De intuïtie van de expert
(1)
ü Gedurende leven bouwt mens met geheugen en verstand adhv ervaring, kennis, voorkeuren en
emotie een reeks hypothese op die voor groot stuk zijn identiteit bepalen realiteit naar zijn
beeld en gelijkenis te herscheppen
ü Maakt het leven draaglijk, omdat ze toestaat te handelen alsog je de verwachting herkend
ü Wnr verwachtingen uitkomen: kan je voorspellen, wnr herkenningen uitkomen: kan je duiden
(“goede intuïtie”)
(2)
ü Intuïtie: herkenning van patronen die in ons geheugen zijn opgeslagen hoe betrouwbaar van
een professional?
ü Vooral nuttig bij snel oordeel in onzekere context veel prof werelden, althans op bep
ogenblikken
ü Van professional wordt gevraagd gebeurtenis te voorkomen: verband kennen tussen aanwijzing
dat de verwachting zich zal realiseren en realisatie OF eraan te remediëren
(3)
ü Snelheid en onzekerheid versterken elkaar: dringendheid in onzekere situ maakt snel oordeel
noodzakelijk, maar dringendheid verhoogt onzekerheid (geen tijd voor grondig onderzoek)
ü Expert heeft in zijn brein:
- Systeem 1: vraagt geen inspanning en reageert automatisch en onmiddellijk
- Systeem 2: vraagt inspanning en laat rationalisatie en correctie toe
beide systemen interageren en belasten elkaar
Belangrijk om bij overbelasting system 2 niet te derailleren in systeem 1
in dagelijkse leven: systeem 1 onder controle krijgen met systeem 2
(4)
ü Professionele expert heeft systeem 1 kunnen verruimen met een aantal intuities waarvoor niet-
expert een beroep moet doen op systeem 2 en zelfs dan geen oplossing vindt uitgebreid
hypothese-arsenaal expert en reflexmatige bediening
ü Wnr snelheid in onzekere situ: adequaat kunnen reageren zonder alle mogelijke hyothese te
moeten overlopen in tweede fase naar systeem 2 schakelen (intuitie valideren!)
ü Intuitie kan tot uiting komen fysiek of onder vorm van mening
ü Intuitie rechter is zelf mee debet aan de onvoorspelbaarheid van de beslissing voor de partijen
in alle objectiviteit intuitie valideren of invalideren OF justifiëren oordeel steunt op bewijs
dat niet volledig sluitend is, aangevuld door intuitie, geweten en ervaring,
ü Bij rechter mag intuitie niet meer zijn dan aanleiding tot grondig denkproces in systeem 2
(5)
ü 2 scholen psychologen
- Zij die a priori krediet geven aan intuitie expert: Naturalistic Decision Making School
schaakmeesters (kunnen tss 50-100000 schaakpatronen onmiddellijk herkennen) en
brandweermannen (toetsen onmiddellijk 1 aannemelijke hypothese af in concrete brand)
- Zij die uitgaan van geheugen-ruis inconsistentie psychiaters analysepatroon bij diagnose
neurose of psychose
(6)
ü Uiteindelijk toch enkele gemeenschappelijke conclusies
(1)
ü Gedurende leven bouwt mens met geheugen en verstand adhv ervaring, kennis, voorkeuren en
emotie een reeks hypothese op die voor groot stuk zijn identiteit bepalen realiteit naar zijn
beeld en gelijkenis te herscheppen
ü Maakt het leven draaglijk, omdat ze toestaat te handelen alsog je de verwachting herkend
ü Wnr verwachtingen uitkomen: kan je voorspellen, wnr herkenningen uitkomen: kan je duiden
(“goede intuïtie”)
(2)
ü Intuïtie: herkenning van patronen die in ons geheugen zijn opgeslagen hoe betrouwbaar van
een professional?
ü Vooral nuttig bij snel oordeel in onzekere context veel prof werelden, althans op bep
ogenblikken
ü Van professional wordt gevraagd gebeurtenis te voorkomen: verband kennen tussen aanwijzing
dat de verwachting zich zal realiseren en realisatie OF eraan te remediëren
(3)
ü Snelheid en onzekerheid versterken elkaar: dringendheid in onzekere situ maakt snel oordeel
noodzakelijk, maar dringendheid verhoogt onzekerheid (geen tijd voor grondig onderzoek)
ü Expert heeft in zijn brein:
- Systeem 1: vraagt geen inspanning en reageert automatisch en onmiddellijk
- Systeem 2: vraagt inspanning en laat rationalisatie en correctie toe
beide systemen interageren en belasten elkaar
Belangrijk om bij overbelasting system 2 niet te derailleren in systeem 1
in dagelijkse leven: systeem 1 onder controle krijgen met systeem 2
(4)
ü Professionele expert heeft systeem 1 kunnen verruimen met een aantal intuities waarvoor niet-
expert een beroep moet doen op systeem 2 en zelfs dan geen oplossing vindt uitgebreid
hypothese-arsenaal expert en reflexmatige bediening
ü Wnr snelheid in onzekere situ: adequaat kunnen reageren zonder alle mogelijke hyothese te
moeten overlopen in tweede fase naar systeem 2 schakelen (intuitie valideren!)
ü Intuitie kan tot uiting komen fysiek of onder vorm van mening
ü Intuitie rechter is zelf mee debet aan de onvoorspelbaarheid van de beslissing voor de partijen
in alle objectiviteit intuitie valideren of invalideren OF justifiëren oordeel steunt op bewijs
dat niet volledig sluitend is, aangevuld door intuitie, geweten en ervaring,
ü Bij rechter mag intuitie niet meer zijn dan aanleiding tot grondig denkproces in systeem 2
(5)
ü 2 scholen psychologen
- Zij die a priori krediet geven aan intuitie expert: Naturalistic Decision Making School
schaakmeesters (kunnen tss 50-100000 schaakpatronen onmiddellijk herkennen) en
brandweermannen (toetsen onmiddellijk 1 aannemelijke hypothese af in concrete brand)
- Zij die uitgaan van geheugen-ruis inconsistentie psychiaters analysepatroon bij diagnose
neurose of psychose
(6)
ü Uiteindelijk toch enkele gemeenschappelijke conclusies
