Samenvatting Psychologie

Psychologie
H1| Kennismaking met de psychologie
1| Bepaling
1.1 Wat is psychologie?
 De wetenschap
o Van het menselijk gedrag
o Die mentale processen bestudeert
 Willen, gedachten, gevoelens
o Van de doelgerichte interactie tussen persoon en situatie
 Gedrag thuis, bij vrienden, op school

1.2 Waarom als logopediste?
 Gedrag voorspellen, begrijpen en verklaren
 Gedrag beïnvloeden (motiveren)

2| Psychologie als wetenschap
2.1 Onderscheid wetenschappelijke en
voorwetenschappelijke psychologische kennis
Wetenschappelijke Niet-wetenschappelijke
Bewezen, klopt voor gemiddelden Niet-bewezen
Pseudopsychologie
Onderzoek: oudste is slimste Zoals horoscoop
 Is gemiddeld  Niet bewezen
 Kan veranderen want menswetenschap  Verklaren gedrag
heeft uitzonderingen  Beïnvloeden gedrag
De uitdrukking LIEFDE MAAKT BLIND was
oorspronkelijk voorwetenschappelijke kennis
maar is bewezen geworden door
wetenschappelijk onderzoeken
 Systematisch (methotisch) :verworven  Toevallige ervaringen (intuïtief):
via wet. onderzoek verworven via eigen ervaringen,
 Objectief: psycholoog mag zich niet gesprekken met anderen, de
laten leiden door eventuele overlevering, de cultuur,…
vooroordelen, eigen ervaringen,… hij  Subjectief: persoonlijke ervaring speelt
moet instrumenten gebruiken die een belangrijke rol → de bevindingen
subjectiviteit uitsluiten van verschillende mensen zal
 Controleerbaar verschillen
↳ theorieën / modellen  Moeilijk te controleren: wie gelijk heeft
valt niet te controleren
↳ zelfkennis/mensenkennis




1

,2.2 Doelstellingen
 Beschrijven
o Wat gebeurt er? Wanneer? Hoe?
 Verklaren
o Waarom gebeurt het?
 Voorspellen
o Wat zal er vervolgens gebeuren?
 Beinvloeden
o Hoe kunnen we beïnvloeden wat er gebeurt?

(zie 1.2)

2.3 Methoden in de psychologie
1. Observatie → onderzoeksvraag = wat wil men onderzoeken?
2. Literatuurstudie = men onderzoekt wat al bekend is over de problematiek?

↳ onderzoekvragen nauwkeuriger formuleren, valkuilen vermijden

3. Eigenlijke onderzoek
↳ afhankelijk van de mate van controle die men over een situatie heeft spreekt men over:
a. Beschrijvend onderzoek
b. Correlatie
c. Experimenteel
4. Evaluatie




2

,2.3.1 Beschrijvend onderzoek
Naturalistische observatie
 Bestuderen, testen,… beschrijft wat er is
 Voordeel
 Levendig beeld van de situatie
 Nadeel
 Reactief gedrag = aanwezigheid v/d onderzoeker (18jarigen en corona, 1 iemand die
controleert → ander gedrag vertonen)
 Oplossing
 Ongemerkt observeren of voor langere tijd observeren bij de proefgroep

Survey
Een reeks vragen die de ondervraagden in hun eigen tempo beantwoorden, gewoonlijk zonder dat de
onderzoeker aanwezig is

 Nadelen
o Antwoorden stemmen niet noodzakelijk overeen met de realiteit, maar
weerspiegelen enkel de perceptie van de ondervraagden
o Sociale wenselijkheid : de neiging die mensen hebben om op een manier te reageren
die maatschappelijk gewaardeerd wordt
 Oplossingen
o Anonieme vragenlijsten, eerste stap van verklarend onderzoek

Psychologische tests
= procedures voor het meten van vaardigheden of eigenschappen zoals persoonlijkheidskenmerken
of intelligentie

Gevalsstudies
= een intensief gedetailleerd onderzoek van 1 persoon of 1 gebeurtenis

 Voordeel: detailrijk
 Nadeel: veralgemenen niet mogelijk




3

, 2.3.2 Correlatie-onderzoek
= men zoekt naar verbanden tussen karakteristieken die men gemeten heeft of men zoekt een
correlatie tussen variabelen

Als de ene karakteristiek stijgt, stijgt de andere ook

 Vragen, enquête, peiling
 Nadeel: betrouwbaarheid is minder groot (ook bij anoniem)

TERMEN :

 Variabele = elk kenmerk dat kan veranderen en dat gemeten kan worden
o Gewicht, lengte, klasgrootte, score op de rekentest, …
 Correlatie = mate van samenhang (getal tussen -1 en 1)
o Lengte en gewicht correleren positief met elkaar
o Uit het onderzoek van Blatchford et al. blijkt dat er een negatieve correlatie is tussen
de klasgrootte en de score op de rekentest
 Positieve correlatie : variabelen variëren in dezelfde richting
o Beide stijgen of dalen
o Nooit 1 (100%) bv mensen, lengte en gewicht
 Bv: Het aantal ijses dat gegeten wordt aan zee en het aantal mensen dat uit
de zee moet gered worden → mooi weer, veel mensen aan zee, meer werk
 Negatieve correlatie : variabelen variëren in tegengestelde richting
o Ene stijgt andere daalt
o Nooit 1 bv studenten uitgaan en drinken in de examens
 Bv: het aantal sigaretten dat men rookt en de gemiddelde leeftijd in jaren als
men sterft → hoe meer roken, hoe lager de levensverwachtingen
 Correlatie = 0 : er is geen verband tussen twee variabelen
o Hoe dichter bij 0 hoe minder verband

Correlatie is geen causaal verband (oorzaak gevolg)




4