Samenvatting Algemene Didactiek I (15/20)

Algemene Didactiek 1

Hoofdstuk 1: Basisbegrippen
1. Ontwikkeling
 Uitgroeien, volledig worden
 Meer kennis opdoen, meer vaardigheden verwerven
 Meer ‘beschaving’ opdoen
 De veranderingsprocessen die iemand doormaakt gedurende zijn volledige levensloop.
Ontwikkeling wordt beïnvloed door zowel rijping als leren. (Groter worden rijping,
lezen  leren)

Psychomotorische ontwikkeling Opvoeden

Affectieve ontwikkeling  begeleiding Onderwijzen

Cognitieve ontwikkeling Vormen



2. Opvoeding
 Het proces waarin iemand wordt gevormd naar de normen en waarden van diens opvoeders en
daarmee meestal de samenleving waarin hij leeft.
 Heropvoeding: nieuwe opvoeding als een volwassene zich niet houdt aan de algemeen
geaccepteerde omgang met anderen
 Leren leven als mens in deze maatschappij (Volwassene leert kind)
 Ouders, jeugdleiders, leraars hebben +/- functie opvoeder
Pedagogiek/opvoedkunde: wetenschap die zich bezighoudt met de studie van de manier waarop
volwassenen jeugdigen grootbrengen met een bepaald doel.



3. Onderwijs
 Het overbrengen van kennis en vaardigheden met vooraf vastgestelde doelen en didactieken door
specialisten.
 Beheersen van kennis en vaardigheden wordt nagestreefd



4. Vorming
 Het doelgericht overbrengen van kennis en vaardigheden aan leerlingen in combinatie met het
doelgericht beïnvloeden van de houdingen van leerlingen door leerkrachten.
 Combinatie opvoeding en onderwijs
 Materiële vorming: kennis en vaardigheden staan centraal (men geeft materie, inhouden
door)
 Formele vorming: Leerkracht probeert leerling te veranderen als wezen. (invloed op
houding, gedragingen en denk- en werkmethodes)


1

,Kennis
Onderwijs
Vaardigheden Vormen
Opvoeden
Attitudes




5. Onderwijskunde
 Wetenschap die alle aspecten van onderwijs en vorming bestudeert. Onderwijskunde bestudeert
het onderwijsbeleid, de organisatie van scholen en de didactiek.



6. Didactiek
 De wetenschap die zich bezighoudt met de vraag hoe kennis, vaardigheden en houdingen door
een leerkracht kunnen worden geleerd aan leerlingen.
 Steunt op theorie en onderzoek uit psychologie en pedagogie
Algemene didactiek: Bestudeert algemene wetmatigheden volgens weke men het best
iets aanleert.
o Hoe motiveert men de leerling voor de les?
o Hoe bouwt men een les op?
o Hoe wordt een leerproces geëvalueerd?
o Op welke wijze gebruik ik het bord, smartboard,
PowerPoint…
o Hoe betrek ik leerlingen bij het verwerken van leerstof,
groepje/individueel?

Vakdidactiek: Legt uit hoe een bepaald vak het best wordt geleerd met
vakspecifieke leermiddelen




7. Methodiek
 Onderdeel van de didactiek. Methodiek bestudeert enkel de methode of de manier van het
lesgeven.




2

,Hoofdstuk 2: Het didactisch model
1. Wat is een didactisch model?
Essentiële aspecten tijdens het analyseren en observeren van vormings- en onderwijsprocessen en
de relaties daartussen systematisch weergegeven in een schema of model.

 Biedt steun bij het zelf voorbereiden, geven en evalueren van lessen.
 Zorgt voor een referentiekader voor het didactisch denken in het algemeen.
 Verschillende didactische modellen (HOGent: Van Gelder)



2. Het didactisch model




2.1 De beginsituatie: In welke situatie begin ik?
 Aan welke leerlingen geef ik les?
 Welke mogelijkheden en kwaliteiten bezit ik als leraar?
 In welke klas kom ik terecht?
 In welke school kom ik terecht?
 Met welke situationele gegevens dien in rekening te houden?



2.2 Doelstellingen: Wat wil ik bereiken?
 Wat moet er volgens de maatschappij en/of het gezin bereikt worden?
o Eindtermen en ontwikkelingsdoelen
 Wat moet er volgens de schoolgemeenschap/het onderwijsnet bereikt worden?
o Leerplandoelstellingen
 Onderwijsnetten kunnen ook didactische cahiers uitwerken
o Didactische wenken en tips voor leerkrachten om onderwijsdoelen te realiseren
 Wat moet er volgens de leerkracht bereikt worden?

3

, o Lesdoelstellingen



2.3 Het leer- en vormingsproces: Wat doe ik om mijn doelstellingen te bereiken?
Analyse van het leer- en vormingsproces:

 Leerinhouden: Waarmee wordt het kunnen van iets bereikt?
o Welke leerstof kiezen?
o Hoe de leerstof ordenen?
 Didactische werkvormen: Hoe wordt een nieuwe vaardigheid bereikt?
o Wat moeten de leerlingen doen?
o Wat zal ik (leerkracht) doen?
 Media: Met welke hulpmiddelen?
o Welk didactisch materiaal wordt er gebruikt?
o Waar kan ik ICT integreren?



2.4 Evaluatie: Met welk resultaat heb ik mijn les(sen) gegeven? Zijn de doelstellingen
bereikt?
 In welke mate heb ik mijn doelstellingen bereikt?
 Waren de doelstellingen correct geselecteerd?
 Wat ging er heel goed, moet ik meer doen?
 Werd het leerproces efficiënt georganiseerd?
 Wat dien ik te doen om niet bereikte doelstellingen te remediëren?
 Werd er op de juiste manier geëvalueerd?
 Hoe rapporteer ik het best?




4