Samenvatting extra teksten inleiding tot het recht

Afdeling 1. Federale overheid
§1. Kiesstelsel
Kiesstelsel= het geheel van regels dat bepaalt hoe de op de kandidaten of de lijsten uitgebrachte
stemmen worden gebruikt om de beschikbare zetels te verdelen. Hoe het aantal stemmen in een
zetelaantal wordt omgezet
 bepaalt in grote mate hoe het politieke systeem er concreet uitziet
 verschillende componenten:

- Electorale formule
- Grootte vd kieskringen
- Kiesdrempel
- …

 Meerderheidsstelsel: de zetels die in een bepaalde kieskring te verdelen zijn, gaan naar de
kandidaten die de meerderheid vd stemmen hebben behaald
o Uninominaal en multinominaal
 Uninominaal (eennamig): er is slechts één kandidaat per kieskring te
verkiezen
 Multinominaal (meernamig): er zijn meerdere kandidaten per kieskring te
verkiezen
o Relatief en absoluut
 Relatief: kandida(a)t(en) moet betrekkelijke meerderheid behalen om al de
zetels in de wacht te slepen
 Absoluut: zetels gaan naar de kandidaten die de absolute meerderheid heeft
behaald
Remt de vorming van kleine partijen af en resulteert in tweepartijensysteem:
++ kiezer heeft duidelijke keuze tussen twee partijen
++ na de verkiezingen kunnen homogene en stabiele regeringen gevormd worden
-- kleinere partijen kunnen nauwelijks of niet vertegenwoordigd zijn ih parlement 
nieuwe politieke ideeën komen moeilijk vd grond
 Proportionele stelsels: een lijst krijgt een aantal zetels in verhouding tot het aantal stemmen
dat op die lijst is uitgebracht (methode-D’Hondt en methode Imperiali)
 verloopt steeds in multinominale kieskringen waarin partijen een lijst presenteren met
meerdere kandidaten
 grootte vd kieskringen kan variëren
o Kleine kieskringen  hogere natuurlijke kiesdrempel
 Formele kiesdrempel van (meestal 5%)
- Gesloten lijsten: kiezer kan enkel een lijststem uitbrengen
- Open lijsten: kiezer kan enkel een voorkeurstem uitbrengen
- Flexibele lijsten: kiezer kan een lijststem en een voorkeurstem uitbrengen

Zorgen ervoor dat de samenstelling vh parlement een weerspiegeling is vd verschillende
opiniestromingen in de samenleving

++ ook kleinere partijen kunnen zetels bemachtigen
-- kan tot verbrokkeling van het politieke landschap leiden

,  Gemengde stelsels: combineren elementen uit het meerderheidsstelsel en het proportionele
stelsel
Bv. Duitse kiesstelsel voor de verkiezing vd Bundestag: een deel vd zetels wordt verdeeld
volgens het stelsel van evenredige vertegenwoordiging, terwijl een ander deel via het
meerderheidsstelsel wordt toegekend  alle kiezers krijgen brief waarop hij twee stemmen
kan uitbrengen: 1 waarmee hij binnen zijn kieskring een kandidaat verkiest volgens
uninominale relatieve meerderheidsstelsel, en 1 waarmee hij tussen vooral door de partijen
vastgelegde lijsten kan kiezen



Historisch overzicht (chronologisch)

- Absoluut meerderheidsstelsel
o Geen partijlijsten
o Enkel diegenen die betaalden mochten gaan stemmen
- Algemeen meervoudig stemrecht
o Alle mannelijke Belgen hadden stemrecht
 Sommige kiezers hadden één of twee bijkomende stemmen obv hun
vermogen of capaciteit
o Opkomstplicht
o Stelsel van evenredige vertegenwoordiging
- Algemeen enkelvoudig stemrecht
o Uiteindelijk ook vrouwen
o 18 jaar
o Verplichting afgeschaft dat je minstens 6 maanden je woonplaats in dezelfde
gemeente moest hebben



Verkiezingen verlopen volgens het stelsel van evenredige vertegenwoordiging dat door de wet
wordt vastgelegd: Kieswetboek: deelt grondgebied in kieskringen –> zetels verdeeld obv
bevolkingsaantal

Verkiesbaarheidscijfer = het aantal stemmen dat nodig is voor het behalen van een zetel

Devolutieve werking van de lijststem = eerst worden de zetels toegekend aan de kandidaten die op
eigen kracht voldoende voorkeurstemmen hebben behaald, daarna worden de lijststemmen
overgedragen aan de andere kandidaten in volgorde van hun plaats op de lijst tot zij het
verkiesbaarheidscijfer hebben behaald



Federale kieskring:

Paviagroep: 15 vd huidige 150 leden vd Kamer zou worden verkozen in een kieskring die het hele
grondgebied omvat: kiezer krijg 2 stemmen (1 provinciaal en 1 federaal)
quotamechanisme: 9 zetels voor NL-talige taalgroep + 6 zetels voor FR-talige taalgroep

Dubbele doelstelling:

- Federale cohesie verstevigen  meer efficiënte federale besluitvorming
- Democratisch tekort waaraan de federale besluitvorming onderhevig is verlichten

, Kritiek:

- voorstellen gaan niet ver genoeg en lopen conceptueel mank
- Voorgestelde quotaregeling  werkwijze is niet consistent met de uitgangspunten vd
federale kieskring


§2 Samenstelling van Kamer en Senaat
Samenstelling Kamer van volksvertegenwoordigers:

Zie notities

Formele voorwaarden kieswetboek artikel 11 bis GW:

- Verschil tussen het aantal kandidaten van elk geslacht mag niet groter zijn dan 1
- Eerste twee kandidaten van een lijst mogen niet van hetzelfde geslacht zijn

Samenstelling van Senaat

Zie notities

§3 Werking van kamer en Senaat
Zie notities

Behandelen zeer uiteenlopende materies

Het parlement moet zelf nagaan of de verkozenen aan de verkiesbaarheidsvoorwaarden voldoen en
of die verkiezingen regelmatig zijn verlopen Artikel 48 GW

Vergaderingen vd kamer in beginsel zijn openbaar

Elke kamer benoemt een voorzitter, ondervoorzitter en bureau

Voor bepaalde aangelegenheden is meerderheid vereist

Stemming is geheim



§4 Statuur van de parlementsleden
Ambtsduur

Zie notities

- Mandaat vd deelstaatsenatoren eindigt na de algehele vernieuwing vh parlement dat
hen heeft aangewezen
- Mandaat vd gecoöpteerde senatoren eindigt op de dag vd opening vd eerste zitting vd
Kamer van Volksvertegenwoordigers na de algehele vernieuwing ervan

Onverenigbaarheden

Zie notities