Samenvatting Sociaal Methodisch Werken: Social Casework

Woordenlijst

 attributietheorie/beheersingsoriëntatie

 aanmelding
het eerste contact tussen hulpvrager en een organisatie waarbij er vooral informatie
gevraagd en informatie gegeven wordt die direct nodig is om uit te maken of de hulpvrager
op de juiste plaats zit.

 Aanmeldingsformulier`
Een formulier met de eerste gegevens over de aanmeldingsvraag, het aangemelde
probleem, de wijze van aanmelding. Het doel is op een snelle en overzichtelijke manier de
eerste gegevens te vragen en registreren.

 Aanvaarding
Een basisattitude waarbij de social caseworker de cliënt respecteert om wie of wat hij is,
ongeacht huidskleur, sekse, cultuur, gedrag, maatschappelijke positie, houding of visie.
Rogers heeft het over een onvoorwaardelijke positieve houding. Aanvaarden van de persoon
is iets anders dan het gedrag van de persoon goedkeuren. Aanvaarding is niet grenzeloos.

 Analyse
Probleemanalyse: de systematische voortzetting en uitdieping van het eerste onderzoek van
de hulpvraag en de eerste probleemformulering uit de intake.

 Anamnase
Het exploreren van de aangemelde situatie waarin veelal gedetailleerd wordt teruggeblikt
op de ontstaansgeschiedenis van de klacht en waarbij meestal een vaste werkwijze en
hulpmiddel (checklist) worden gebruikt.

 Attributie
Een eigen verklaringsmodel voor wat gebeurt in een bepaalde situatie.
- Interne attributie: de situatie wordt toegeschreven aan zichzelf
- Externe attributie: de situatie wordt toegeschreven aan externe factoren.

 Bavardage of korte babbel
Een korte, informele babbel. Ook wel small talk genoemd. Om de gesprekssfeer te
faciliteren. Soms kan dit informele gesprek op zich een eigen functie hebben.

 blended hulpverlening

 circulair bevragen
reflectieve techniek waarbij gezinsleden systematisch worden gevraagd om commentaar te
geven op ideeën, gedrag en reacties van de andere gezinsleden.

 Competentie
Een geheel van kennis, vaardigheden en attitudes die nodig zijn om een bepaalde functie of
een sociale rol te vervullen.

,  complimenteren (direct/indirect)

 coping/copingstijlen/copingvragen
Min of meer vast gedragspatroon dat individuen en systemen ontwikkelen waardoor ze zich
in moeilijke situaties kunnen handhaven en het evenwicht bewaren.

 Crisis
Een probleemsituatie die veelal het gevolg is van een ingrijpende verandering, niet zelden
een verlieservaring, met een sterke invloed op het incasseringsvermogen en op de
weerbaarheid van de cliënt. De vertrouwde manier van reflecteren en de gebruikelijke
copingstijlen werken niet meer, waardoor een typisch crisisgevoel ontstaat dat zich uit in
felle emoties, spanning, uitputting, verwarring en controleverlies.

 Diagnose
Een vaardigheid van de onderzoeker of maatschappelijk werker waarbij een veelheid van
onderzoeksgegevens wordt geordend en ingeschat met als doel: de onderlinge samenhang
tussen diverse probleemaspecten in kaart te brengen met het oog op het opstellen van een
handelingsplan. Soms ook genoemd: ‘het reflexief verdiepen’ van de informatie. Soms is
diagnose vooral beschrijvend, soms ook verklarend.

 Dialogisch diagnostiek
Dialogisch diagnosticeren verwijst naar vier dimensies. Er is sprake van een dialoog met het
cliëntsysteem: een wederzijds communicatieproces tussen hulpverlener en cliënt gericht op
het leren begrijpen en verklaren van de probleemsituatie met als doelstellingen een
helpende, herkenbare en werkbare definiëring vinden voor de ervaren problemen en een
betekenisvol en perspectiefbiedend uitzicht krijgen. Verder is er een dialoog met de persoon
van de social caseworker, een dialoog met de organisatie, een dialoog met de verwijzer, een
dialoog met de maatschappelijke context en een dialoog met theoriën en referentiekaders.

 dialogisch diagnosticeren

 diagnostisch mandaat

 diagnostische valkuil

 Draagkracht
Het geheel van lichamelijke, psychische en sociaalrelationele competenties van een persoon
aangevuld met omgevingssteun en instrumentele steun.

 Draaglast
De eisen, wensen en (rol)verwachtingen die vanuit de micro-, meso-, en macro-omgeving
een belastende invloed uitoefenen op de cliënt. De feitelijke belasting voor de cliënt op het
moment van zijn hulpvraag.

 Draagkracht-draaglastbalans
Een samenvattend diagnostisch schema dat aangeeft waardoor de draaglast en de
draagkracht van mensen wordt bepaald of beïnvloed. Dit schema kan op individueel niveau