samenvatting pathologische ontleedkunde - ziektemechanismen - Sciot

ALGEMENE PATHOLOGISCHE
ONTLEEDKUNDE


H1: ZIEKTE EN DIAGNOSE


Cytologie: staal dat bestaat uit losse cellen

Biopsie: klein weefselfragment

Resectiespecimen: weefsel of orgaan verkregen door operatie

Autopsie: weefsel, orgaan een volledig lichaam na overlijden



CYTOPATHOLOGIE

o Afschrapen van cellen van een mucosa
o Verzamelen van cellen uit een weefsel dmv aspiratie via fijne naald
 diagnosen stellen (overwegend tumoren)
o Afwijkende kenmerken cytoplasma en kernen van cellen die deel
uitmaken van tumoren

Voordelen:

o Weinig ingrijpend
o Betrouwbaar screeningsonderzoek

Nadelen:

o Sampling error: staal op verkeerde plaats genomen (punctie bevat
geen cellen van letsel)
o Technische problemen: staal niet goed gefixeerd, uitgestreken of
bewerkt (vraag patholoog om instructies)
o Interpretatieproblemen: niet alle tumoren laten zich diagnosticeren
dmv cytologisch onderzoek, kenmerkende cellen niet opgemerkt,
weinig info over stadiëring van letsel

HISTOPATHOLOGIE

o Vertrekt van weefsels verkregen door prelevaties tijdens diagnostische
ingrepen dmv biopsietang of naald of door resectie van (gedeelten van)
organen
o Paraffinecoupes
o Sneldiagnostiek door vriescoupe

,  enzymatische en immunologische eigenschappen van weefsel blijven
bewaard
 detail van weefsel in de coupe is minder goed
o Histochemie
o Immunohistochemie
 antistof toedienen die zichtbaar gemaakt kan worden
(monoclonaal/polyclonaal)
 subcellulaire lokalisatie van antigenen
 differentiële diagnose van tumorale en niet-tumorale aandoeningen
o Enzymhistochemie
 enzymactiviteit aantonen
o Elektronenmicroscopie
 klinisch of morfologisch waarschijnlijke diagnosen bevestigen
o Moleculaire technieken
 maken gebruik van complementariteit van sequensen van DNA of
RNA ketens
 probe bindt op stukje complementair DNA in de keten
 probe zichtbaar maken (radioactief element, enzym)
 aan of afwezigheid van gekarakteriseerd gen opsporen
 minimale hoeveelheden tumor in weefsel opsporen

AUTOPSIE

o Uitwendige schouwing en inwendige schouwing (sectie)
o Toestemming voor vragen
o Indicaties: medicolegaal of klinisch/wetenschappelijk


H2: CELPATHOLOGIE : CELLULAIRE ADAPTATIE ALS REACTIE
OP CELBESCHADIGING



REVERSIBELE BESCHADIGING



Fysisch (trauma, warmte) , chemisch (toxines) en biologisch (bacteriën,
virussen)

 reacties of vormen van celletsels zijn omkeerbaar; wanneer prikkel niet te
intens is kan cel zelf herstellen

Een langdurige subletale beschadiging van cellen leidt tot adaptatie
reacties van de cel in het vijandig milieu



ATROFIE

o = vermindering van de afmetingen en functie van de cel
o Adapteren door een aantal functies af te sluiten zodat energieverbruik
minimaal wordt

, o AZ opname, zuurstofverbruik en eiwitsynthese dalen
o Vermindering aantal mitochondria, ER en cytoplasmatische filamenten




Wanneer komt atrofie voor?

 verminderde prikkeling van de cel (immobilisatie van lidmaat)

 ischaemie (verminderde toevoer van bloed) en inschemie

 onvoldoende aanvoer voedingsstoffen

 onderbreken van trofische signalen (hormonaal of neuraal)

 voortdurende beschadiging (sigarettenrook veroorzaakt atrofie slijmvliezen
van mond en pharynx)

 verouderen

 occlusie van een lozingsgang van een exocriene klier



HYPERTROFIE

o Toename afmetingen van de cel en functionele capaciteit van de cel
o Oorzaak: gevolg van trofische signalen of overdreven functionele
belasting

 fysiologische hypertrofie: hormonale signalen , sexhormonen leiden tot
hypertrofie van geslachtshormonen tijdens zwangerschap

 anabole steroïden leiden tot hypertrofie skeletspieren
 overproductie TSH zorgt voor vergroting individuele cellen schildklier


 verhoogde functionele belasting: fysiologische hypertrofie van
skeletspier door fysiologische belasting en training van deze spier

 overbelasting hartspier (door verhoogde perifere weerstand zoals bij
hypertensie) leidt tot een pathologische hypertrofie van de spiervezels
van het hart
 continue toediening van geneesmiddelen die door P450
gemetaboliseerd worden leiden tot hypertrofie van ER vn de levercellen
 hypertrofie van de lever


 overvoeding: hypertrofie (en hyperplasie) van vetcellen



Verband met toegenomen synthese van eiwitten  activeren van aantal
genen  reguleren groeifactoren  ontstaan tumoren

, HYPERPLASIE

o Toename van aantal cellen in een weefsel of orgaan
o Oorzaken hyperplasie:



 hormonale stimuli die voorkomen in puberteit en zwangerschap zorgen
voor toename van aantal cellen in geslachtsorganen

 voortdurende functionele belasting

Hypocalcemie en /of hyperfosfatemie zijn een prikkel tot secretie
parathormoon. Chronische hypocalcemie en/of hyperfosfatemie zoals bij
chronische nierinsufficiëntie verzoorzaakt nodulaire hyperplasie van de
bijschildklieren. Chronische hypertensie en chronisch overbelasten van
spieren verorzaakt geen hyperplasie maar wel hypertrofie van myocard of
dwarsgestreepte spieren.

 chronische irritatie leidt tot hyperplasie in weefseltypes die gemakkelijk
kunnen delen. Bv. Bij chronische ontsteking van colon bij colitis ulcerosa of
Crohn kunnen hyperplastische eilanden mucosa ontstaan die gaan lijken op
een tumor : inflammatoire pseudopoliepen



METAPLASIE

o Omzetting van celtype in een ander celtype
o Binnen groep van epithelen of binnen verschillende types van
mesenchymaal weefsel
o Meestal herprogrammatie van stamcellen (indirecte metaplasie)
o Omkeerbaar proces
o Omzetting klierepitheel in squameus epitheel
o Chronische irritatie door roken  cilindrisch bronchusepitheel wordt
omgezet in squameus epitheel
o Reflux in slokdarm: omzetting squameus epitheel naar cilindercellig
epitheel
o Bij voortdurende beschadiging : metaplastische veranderingen gaan
verder in dysplastische wijzigingen van epithelen (vormen
preludium/begin/aanzet tot neoplasie)

EMT (epitheliale-mesenchymale transitie):

- Fenomeen dat een rol speelt tijdens de embryogenese van weefsels
- Rol vorming mesenchymale cellen bij weefselbeschadiging tgv
inflammatie en trauma (heling, fibrose)
- Rol bij uitzaaiing van epitheliale kankercellen

INTRACELLULAIRE STAPELING

Stapeling van vocht : de hydropische zwelling