Opleiding: Voeding en diëtetiek
Leerjaar: Leerjaar 1
Onderwerp: Vetten
Vakken: Chemie, fysiologie, pathologie, dieetleer, levensmiddelenleer,
voedingsleer en psychologie
Type: Samenvattingen van colleges
,Inhoud
Introductiecollege chemie....................................................................................................................... 3
Onderwerp: Lipiden............................................................................................................................. 3
Introductiecollege fysiologie en pathologie ............................................................................................ 6
Onderwerp: Vetten en spijsvertering .................................................................................................. 6
Startcollege dieetleer blok ...................................................................................................................... 9
Onderwerp: Overgewicht en hart- en vaatziekten ............................................................................. 9
Startcollege voedingsmiddelenleer ....................................................................................................... 13
Onderwerp: Vetten ........................................................................................................................... 13
Startcollege voedingsleer ...................................................................................................................... 14
Onderwerp: Vetten ........................................................................................................................... 14
College psychologie ............................................................................................................................... 17
Onderwerp: Motivatie, gedragsverandering en positieve gezondheid ............................................ 17
Vervolgcollege chemie .......................................................................................................................... 20
Onderwerp: Cholesterol en vertering en metabolisme van vetten .................................................. 20
, Introductiecollege chemie
Onderwerp: Lipiden
Lipiden:
Lipiden zijn vetten en vetachtige stoffen. Ze zijn apolair, doordat ze veel apolaire bindingen bevatten
met C- en H-atomen. Alle lipiden zijn niet oplosbaar in water, doordat is dat de apolaire bindingen
van lipiden niet kunnen mengen met de polaire bindingen van water.
Vetzuren:
Een vetzuur is een lipide bestaande uit een lange koolstofketen met H-atomen en aan het einde van
de keten een zure groep (COOH). Vetzuren kunnen op verschillende manieren getekend worden
Manieren voor het tekenen van verzuren:
- De ball-and-stick methode
- De condensed structural formula
- De line angle structural formula
Er zijn verschillende soorten verzuren. Deze vetzuren verschillen qua lengte en type. De verschillende
soorten zijn in onderstaande lijsten te lezen.
Soorten vetzuren (qua lengte):
- SCT = Short chain triglycerides. Dit zijn triglyceriden bestaande uit 4 tot 6 C-atomen.
- MCT = Medium chain triglycerides. Dit zijn triglyceriden bestaande uit 8 tot 12 C-atomen.
- LCT = Long chain triglycerides. Dit zijn triglyceriden bestaande uit 12 tot 20 C-atomen.
Soorten vetzuren (qua type):
- Verzadigde vetzuren = Vetzuren zonder dubbele bindingen in de keten. Deze vetten worden
als ongezond gezien, omdat het invloed heeft op het cholesterolgehalte.
- Enkelvoudig onverzadigde vetzuren = Vetzuren met 1 dubbele binding in de keten.
- Meervoudig onverzadigde vetzuren = Vetzuren met meerdere dubbele bindingen in de
keten.
Er zit ook verschil in de structuur van de verschillende typen vetten. Verzadigde vetten zijn vast bij
kamertemperatuur en onverzadigde vetten vloeibaar. Dit komt doordat verzadigde vetzuren goed op
elkaar te stapelen zijn en hierdoor een hoge dichtheid hebben. Onverzadigde vetten zijn niet goed
stapelbaar, waardoor ze een lagere dichtheid hebben. Het zijn dan oliën. Het verschil in de mate van
stapelbaarheid is te vergelijken met een zak chips en een bus Pringles. In dit geval zijn de
onverzadigde vetten de zak chips en de verzadigde vetten de bus Pringles.
Vetten (verzadigd) zitten het meest in dierlijke producten en zijn vast bij kamertemperatuur. Oliën
(onverzadigd) zitten het meest in plantaardige producten en zijn vloeibaar bij kamertemperatuur.
Het smeltpunt van vetten wordt bepaald door de soort (verzadigd/enkelvoudig
onverzadigd/meervoudig onverzadigd) en de lengte van de keten.
Onverzadigde vetzuren zijn onder te verdelen in twee soorten; cis-vetzuren en transvetzuren. Cis-
vetzuren zijn verzadigde vetzuren, waarbij de dubbele binding een knik in de keten heeft
veroorzaakt. Transvetzuren zijn onverzadigde vetzuren, waarbij de dubbele binding te keten recht
houdt. Dit maakt dat deze vetzuren goed stapelbaar zijn en lijken op verzadigde vetzuren. Naast de
vorm is de functie van Cis- en transvetzuren ook verschillend. Cis-vetzuren worden als gezonde
vetzuren gezien en transvetzuren als ongezonde vetzuren. Transvetzuren verhogen ook de kans op
hart- en vaatziekten.
Leerjaar: Leerjaar 1
Onderwerp: Vetten
Vakken: Chemie, fysiologie, pathologie, dieetleer, levensmiddelenleer,
voedingsleer en psychologie
Type: Samenvattingen van colleges
,Inhoud
Introductiecollege chemie....................................................................................................................... 3
Onderwerp: Lipiden............................................................................................................................. 3
Introductiecollege fysiologie en pathologie ............................................................................................ 6
Onderwerp: Vetten en spijsvertering .................................................................................................. 6
Startcollege dieetleer blok ...................................................................................................................... 9
Onderwerp: Overgewicht en hart- en vaatziekten ............................................................................. 9
Startcollege voedingsmiddelenleer ....................................................................................................... 13
Onderwerp: Vetten ........................................................................................................................... 13
Startcollege voedingsleer ...................................................................................................................... 14
Onderwerp: Vetten ........................................................................................................................... 14
College psychologie ............................................................................................................................... 17
Onderwerp: Motivatie, gedragsverandering en positieve gezondheid ............................................ 17
Vervolgcollege chemie .......................................................................................................................... 20
Onderwerp: Cholesterol en vertering en metabolisme van vetten .................................................. 20
, Introductiecollege chemie
Onderwerp: Lipiden
Lipiden:
Lipiden zijn vetten en vetachtige stoffen. Ze zijn apolair, doordat ze veel apolaire bindingen bevatten
met C- en H-atomen. Alle lipiden zijn niet oplosbaar in water, doordat is dat de apolaire bindingen
van lipiden niet kunnen mengen met de polaire bindingen van water.
Vetzuren:
Een vetzuur is een lipide bestaande uit een lange koolstofketen met H-atomen en aan het einde van
de keten een zure groep (COOH). Vetzuren kunnen op verschillende manieren getekend worden
Manieren voor het tekenen van verzuren:
- De ball-and-stick methode
- De condensed structural formula
- De line angle structural formula
Er zijn verschillende soorten verzuren. Deze vetzuren verschillen qua lengte en type. De verschillende
soorten zijn in onderstaande lijsten te lezen.
Soorten vetzuren (qua lengte):
- SCT = Short chain triglycerides. Dit zijn triglyceriden bestaande uit 4 tot 6 C-atomen.
- MCT = Medium chain triglycerides. Dit zijn triglyceriden bestaande uit 8 tot 12 C-atomen.
- LCT = Long chain triglycerides. Dit zijn triglyceriden bestaande uit 12 tot 20 C-atomen.
Soorten vetzuren (qua type):
- Verzadigde vetzuren = Vetzuren zonder dubbele bindingen in de keten. Deze vetten worden
als ongezond gezien, omdat het invloed heeft op het cholesterolgehalte.
- Enkelvoudig onverzadigde vetzuren = Vetzuren met 1 dubbele binding in de keten.
- Meervoudig onverzadigde vetzuren = Vetzuren met meerdere dubbele bindingen in de
keten.
Er zit ook verschil in de structuur van de verschillende typen vetten. Verzadigde vetten zijn vast bij
kamertemperatuur en onverzadigde vetten vloeibaar. Dit komt doordat verzadigde vetzuren goed op
elkaar te stapelen zijn en hierdoor een hoge dichtheid hebben. Onverzadigde vetten zijn niet goed
stapelbaar, waardoor ze een lagere dichtheid hebben. Het zijn dan oliën. Het verschil in de mate van
stapelbaarheid is te vergelijken met een zak chips en een bus Pringles. In dit geval zijn de
onverzadigde vetten de zak chips en de verzadigde vetten de bus Pringles.
Vetten (verzadigd) zitten het meest in dierlijke producten en zijn vast bij kamertemperatuur. Oliën
(onverzadigd) zitten het meest in plantaardige producten en zijn vloeibaar bij kamertemperatuur.
Het smeltpunt van vetten wordt bepaald door de soort (verzadigd/enkelvoudig
onverzadigd/meervoudig onverzadigd) en de lengte van de keten.
Onverzadigde vetzuren zijn onder te verdelen in twee soorten; cis-vetzuren en transvetzuren. Cis-
vetzuren zijn verzadigde vetzuren, waarbij de dubbele binding een knik in de keten heeft
veroorzaakt. Transvetzuren zijn onverzadigde vetzuren, waarbij de dubbele binding te keten recht
houdt. Dit maakt dat deze vetzuren goed stapelbaar zijn en lijken op verzadigde vetzuren. Naast de
vorm is de functie van Cis- en transvetzuren ook verschillend. Cis-vetzuren worden als gezonde
vetzuren gezien en transvetzuren als ongezonde vetzuren. Transvetzuren verhogen ook de kans op
hart- en vaatziekten.
