Samenvatting inleiding tot het recht

Deel IV Justitie
Hfst 1 Kenmerken van justitie


1.1 Justitie als bewaker van de rechtsstaat
1.2 Actoren van justitie
1.3 Organisatie van justitie



1.1 Justitie als bewaker van de rechtsstaat


Kenmerken van justitie :

- Toegang tot rechter
- Recht op verdediging
- Onafhankelijke en onpartijdige rechter
- Openbaarheid

Toegang tot de rechter

- Het recht moet je kunnen afdwingen
- Afdwingbaar georganiseerd door de staat (bij ons is dit : rechterlijke macht )
- Pro-deo advocaat (= gratis advocaat) voor minderbedeelden: hier kan je ook beroep op doen
als je aan bepaalde voorwaarden voldoet
• Dit is dus voor mensen die niet genoeg geld hebben


Recht van verdediging

* iedereen heeft recht op eerlijk proces ; je moet dus de mogelijk hebben om je argumenten op
tafel te leggen aan de rechter!

Het is wel belangrijk dat je je bewijsstukken op voorhand al voorlegt aan de rechter,
want je kan bijvoorbeeld niet de dag zelfs zeggen ‘voila hier zijn mij bewijzen

* iedereen moet de kans krijgen zich te verdedigen tegen de persoon die van hem iets wenst
* bepaalde procedures en spelregels volgen ( bevoegdheid, termijnen, bewijsstukken
overmaken, ed) te vinden o.a. in ( gerechtelijk) wetboek
-> vb. wat als de tegenpartij niet verschijnt op de rechtbank


Onpartijdigheid

- Een rechter moet onbevooroordeeld blijven

- Rechter mag enkel rekening houden met objectieve argumenten (geen invloeden van
buitenaf bv. media)

- “Not only must Justice be done; it must also be seen to be done.”

, = recht kan alleen plaatsvinden als we zien dat we te maken hebben met een onpartijdige
rechter!!!!



Voorbeeld Dutroux ; er is een onderzoeksrechter naar een benefiet gegaan van de ouders van een
slachtoffer van Dutroux ! Dus hij is niet onpartijdig en onafhankelijk ! Want hij heeft sympathie voor
de familie van die slachtoffers

• Onderzoeksrechter moet onpartijdig en onafhankelijk zijn omdat wij vertrouwen moeten
hebben in het rechterlijk systeem (in dus de rechterlijke macht)
• Want ook door de media kunnen rechters zich niet houden aan de onafhankelijkheid
waar zij zich aan moeten houden



Onafhankelijkheid

- Autonoom in zijn of haar besluitvorming (= ze zijn niet afhankelijk van een instantie zoals de
overheid, de rechterlijke macht staat dus volledig los)

- Verbonden met de scheiding der machten

- Niemand kan een rechter richtlijnen of bevelen geven over de manier waarop hij moet
rechtspreken.



Openbaarheid

- zittingen zijn vrij en publiekelijk toegankelijk : je mag altijd gewoon naar de rechtbank gaan
en luisteren naar wat er allemaal wordt gezegd
- iedereen kan komen luisteren

Soms gebeuren rechtszaken wel achter gesloten deuren :
- een echtsscheiding : daar moet eigenlijk niemand van weten wat daar is gebeurt dus dat
doen ze wel in een gesloten ruimte
- Ook bij bedrijven als ze niet willen dat iedereen dit weet ofzo
- Of bij de omgangsregeling van kinderen : ALTIJD voor gesloten deuren!!! -> je mag dit ook
altijd vragen




Voorbeeld : Laura teelt cannabis en teelt dit op een gehuurd pand van Charlotte. Maar Charlotte
beweert dat ze dat pand nog is heeft doorverhuurd en dat stond ook in het huurcontract! Dus de
rechter spreekt Charlotte vrij, want er is geen bewijs

, 1.2 Actoren van justitie




Rechter
Rechters luisteren naar argumenten en moeten op basis van die verstrekte informatie beslissingen
nemen

Rechters gaan niet zelf tot dagvaarding over om bewijzen te zoeken, of geven geen tips welke
wetsartikelen van toepassing zijn of hoe tot een oplossing te komen

Eigenschappen :

• Moeten onafhankelijk zijn dwz moet tegen niemand verantwoording afleggen!
Bv. een moeder mag niet als magistraat (= rechter) zetelen over een discussie die dochter
heeft met haar buur.

• Benoeming via de Hoge Raad voor Justitie
objectieve, niet partijpolitieke benoemingen

• Ambtenaar, voor het leven benoemd = onafzetbaar

• Kan een passieve of actieve rol hebben
• Passief = rechters zelf luisteren gewoon wat de partijen komen vertellen en kijken naar
de bewijzen die worden gegeven
 Dit hebben de rechters bij ons!!!!
• Actief : ze zeggen vb. ik wil nu een bewijs van dat, of hier moet nog een bewijs van
komen!

Opm. Judge judy : filmpje van een rechter die HEEL actief is!!

• rechter moet uitspraak doen, mag niet weigeren
Hij mag niet weigeren om een beslissing te maken : hoe lastig hij het er ook mee heeft!
Een advocaat kan zeggen : sorry ga maar een andere advocaat zoeken want dit gaat niet
meer voor mij! Terwijl een rechter dit dus niet kan!!!