1
Samenvatting: Mondhygiëne
Hulpmiddelen
Dentine hypersensiviteit:
• Gekarakteriseerd door korte, scherpe pijn door blootgesteld dentine
• Pijn als antwoord op verschillende factoren:
o Thermische
o Evaporatieve
o Tactiele
o Osmotische
o Chemische
• Op afbeelding:
o Openliggende dentine tubuli in de mond
Incidentie dentine hypersensiviteit:
• Leeftijd:
o Van 15 jaar tot ouder
• Piek van de incidentie:
o Tussen de 30 en 40 jaar
▪ Fysiologische veroudering van het gingiva
• Meer bij vrouwen dan bij mannen
• Locatie van de sensiviteit:
o Vooral bucco-cervicaal
• Welke tanden:
o Vooral bij premolaren en hoektanden (meer bij premolaren)
o Meer in de maxilla en in de mandibula
• Bij rechtshandigen:
o Meer links als rechts (door poetstrauma)
▪ Zal eerst links poetsen
• Bij linkshandigen:
o Meer rechts als links
Koude lucht sensiviteit:
• 1ste premolaar is het meest gevoelige
o Gevolgd door de hoektand
• Geldt voor elk kwadrant
Plaque distributie buccaal:
• Vooral bij de 1ste en 2de molaar
• Zie grafiek
Mondhygiëne Hulpmiddelen
, 2
Vloeistof in de tubuli:
• Door prikkel kan de fluid bewegen (zie verder)
• Zal de fysische wetten volgen van de capillariteit
• Kenmerken van de fluid:
o Extracellulair
o Lijkt op oogfluid en hersenfluid
Hydrodynamische theorie:
• Brannstrom theorie
• Transmissie van stimuli naar de pulpa wordt veroorzaakt door
vlugge bewegingen van de tubulifluid
• Diffusiesnelheid van fluidbeweging is 2-4 mm/sec
o Ondanks kleine bewegingen is effect zeer groot vanwege het aantal tubuli
• Warmte zal een flow naar binnen geven
• Meeste andere prikkels geven een flow naar buiten
• Odontoblasten hebben geen enkele rol in pijntransmissie
Oorzaak dentine hypergevoeligheid:
• Komt door geëxposeerd dentine
o Zal bij iedereen voorkomen
• Door verlies van glazuur
• Door verlies van cement en parodontale vezels
• Door recessie van het gingiva (leeftijd of poetstrauma)
• Door periodontale therapie
o Door ultrasoon zullen er kleine beschadigingen ontstaan aan het oppervlak
• Door slechte gewoonten in verband met voeding
o Zuur voedsel zal tubuli meer openen
Kenmerken bij mensen met gevoelige tanden:
• Hebben 8 keer meer tubuli
• Tubuli zijn 2 keer groter in diameter en zijn open
• Aan de pulpale zijde:
o 45 000 per mm²
▪ 1 prikkel zal dan 45 000 keer bewegen
• In het midden:
o 29 000 per mm²
• Aan de buitenzijde:
o 20 000 per mm²
Kenmerken van pijn:
• Individuele variatie
• Kan kort of langdurige pijn zijn
• Vergelijkbare symptomen met cariës
• Kan emotioneel gerelateerd zijn
• Mogelijkheid om te diagnosticeren met verschillende testen
Mondhygiëne Hulpmiddelen
, 3
Diagnostiek van pijn:
• Berucht omdat het subjectief en individueel verschillend kan zijn van nature
• Testen:
o Koude testen
o Warmte testen
o Testen via elektriciteit
o …
• Moeilijkheden:
o Tactiele stimulatie is moeilijk te gebruiken
▪ Gevoeligheid kan maar over enkele µm gaan
o Pulpatesting
Smeerlaag en pijn:
• Smeerlaag achter wortelscaling vermindert tijdelijk de mogelijke gevoeligheid
• Maar:
o Geen blijvende bonding
▪ Gevoeligheid kan plots terug keren na de behandeling
• Via tandenpoetsen:
o Meest gevoelige plekken worden ontdekt
• Pijn is een symptoom van geen formatie van irregulier dentine
Natuurlijke defensie tegen gevoeligheid:
• Formatie van irregulier dentine aan de pulpale zijde
o Vermindering van gevoeligheid
• In geval van blootgestelde niet-gevoeligheden kunnen gevuld worden door vergroting van
de peritubulaire muur
o Dentine sclerosis
Kleine samenvatting van gevoeligheid:
• Aan de basis liggen open tubuli
• Diagnostisch vaststellen is niet makkelijk
• Heeft een natuurlijke defensie in reperatief dentine
• Smeerlaag kan gevoeligheid uitstellen
• Belangrijkste etiologische factoren
o Tandenpoetsen
o Nutritionele componenten
Tandpasta en dentinegevoeligheid:
• Tubuli afsluiters zoals Sensodyne
• Desensitizers
o Werken op de zenuwen en niet op de tubuli
• Repair pasta’s
o Bevat mineralen om het weefsel te herstellen
• Zie verder
Mondhygiëne Hulpmiddelen
, 4
Halitosis:
• Slechte mondgeur
• Oorzaken:
o Bacteriën op de tong
▪ Uitscheiding van zwavelverbinding (zal geur veroorzaken)
• Methylmercaptaan en waterstofsulfide
o Tandvleesontsteking
▪ Ontstaan van het gas methylmercaptaan
• Zeer weinig nodig om penetrante geur op te wekken
Halitosis en tong:
• Biedt vanwege zijn onregelmatige structuur vooral lateraal en dorsaal op het ruw oppervlak
retentie bodem voor plaque
o Belangrijk reservoir voor bacteriën
• Tongpoetsen wordt vaak vergeten
o Dus belangrijke oorzaak voor halitose
Ochtend mondgeur:
• Door speekseldaling in de nacht
o Stijging van anaerobe vergisting
Xerostomie:
• Droge mond
• Gevolgen:
o Verhoogd volume plaque op tanden en tong
o Minder speeksel zal leiden tot meer gram negatieve kiemen
Andere oorzaken voor halitose:
• Open pulpa’s
o Etterhaard dat zichzelf draineert
• Tand crowding
• Ulceraties
• ….
Geschiedenis van de tandenborstel:
• Al vroeg gebruikt doorheen de geschiedenis
• Onder verscheidene vormen
o Kauwstokken
o Haartjes van varkens en steel van ossenbot
• Eerste elektrische tandenborstel al in 1880
Mondhygiëne Hulpmiddelen
Samenvatting: Mondhygiëne
Hulpmiddelen
Dentine hypersensiviteit:
• Gekarakteriseerd door korte, scherpe pijn door blootgesteld dentine
• Pijn als antwoord op verschillende factoren:
o Thermische
o Evaporatieve
o Tactiele
o Osmotische
o Chemische
• Op afbeelding:
o Openliggende dentine tubuli in de mond
Incidentie dentine hypersensiviteit:
• Leeftijd:
o Van 15 jaar tot ouder
• Piek van de incidentie:
o Tussen de 30 en 40 jaar
▪ Fysiologische veroudering van het gingiva
• Meer bij vrouwen dan bij mannen
• Locatie van de sensiviteit:
o Vooral bucco-cervicaal
• Welke tanden:
o Vooral bij premolaren en hoektanden (meer bij premolaren)
o Meer in de maxilla en in de mandibula
• Bij rechtshandigen:
o Meer links als rechts (door poetstrauma)
▪ Zal eerst links poetsen
• Bij linkshandigen:
o Meer rechts als links
Koude lucht sensiviteit:
• 1ste premolaar is het meest gevoelige
o Gevolgd door de hoektand
• Geldt voor elk kwadrant
Plaque distributie buccaal:
• Vooral bij de 1ste en 2de molaar
• Zie grafiek
Mondhygiëne Hulpmiddelen
, 2
Vloeistof in de tubuli:
• Door prikkel kan de fluid bewegen (zie verder)
• Zal de fysische wetten volgen van de capillariteit
• Kenmerken van de fluid:
o Extracellulair
o Lijkt op oogfluid en hersenfluid
Hydrodynamische theorie:
• Brannstrom theorie
• Transmissie van stimuli naar de pulpa wordt veroorzaakt door
vlugge bewegingen van de tubulifluid
• Diffusiesnelheid van fluidbeweging is 2-4 mm/sec
o Ondanks kleine bewegingen is effect zeer groot vanwege het aantal tubuli
• Warmte zal een flow naar binnen geven
• Meeste andere prikkels geven een flow naar buiten
• Odontoblasten hebben geen enkele rol in pijntransmissie
Oorzaak dentine hypergevoeligheid:
• Komt door geëxposeerd dentine
o Zal bij iedereen voorkomen
• Door verlies van glazuur
• Door verlies van cement en parodontale vezels
• Door recessie van het gingiva (leeftijd of poetstrauma)
• Door periodontale therapie
o Door ultrasoon zullen er kleine beschadigingen ontstaan aan het oppervlak
• Door slechte gewoonten in verband met voeding
o Zuur voedsel zal tubuli meer openen
Kenmerken bij mensen met gevoelige tanden:
• Hebben 8 keer meer tubuli
• Tubuli zijn 2 keer groter in diameter en zijn open
• Aan de pulpale zijde:
o 45 000 per mm²
▪ 1 prikkel zal dan 45 000 keer bewegen
• In het midden:
o 29 000 per mm²
• Aan de buitenzijde:
o 20 000 per mm²
Kenmerken van pijn:
• Individuele variatie
• Kan kort of langdurige pijn zijn
• Vergelijkbare symptomen met cariës
• Kan emotioneel gerelateerd zijn
• Mogelijkheid om te diagnosticeren met verschillende testen
Mondhygiëne Hulpmiddelen
, 3
Diagnostiek van pijn:
• Berucht omdat het subjectief en individueel verschillend kan zijn van nature
• Testen:
o Koude testen
o Warmte testen
o Testen via elektriciteit
o …
• Moeilijkheden:
o Tactiele stimulatie is moeilijk te gebruiken
▪ Gevoeligheid kan maar over enkele µm gaan
o Pulpatesting
Smeerlaag en pijn:
• Smeerlaag achter wortelscaling vermindert tijdelijk de mogelijke gevoeligheid
• Maar:
o Geen blijvende bonding
▪ Gevoeligheid kan plots terug keren na de behandeling
• Via tandenpoetsen:
o Meest gevoelige plekken worden ontdekt
• Pijn is een symptoom van geen formatie van irregulier dentine
Natuurlijke defensie tegen gevoeligheid:
• Formatie van irregulier dentine aan de pulpale zijde
o Vermindering van gevoeligheid
• In geval van blootgestelde niet-gevoeligheden kunnen gevuld worden door vergroting van
de peritubulaire muur
o Dentine sclerosis
Kleine samenvatting van gevoeligheid:
• Aan de basis liggen open tubuli
• Diagnostisch vaststellen is niet makkelijk
• Heeft een natuurlijke defensie in reperatief dentine
• Smeerlaag kan gevoeligheid uitstellen
• Belangrijkste etiologische factoren
o Tandenpoetsen
o Nutritionele componenten
Tandpasta en dentinegevoeligheid:
• Tubuli afsluiters zoals Sensodyne
• Desensitizers
o Werken op de zenuwen en niet op de tubuli
• Repair pasta’s
o Bevat mineralen om het weefsel te herstellen
• Zie verder
Mondhygiëne Hulpmiddelen
, 4
Halitosis:
• Slechte mondgeur
• Oorzaken:
o Bacteriën op de tong
▪ Uitscheiding van zwavelverbinding (zal geur veroorzaken)
• Methylmercaptaan en waterstofsulfide
o Tandvleesontsteking
▪ Ontstaan van het gas methylmercaptaan
• Zeer weinig nodig om penetrante geur op te wekken
Halitosis en tong:
• Biedt vanwege zijn onregelmatige structuur vooral lateraal en dorsaal op het ruw oppervlak
retentie bodem voor plaque
o Belangrijk reservoir voor bacteriën
• Tongpoetsen wordt vaak vergeten
o Dus belangrijke oorzaak voor halitose
Ochtend mondgeur:
• Door speekseldaling in de nacht
o Stijging van anaerobe vergisting
Xerostomie:
• Droge mond
• Gevolgen:
o Verhoogd volume plaque op tanden en tong
o Minder speeksel zal leiden tot meer gram negatieve kiemen
Andere oorzaken voor halitose:
• Open pulpa’s
o Etterhaard dat zichzelf draineert
• Tand crowding
• Ulceraties
• ….
Geschiedenis van de tandenborstel:
• Al vroeg gebruikt doorheen de geschiedenis
• Onder verscheidene vormen
o Kauwstokken
o Haartjes van varkens en steel van ossenbot
• Eerste elektrische tandenborstel al in 1880
Mondhygiëne Hulpmiddelen
