radiactief verval...............................................................................................................................................7
Kunstmatig opgewekt......................................................................................................................................7
Isotopen................................................................................................................................................................7
Bètastraling..........................................................................................................................................................7
Neutronenoverschot:.......................................................................................................................................7
Neutronentekort:.............................................................................................................................................8
β-deeltje:..........................................................................................................................................................8
Alfastraling...........................................................................................................................................................8
Kern te zwaar:..................................................................................................................................................8
Alfa-deeltje:.....................................................................................................................................................8
Gammastraling.....................................................................................................................................................8
Kern heeft energie-overschot (m = metastabiel).............................................................................................8
γ-foton:............................................................................................................................................................8
Röntgenbuis..........................................................................................................................................................8
Lineaire versneller:...............................................................................................................................................8
Direct vs. Indirect ioniserend................................................................................................................................9
Indirect ioniserend...........................................................................................................................................9
Direct ioniserend..............................................................................................................................................9
Soorten straling....................................................................................................................................................9
Atoombouw..........................................................................................................................................................9
Kern......................................................................................................................................................................9
1
, Elektronenwolk...................................................................................................................................................10
Lading van een atoom........................................................................................................................................10
Atoomnummer...................................................................................................................................................10
Isotopen..............................................................................................................................................................10
Isobaren..............................................................................................................................................................10
Isotonen..............................................................................................................................................................10
Isomeren.............................................................................................................................................................10
Atoommodel van Bohr.......................................................................................................................................11
Elektronenschillen..............................................................................................................................................11
Excitatie en ionisatie van atomen......................................................................................................................11
Interactie foton en materie................................................................................................................................12
Wisselwerkingsprocessen...................................................................................................................................12
Coherente verstrooiing..................................................................................................................................12
Foto-elektrisch effect.....................................................................................................................................13
Comptoneffect...............................................................................................................................................13
Paarvorming...................................................................................................................................................14
Kernfoto effect...............................................................................................................................................15
Dominant.......................................................................................................................................................16
Vakgebied.......................................................................................................................................................16
Vervolg processen..............................................................................................................................................16
Karakteristieke straling...................................................................................................................................16
Auger elektron...............................................................................................................................................17
Annihilatie straling.........................................................................................................................................17
Neutronenstraling..........................................................................................................................................17
Excitatie en ionisatie...........................................................................................................................................17
Wat is dosimetrie...............................................................................................................................................18
Interactie ioniserende straling en massa...........................................................................................................18
Waarom meten..................................................................................................................................................18
Ioniserende straling............................................................................................................................................19
Geabsorbeerde dosis (D)....................................................................................................................................19
interactie ioniserende straling en massa...........................................................................................................19
Kerma VS dosis...................................................................................................................................................19
Voor indirect ioniserende straling......................................................................................................................19
KERMA................................................................................................................................................................20
KERMA VS dosis..................................................................................................................................................20
Gray of sievert....................................................................................................................................................20
Exposie................................................................................................................................................................20
Parameters kV en mAs.......................................................................................................................................20
Remspectrum.....................................................................................................................................................21
Build-up..............................................................................................................................................................21
2
, Leerdoelen
o Uitleggen welke biologische effecten ioniserende straling heeft.
o Voorbeelden geven hoe dit biologische effect positief gebruikt kan worden.
o Voorbeelden van maatregelen geven hoe hij zichzelf, blootgestelde werkers als niet
blootgestelde werkers en patiënten tegen ioniserende straling beschermt.
o een beschrijving geven van de opbouw van een atoom volgens het model van Bohr.
elementaire bouwstenen van een atoom met hun eigenschappen benoemen.
de relatie tussen atoomnummers en elementen kunnen uitleggen.
o Van de volgende stralingssoorten: • Elektronenstraling • Röntgenstraling •
Alfastraling • Bètastralen • Gammastraling Het volgende geven en omschrijven •
Ontstaanswijze • Voorbeeld van een toepassing (binnen MBRT en buiten MBRT) •
Reden van de toepassing
coherente verstrooiing te beschrijven en daarbij de producten te benoemen:
foto-elektrisch effect te beschrijven en daarbij de producten te benoemen
Comptoneffect te beschrijven en daarbij de producten te benoemen:
Paarvorming te beschrijven en daarbij de producten te benoemen:
kernfoto-effect te beschrijven en daarbij de producten te benoemen:
excitatie en ionisatie beschrijven
De fysische dosimetrische en stralingsbeschermingsgrootheden te
benoemen en in eigen woorden uit te leggen
o De tot op heden gebruikte basisformules te herkennen
o De tot op heden gebruikte basisformules te hanteren en om te zetten
o De formules toe te passen in een specifieke situatie en hiermee een berekening
uitvoeren.
o Het begrip build-up toepassen in voorkomende afschermingsvraagstukken.
o De intensiteit en de richting van verstrooide straling aangeven in relatie met de
energie van de gemiddelde invallende bundel.
o De relatie die de verzwakking van fotonen beschrijft gebruiken.
o Een omschrijving geven van de begrippen lineïeke verzwakkingscoëfficiënt,
massieke verzwakkingscoëfficiënt en halveringsdikte.
o Uitleggen wat wordt bedoeld met de intree- en uittreedosis
o Kan de invloed van versnelling spanning op de dosisverdeling (de invloed van build -
up, absorptie, verschillende dichtheden) in de patiënt uitleggen en de begrippen
juist hanteren...
o Kan uitleggen hoe röntgenstraling ontstaat
o Kan het verschil tussen remstraling en karakteristieke straling uitleggen.
o Kan de onderdelen van een röntgenbuis benoemen.
o Kan de werking van de röntgenbuis uitleggen.
o Kan de begrippen buisspanning en buislading beschrijven en uitleggen.
o Kan uitleggen wat een energiespectrum is.
o Kan uitleggen wat de invloed van buisspanning en buislading op het
energiespectrum is.
o Kan uitleggen wat het verschil is tussen mono- en polyenergetische straling.
o Kan uitleggen wat de invloed van een filter is op het röntgenspectrum en de dosis.
3
