1 VPM Cato Mannaerts
Verpleegkundige
methodieken en
vaardigheden
Fase 1 verpleegkunde Lier 2020/2021
Docent: mevrouw Damme
Gemaakt door: Cato Mannaerts
1
, 2 VPM Cato Mannaerts
Verpleegkundige diagnostiek
1. Probleemgericht werken
1.1. Algemeen
Stappen
• Gegevens verzamelen
• Probleem formuleren
• Planning maken
• Planning uitvoeren
• Evalueren
1.2. Probleemgericht werken in verpleegkundige praktijk
1.2.1. Wat?
• Zelfstandig problemen kunnen aanpakken, problemen analyseren en op lossen
• Kritisch denken door wetenschappelijke kennis, vakbewaamheid, zelfkennis en
praktische wijsheid
Kritisch denken
• Rationeel denken: emoties en vooroordelen beperken
• Reflectief: geen voorbarige conclusies trekken
• Autonoom denken: niet alles aannemen
• Creatief: principes aanpassen aan patiënten situatie
Patiënt in totaliteit bekijken
• Lichamelijk – psychisch en sociaal
• Wat zij problemen en welke willen we aanpakken?
• Eerst denken, dan doen
1.2.2. Stappen in probleemgericht werken in verpleegkunde
Stap 1 Stap 2 Stap 3 Stap 4 Stap 5
Patiënten Verpleegkundige Planning: Uitvoeren en Evalueren
gegevens diagnoses doelstelling/ rapporteren:
verzamelen en formuleren evaluatiecriteria uitvoering en
ordenen en interventies observatie
formuleren uitschrijven
1.2.3. Hulpmiddelen bij probleemoplossend denken in verpleegkunde
• Anamneseschema’s: gegevens verzamelen volgens patronen van Gordon
• Verpleegkundige diagnoses als basis voor verpleegplan
• Wordt gewerkt aan gestandaardiseerde diagnoses
• Classificatie mogelijk voor resultaten: Nursing Outcomes Classification NOC
2
, 3 VPM Cato Mannaerts
1.2.4. Voordelen van verpleegkundige diagnostiek
• Patiënten: overleg is meer betrokken met hun
• Verpleegkundige: classificaties makkelijk maken, taalgebruik. Zorg wordt overdraagbaar,
toetsbaar en controleerbaar
• Verpleegafdeling: meer inzicht in omvang en complexiteit van zorg, kwantiteit en
kwaliteit makkelijk te bepalen
• Instelling: verdelen van middelen en bepalen van kosten
• Beroepsgroep: toetsen en ontwikkelen van verpleegkundige theorieën
• Andere beroepsgroepen: andere disciplines, meer manieren voor observatie en vragen
over brengen
1.2.5. Verpleegkundige diagnostiek
2 facetten
1. Opdracht helder krijgen, tegemoet komen aan individuele noden van patiënt
Probleemoplossend model impliciet toepassen
Toepassing van diagnostiek tussen beginnende verpleegkundige en expert, hoe meer
ervaring je opbouwt hoe minder je diagnostiek je gebruikt
2. Eigen handelen in discussie stellen, alternatieve afgaan.
2. Verschillende stappen van verpleegkundige diagnostiek.
2.1. Gegevens verzamelen en ordenen
Patiënten gegevens verzamelen en ordenen
2.1.1. Tijdstip van anamnese
• Verzameling van gegevens door gesprek
• Bedoeling functioneren van zorgvrager volgen
• Na opname ook gegevens blijven verzamelen
• Doelen: problemen formuleren- doelen – nagaan of doelen bereikt zijn
2.1.2. Soorten anamnese
• Basisanamnese: overzicht van patiënt verkrijgen, info over functioneren→ patronen van
Gordon
• Probleemgeoriënteerde anamnese: voldoende gegevens om diagnose te stellen door
vragenlijsten, checklijsten,…
• Periodieke anamnese: terugkerende tijdstippen gegevens verzamelen
• Crisis anamnese; alleen noodzakelijke
2.1.3. Subjectieve en objectieve gegevens
• Subjectief: door zorgvrager bevestigen, soms moeilijk gegevens te verzamelen
• Objectief: waargenomen
2.1.4. Primaire en secundaire bronnen
• Zorgvrager is primaire bron
• Andere bronnen zoals eerdere rapportage, familie,… secundair
3
, 4 VPM Cato Mannaerts
2.1.5. Gegevens ordenen volgens patronen van Gordon
• Lichamelijk, psychische, sociale en spirituele functioneren
• Normale functioneren is uitgangspunt
• Verschillende tijdstippen en momenten gegevens verzamelen
• Voordelen:
o Totaalplaatje
o Holistisch
o Niet afhankelijk van leeftijd, geslacht en ziektebeeld
o In alle settings
2.1.6. Leidraad voor gegevensverzameling
• Patroon van gezondheidsbeleving en instandhouding
• Voedings en stofwisselingspatroon
• Uitscheidingspatroon
• Activiteiten
• Slaap-rust
• Cognitie en waarneming
• Zelfbeleving
• Rollen en relatie
• Seksualiteit en voortplanting
• Stressverwerking
• Waarde- en levensovertuiging
Zaken die aanbod moeten komen
• Vroegere en huidige gezondheidstoestand
• Beleving van patiënt
• Copingsmechanismen
• Potentiële gezondheidsproblemen
• Welke gegevens heb ik nodig om zorg te leveren?
o Waarmee moet ik rekening houden
o Lichamelijke toestand
o Cognitieve en emotionele toestand
2.2. Verpleegkundig diagnose formuleren
2.2.1. Wat is een verpleegkundige diagnose
• Klinische uitspraak over reacties van persoon, gezin of groep op feitelijke of dreigende
gezondheidsproblemen/ levensprocessen. Grondslag voor keuze van verpleegkundige
interventies en resultaten
• Klinisch: verpleegkundige praktijk en patiënten
• Uitspraak: probleem
• Persoon, gezin of groep: probleem van individu persoon
• Reacties op gezondheidsproblemen of levensprocessen: ziektes of
gezondheidsproblemen
• Grondslag voor verpleegkundige interventies: patiënt gerichte manier
4
Verpleegkundige
methodieken en
vaardigheden
Fase 1 verpleegkunde Lier 2020/2021
Docent: mevrouw Damme
Gemaakt door: Cato Mannaerts
1
, 2 VPM Cato Mannaerts
Verpleegkundige diagnostiek
1. Probleemgericht werken
1.1. Algemeen
Stappen
• Gegevens verzamelen
• Probleem formuleren
• Planning maken
• Planning uitvoeren
• Evalueren
1.2. Probleemgericht werken in verpleegkundige praktijk
1.2.1. Wat?
• Zelfstandig problemen kunnen aanpakken, problemen analyseren en op lossen
• Kritisch denken door wetenschappelijke kennis, vakbewaamheid, zelfkennis en
praktische wijsheid
Kritisch denken
• Rationeel denken: emoties en vooroordelen beperken
• Reflectief: geen voorbarige conclusies trekken
• Autonoom denken: niet alles aannemen
• Creatief: principes aanpassen aan patiënten situatie
Patiënt in totaliteit bekijken
• Lichamelijk – psychisch en sociaal
• Wat zij problemen en welke willen we aanpakken?
• Eerst denken, dan doen
1.2.2. Stappen in probleemgericht werken in verpleegkunde
Stap 1 Stap 2 Stap 3 Stap 4 Stap 5
Patiënten Verpleegkundige Planning: Uitvoeren en Evalueren
gegevens diagnoses doelstelling/ rapporteren:
verzamelen en formuleren evaluatiecriteria uitvoering en
ordenen en interventies observatie
formuleren uitschrijven
1.2.3. Hulpmiddelen bij probleemoplossend denken in verpleegkunde
• Anamneseschema’s: gegevens verzamelen volgens patronen van Gordon
• Verpleegkundige diagnoses als basis voor verpleegplan
• Wordt gewerkt aan gestandaardiseerde diagnoses
• Classificatie mogelijk voor resultaten: Nursing Outcomes Classification NOC
2
, 3 VPM Cato Mannaerts
1.2.4. Voordelen van verpleegkundige diagnostiek
• Patiënten: overleg is meer betrokken met hun
• Verpleegkundige: classificaties makkelijk maken, taalgebruik. Zorg wordt overdraagbaar,
toetsbaar en controleerbaar
• Verpleegafdeling: meer inzicht in omvang en complexiteit van zorg, kwantiteit en
kwaliteit makkelijk te bepalen
• Instelling: verdelen van middelen en bepalen van kosten
• Beroepsgroep: toetsen en ontwikkelen van verpleegkundige theorieën
• Andere beroepsgroepen: andere disciplines, meer manieren voor observatie en vragen
over brengen
1.2.5. Verpleegkundige diagnostiek
2 facetten
1. Opdracht helder krijgen, tegemoet komen aan individuele noden van patiënt
Probleemoplossend model impliciet toepassen
Toepassing van diagnostiek tussen beginnende verpleegkundige en expert, hoe meer
ervaring je opbouwt hoe minder je diagnostiek je gebruikt
2. Eigen handelen in discussie stellen, alternatieve afgaan.
2. Verschillende stappen van verpleegkundige diagnostiek.
2.1. Gegevens verzamelen en ordenen
Patiënten gegevens verzamelen en ordenen
2.1.1. Tijdstip van anamnese
• Verzameling van gegevens door gesprek
• Bedoeling functioneren van zorgvrager volgen
• Na opname ook gegevens blijven verzamelen
• Doelen: problemen formuleren- doelen – nagaan of doelen bereikt zijn
2.1.2. Soorten anamnese
• Basisanamnese: overzicht van patiënt verkrijgen, info over functioneren→ patronen van
Gordon
• Probleemgeoriënteerde anamnese: voldoende gegevens om diagnose te stellen door
vragenlijsten, checklijsten,…
• Periodieke anamnese: terugkerende tijdstippen gegevens verzamelen
• Crisis anamnese; alleen noodzakelijke
2.1.3. Subjectieve en objectieve gegevens
• Subjectief: door zorgvrager bevestigen, soms moeilijk gegevens te verzamelen
• Objectief: waargenomen
2.1.4. Primaire en secundaire bronnen
• Zorgvrager is primaire bron
• Andere bronnen zoals eerdere rapportage, familie,… secundair
3
, 4 VPM Cato Mannaerts
2.1.5. Gegevens ordenen volgens patronen van Gordon
• Lichamelijk, psychische, sociale en spirituele functioneren
• Normale functioneren is uitgangspunt
• Verschillende tijdstippen en momenten gegevens verzamelen
• Voordelen:
o Totaalplaatje
o Holistisch
o Niet afhankelijk van leeftijd, geslacht en ziektebeeld
o In alle settings
2.1.6. Leidraad voor gegevensverzameling
• Patroon van gezondheidsbeleving en instandhouding
• Voedings en stofwisselingspatroon
• Uitscheidingspatroon
• Activiteiten
• Slaap-rust
• Cognitie en waarneming
• Zelfbeleving
• Rollen en relatie
• Seksualiteit en voortplanting
• Stressverwerking
• Waarde- en levensovertuiging
Zaken die aanbod moeten komen
• Vroegere en huidige gezondheidstoestand
• Beleving van patiënt
• Copingsmechanismen
• Potentiële gezondheidsproblemen
• Welke gegevens heb ik nodig om zorg te leveren?
o Waarmee moet ik rekening houden
o Lichamelijke toestand
o Cognitieve en emotionele toestand
2.2. Verpleegkundig diagnose formuleren
2.2.1. Wat is een verpleegkundige diagnose
• Klinische uitspraak over reacties van persoon, gezin of groep op feitelijke of dreigende
gezondheidsproblemen/ levensprocessen. Grondslag voor keuze van verpleegkundige
interventies en resultaten
• Klinisch: verpleegkundige praktijk en patiënten
• Uitspraak: probleem
• Persoon, gezin of groep: probleem van individu persoon
• Reacties op gezondheidsproblemen of levensprocessen: ziektes of
gezondheidsproblemen
• Grondslag voor verpleegkundige interventies: patiënt gerichte manier
4
