Samenvatting Techniek: leren door doen (Slangen, 2009)

Leren door doen (Slangen 2009)
§2.1, 2.2 Techniek in de basisschool: wat, waarom en hoe
Waarom techniek in de basisschool?
 Kinderen groeien op in een wereld vol techniek. Door kinderen hiermee in contact te
brengen, krijgen zij, op harmonische wijze een breed en realistisch beeld van de techniek in
hun wereld.
Harmonisch: techniek mag niet in het onderwijs buitengesloten worden & leren op een
praktische en concrete manier.
Diverse gebieden ontwikkelen zich:
o Cognitie: kennis en inzicht over technische toepassingen.
o Sociaal-emotioneel: samenwerkend leren en positieve waardering
o Zintuiglijk-motorisch: manier waarop mensen technische producten maken en
uitproberen.
o Creativiteit: aanpakken van technische vraagstukken en problemen.
o Attitude: manier waarop kinderen techniek ervaren (boeiend, spannend)
 Kinderen zijn geïnteresseerd in het hoe en waarom van dingen. Onderwijs heeft de taak om
deze interesse te behouden.
 Techniek is een middel om een rijke, moderne en aantrekkelijke leeromgeving in te richten,
het ‘nieuwe’ leren.
 Het sluit goed aan bij de ontwikkelingsfasen (Piaget)
 Samenwereknd en coöperatief leren zijn heel belangrijk voor de ontwikkeling van
kinderen (Vygotsky)
 Kinderen hebben veel soorten intelligenties (Gardner)
 Kinderen leren door te construeren en reflecteren op ervaringen (Constructivisme)
 Het negatieve imago van techniek kan een positieve wending krijgen. Beroepen in de
techniek hebben een negatief imago. Door kinderen hiermee in aanraking te laten komen,
kan de interesse hiervoor stijgen.

Techniek hoort bij de wereldoriëntatievakken, maar kan ook bij andere vakken terugkomen (gym
m.b.v. katrolsysteem).
Techniek past ook goed bij het ervaringsgerichte onderwijs of het probleemgeoriënteerde leren.

§2.4, 2.5 Wat betekent techniek voor het onderwijs?
Door behoeften en problemen van mensen komen technische producten (bijv. airco tegen de
warmte)  er wordt een vaste cyclus doorlopen: ontwerpen, maken, gebruiken. Daarna een tweede
cyclus: onderhoud, reparatie en recycling.

Techniek in het basisonderwijs is:
 Het technische proces van ontwerpen, maken en gebruiken;
 De grote variatie aan technische producten als resultaat van het proces;
 De manier waarop de technische onderdelen in een of meer systemen samenwerken;
 De relatie met technische principes en de toepassing van natuurwetenschappelijke principes;
 De samenhang met maatschappelijke aspecten.
Het gaat erom dat kinderen leren dat mensen dingen maken, waarom, hoe en wanneer ze dat doen
en wat de gevolgen zijn.

Techniekdoelen komen uit:
 Kerndoelen: globaal wat school minimaal moet nastreven. Hierop worden leermiddelen
gebaseerd.
Kerndoel 40 t/m 46
 De domeinbeschrijving techniek

,  De leerlijnen van de Stichting Leerplan Ontwikkeling en Cito-toetsnormen
 De leermiddelen

Natuuronderwijs  de levende/levenloze natuur
Verschil met techniek: het gaat om de wereld zoals die is. Bij techniek gaat het om de manier waarop
de mens met de (niet-)levende natuur omgaat om het leven voor zichzelf aangenamer te maken.
Science/onderzoekend leren  experimenteren

§4.3 Didactische werkvormen voor techniek
Educatief ontwerpen; twee vormen
 De aanpak van het klassieke onderwijs. Dit heeft een vaste opbouw: opening, kern, afsluiting.
De leerkracht ontwerpt en bereidt voor volgens structuren.
 Een extra dimensie waarbij de leraar het onderwijs zo vorm geeft, dat het motiverend,
inspirerend en enthousiasmerend is. Het leren is betekenisvol en belevenisvol. Er wordt veel
gebruik gemaakt van vertelling  erg geschikt voor de ontwikkelingsgerichte benadering.

Twee soorten werkvormen:
 Open werkvormen: de leerkracht heeft de leersituatie beperkt gedefinieerd 
zelfontdekkende, ervarings- en ontwikkelingsgerichte onderwijs.
 Gesloten werkvormen: de leerkracht heeft alles vastgesteld en de leerlingen hebben weinig
invloed hierop  programmatische en overdragende leren.

Didactische werkvormen voor techniek:
 Doceren van techniek (leerkracht centraal) gr. 5 t/m 8
Leerkracht vertelt een hoe een technische kwestie in elkaar zit (evt. met visuele
ondersteuning). De kinderen zijn niet met het materiaal zelf bezig.
Doceren: langere tijd achter elkaar luisterend bezig zijn en zelfstandig aantekeningen over
wat verteld en uitgelegd wordt maken (abstract denken)  korte spanningsboog.
Belangrijk: het stellen van veel en goede vragen

 Demonstreren van techniek (leerkracht centraal) gr. 5 t/m 8
De leerling verwerft kennis en inzicht over techniek door te kijken naar de werking of het
gebruik van een product.
De leerkracht geeft een demonstratie.

 Observatiekring voor techniek alle groepen
De kinderen leren onderzoeken door goed te observeren, bij voorkeur in de kring.
Leerkracht/leerlingen nemen een voorwerp mee en verwonderen zich hierover.

 Vertellen over techniek
Belangrijk: de gevoelswaarde van de overdracht (verschil met doceren)  spanning of plezier
oproepen. Het verhaal heeft als doel om de aandacht en betrokkenheid te trekken. Het is
vaak een aanzet tot een technische activiteit. Hiermee eindigt het verhaal dan ook.
Het verhaal kan visueel ondersteund worden.

 Verhalend Ontwerpen/storyline approach alle groepen
De verhaallijn is deels echt, deels verzonnen. De leerkracht geeft de aanzet door de
introductie van een kort verhaal dat een startsituatie schetst. De kinderen geven de ‘wereld’
uit dat verhaal dan samen met de leerkracht op een actieve manier verder vorm.
Het verhaal leidt tot langdurig ontwerpgedrag. Het scenario is erg belangrijk.
1. Het is belangrijk dat kinderen eerst hun eigen beelden vormen o.b.v. wat ze zelf al
weten, vermoeden, denken en vinden.