Taallab 1 samenvatting
Inhoud
1.1 Waarom (taal)onderwijs?.................................................................................................................2
1.2 Visies.................................................................................................................................................2
1.3 Inhouden en doelen.........................................................................................................................3
1.4 Didactiek van het taalonderwijs.......................................................................................................3
2.1 Wat is taal?.......................................................................................................................................4
2.2 Functies van taal...............................................................................................................................4
2.3 Betekenis van taal.............................................................................................................................5
2.4 Systeem............................................................................................................................................6
2.5 Meertaligheid...................................................................................................................................6
3.1 Taalverwerving via spreken en luisteren..........................................................................................7
3.2 Taalverwerving via lezen en schrijven..............................................................................................7
Theorie college 4....................................................................................................................................8
4.4 Praktijk: algemeen............................................................................................................................9
4.5 Praktijk: het jonge kind...................................................................................................................10
4.6 Praktijk: het oudere kind................................................................................................................11
12.1 Achtergronden..............................................................................................................................12
12.2 Opvattingen over tweedetaalonderwijs.......................................................................................12
12.3 Leerstof en doelen........................................................................................................................12
4 fases in taalverwerving: BELANGRIJK
1. Prelinguale / preverbale fase (0-1 jaar)
Huilen is eerste teken van communicatie
Vocaliseren zijn losse klanken
Vocaal spel is meer variatie en experimenteren
Brabbelen combinatie van klinker- en medeklinkergeluiden
2. Vroeglinguale fase (1-2,5 jaar)
Symboolbewustzijn, ze snappen dat een woord bij een voorwerp past
Imitatie, na doen
Eénwoordzinnen en tweewoordzinnen
3. Differentiatiefase (2,5-5 jaar)
Langere zinnen en beter verstaanbaar. Ze begrijpen meer en gebruiken meer woorden. Ze oefenen
met meervoud of met verleden tijd (loopte, booms) overgeneralisatie
4. Voltooiingsfase (5-7 jaar)
Ze kennen taal specifieke kenmerken (goede meervoud en verleden tijd)
Fonologische component, ze kunnen alle klanken vormen en gebruiken
Morfologie, woordvorming klopt
Basisgrammatica, ze kennen de basis
Letterlijk en figuurlijk wordt begrepen
Portaal
1
, 1.1 Waarom (taal)onderwijs?
Taal zorgt voor:
- Onszelf uitdrukken en ontwikkelen
- Relaties aan met andere
- 2 primaire menselijke behoeften: jezelf uiten (expressie) en verbinden (contact) met anderen
- Kennis krijgen (leren nieuwe woorden, ideeën, concepten en theorieën)
Taal is verbonden met onze persoonlijkheid en identiteit.
Voor kinderen is het belangrijk dat ze het bovenstaande allemaal leren, in het basisonderwijs. Zodat
ze zichzelf kunnen leren kennen en ontwikkelen hoe ze zelf willen zijn.
Kernfuncties van het onderwijs:
Kwalificatie: het zich eigen maken van kennis, vaardigheden en houdingen zodat ze in de
multiculturele maatschappij passen en beroep kunnen uitoefenen.
Socialisatie: voorbereid worden op leven in een gemeenschap met eigen tradities, gewoonten, regels
en praktijken. Iemand wordt bewust en onbewust van cultuurkenmerken.
Subjectivering: vorming van een persoon. Gaat om menselijke individualiteit én subjectiviteit.
Leerlingen leren bewust worden van verantwoordelijkheid en leren of wat zij willen ook in de wereld
past.
1.2 Visies
Taal wordt gegeven hoe leerkrachten het het best vinden voor de klas. Vaak behavioristisch, cognitief
of constructivistische/sociaal-culturele leertheorieën. Constructivisme heeft interactie tussen lerende
en leeromgeving centraal. Sinds eind ’60 ook maatschappelijke ontwikkelingen belangrijk, kinderen
moesten communicatie en expressie leren verwoorden. Communicatie gaat steeds sneller en
digitaal, kinderen moeten hier op voorbereid worden.
Acht visies in taalonderwijs:
Traditioneel taalonderwijs
Nadruk op schriftelijke vaardigheden. Grammatica belangrijk; ontleden (redekundig ontleden),
woordsoorten (taalkundige ontleding). Bij schrijven spelling belangrijk, veel oefeningen. Bij lezen;
leestechniek, leesbegrip en leesbeleving. Voordeel is overzicht, nadeel is domeinen (spreken, lezen,
luisteren, schrijven) niet evenwichtig.
Thematisch-cursorisch taalonderwijs
Nadruk op taalgebruik in zinvolle situaties. Werken met thema’s. Al werkend doen ze taalervaring op.
Cursorisch taalonderwijs is taal wat niet in de thema’s past, zoals technisch lezen, spelling en
grammatica. Voordeel kinderen werken met thema’s vinden ze leuk dan voelt het zinvol, nadeel kost
veel tijd dus moeilijk balans tussen thematisch en cursorisch.
Taal bij alle vakken
Kinderen laten praten over natuurkundig verschijnsel als drijven en zinken. Voordeel kinderen vinden
het betekenisvol, nadeel sommige taalonderdelen niet goed aanbod.
Communicatief taalonderwijs
Leren schriftelijk en mondeling communiceren. Minder aandacht voor correctheid en meer naar
communicatie overbrengen. Zender boodschap ontvanger. Voordeel kinderen gemotiveerd,
nadeel kan geforceerd worden als leerkracht ze steeds moet kiezen.
Whole-languagebenadering
Alle domeinen in een leren. Onderwerpen dat ieder kind kan meepraten. Niet lesstof centraal maar
taalgebruiker. Verhaal vertellen of door voorlezen boek reacties vragen. Bespreken in kring/duo,
hierover schrijven en bespreken. Nabespreken of het duidelijk is en of boodschap overgekomen is.
Strategisch taalonderwijs
Kinderen krijgen stappenplannen en strategieën om iets te doen (hoofdgedachte vinden in tekst).
Voordeel ze krijgen duidelijk middel, nadeel steeds het zelfde kan vervelend zijn.
Taakgericht onderwijs
2
Inhoud
1.1 Waarom (taal)onderwijs?.................................................................................................................2
1.2 Visies.................................................................................................................................................2
1.3 Inhouden en doelen.........................................................................................................................3
1.4 Didactiek van het taalonderwijs.......................................................................................................3
2.1 Wat is taal?.......................................................................................................................................4
2.2 Functies van taal...............................................................................................................................4
2.3 Betekenis van taal.............................................................................................................................5
2.4 Systeem............................................................................................................................................6
2.5 Meertaligheid...................................................................................................................................6
3.1 Taalverwerving via spreken en luisteren..........................................................................................7
3.2 Taalverwerving via lezen en schrijven..............................................................................................7
Theorie college 4....................................................................................................................................8
4.4 Praktijk: algemeen............................................................................................................................9
4.5 Praktijk: het jonge kind...................................................................................................................10
4.6 Praktijk: het oudere kind................................................................................................................11
12.1 Achtergronden..............................................................................................................................12
12.2 Opvattingen over tweedetaalonderwijs.......................................................................................12
12.3 Leerstof en doelen........................................................................................................................12
4 fases in taalverwerving: BELANGRIJK
1. Prelinguale / preverbale fase (0-1 jaar)
Huilen is eerste teken van communicatie
Vocaliseren zijn losse klanken
Vocaal spel is meer variatie en experimenteren
Brabbelen combinatie van klinker- en medeklinkergeluiden
2. Vroeglinguale fase (1-2,5 jaar)
Symboolbewustzijn, ze snappen dat een woord bij een voorwerp past
Imitatie, na doen
Eénwoordzinnen en tweewoordzinnen
3. Differentiatiefase (2,5-5 jaar)
Langere zinnen en beter verstaanbaar. Ze begrijpen meer en gebruiken meer woorden. Ze oefenen
met meervoud of met verleden tijd (loopte, booms) overgeneralisatie
4. Voltooiingsfase (5-7 jaar)
Ze kennen taal specifieke kenmerken (goede meervoud en verleden tijd)
Fonologische component, ze kunnen alle klanken vormen en gebruiken
Morfologie, woordvorming klopt
Basisgrammatica, ze kennen de basis
Letterlijk en figuurlijk wordt begrepen
Portaal
1
, 1.1 Waarom (taal)onderwijs?
Taal zorgt voor:
- Onszelf uitdrukken en ontwikkelen
- Relaties aan met andere
- 2 primaire menselijke behoeften: jezelf uiten (expressie) en verbinden (contact) met anderen
- Kennis krijgen (leren nieuwe woorden, ideeën, concepten en theorieën)
Taal is verbonden met onze persoonlijkheid en identiteit.
Voor kinderen is het belangrijk dat ze het bovenstaande allemaal leren, in het basisonderwijs. Zodat
ze zichzelf kunnen leren kennen en ontwikkelen hoe ze zelf willen zijn.
Kernfuncties van het onderwijs:
Kwalificatie: het zich eigen maken van kennis, vaardigheden en houdingen zodat ze in de
multiculturele maatschappij passen en beroep kunnen uitoefenen.
Socialisatie: voorbereid worden op leven in een gemeenschap met eigen tradities, gewoonten, regels
en praktijken. Iemand wordt bewust en onbewust van cultuurkenmerken.
Subjectivering: vorming van een persoon. Gaat om menselijke individualiteit én subjectiviteit.
Leerlingen leren bewust worden van verantwoordelijkheid en leren of wat zij willen ook in de wereld
past.
1.2 Visies
Taal wordt gegeven hoe leerkrachten het het best vinden voor de klas. Vaak behavioristisch, cognitief
of constructivistische/sociaal-culturele leertheorieën. Constructivisme heeft interactie tussen lerende
en leeromgeving centraal. Sinds eind ’60 ook maatschappelijke ontwikkelingen belangrijk, kinderen
moesten communicatie en expressie leren verwoorden. Communicatie gaat steeds sneller en
digitaal, kinderen moeten hier op voorbereid worden.
Acht visies in taalonderwijs:
Traditioneel taalonderwijs
Nadruk op schriftelijke vaardigheden. Grammatica belangrijk; ontleden (redekundig ontleden),
woordsoorten (taalkundige ontleding). Bij schrijven spelling belangrijk, veel oefeningen. Bij lezen;
leestechniek, leesbegrip en leesbeleving. Voordeel is overzicht, nadeel is domeinen (spreken, lezen,
luisteren, schrijven) niet evenwichtig.
Thematisch-cursorisch taalonderwijs
Nadruk op taalgebruik in zinvolle situaties. Werken met thema’s. Al werkend doen ze taalervaring op.
Cursorisch taalonderwijs is taal wat niet in de thema’s past, zoals technisch lezen, spelling en
grammatica. Voordeel kinderen werken met thema’s vinden ze leuk dan voelt het zinvol, nadeel kost
veel tijd dus moeilijk balans tussen thematisch en cursorisch.
Taal bij alle vakken
Kinderen laten praten over natuurkundig verschijnsel als drijven en zinken. Voordeel kinderen vinden
het betekenisvol, nadeel sommige taalonderdelen niet goed aanbod.
Communicatief taalonderwijs
Leren schriftelijk en mondeling communiceren. Minder aandacht voor correctheid en meer naar
communicatie overbrengen. Zender boodschap ontvanger. Voordeel kinderen gemotiveerd,
nadeel kan geforceerd worden als leerkracht ze steeds moet kiezen.
Whole-languagebenadering
Alle domeinen in een leren. Onderwerpen dat ieder kind kan meepraten. Niet lesstof centraal maar
taalgebruiker. Verhaal vertellen of door voorlezen boek reacties vragen. Bespreken in kring/duo,
hierover schrijven en bespreken. Nabespreken of het duidelijk is en of boodschap overgekomen is.
Strategisch taalonderwijs
Kinderen krijgen stappenplannen en strategieën om iets te doen (hoofdgedachte vinden in tekst).
Voordeel ze krijgen duidelijk middel, nadeel steeds het zelfde kan vervelend zijn.
Taakgericht onderwijs
2
