Markt samenvatting ALLE tentamenstof
Core H1
1.6: Kapitalisme definiëren
Door kapitalistische revolutie was sterke stijging in:
- BBP per capita
- Arbeidsproductiviteit
- Verbondenheid verschillende delen van de wereld
- Impact van de economie op het milieu
Elke generatie beter af dan de vorige sinds de kapitalistische revolutie
Economisch systeem: een manier van het organiseren van productie en verspreiding van goederen en
diensten
Instituties: groepen wetten en sociale normen die productie en verspreiding van goederen en diensten
reguleren op verschillende manieren in families, bedrijven, en overheidsorganen
Kapitalisme: Een economisch systeem gekenmerkt door een specifieke combinatie van instituties
(privé-eigendom, markten, bedrijven)
Privé-eigendom:
- Eigendom gebruiken hoe je wilt
- Mogelijkheid anderen uit te sluiten
- Weggeven of verkopen (die is dan eigenaar)
Kapitaalgoederen/productiemiddelen (capital goods): een type privé-eigendom; apparatuur,
gebouwen, en andere duurzame middelen om goederen en diensten te produceren.
Markten: Manier van mensen verbinden wie wederzijds kunnen profiteren door het kopen en verkopen
van goederen en diensten
3 manieren waarop markten verschillen van stelen, cadeau geven, of overheidsbevel
1. Wederkerigheid: direct iets terugkrijgen
2. Vrijwillig
3. Voordelig voor beide partijen
Bedrijf (firm): manier van productie organiseren met deze kenmerken:
- 1 of meer mensen bezitten de productiemiddelen
- Zij betalen loon aan werknemers
- Zij bevelen de werknemers
- De geproduceerde goederen en diensten zijn eigendom van de eigenaren
- Zij verkopen deze op de markt met als doel winst
Een bedrijf (firm) is niet: familiebedrijf, non-profit, arbeid coöperaties, overheidsinstanties
,Een bedrijf kan erg snel ontstaan, uitbreiden, en sluiten. Veel sneller dan overheden of familiebedrijven
bijvoorbeeld.
Arbeidsmarkt: markt met werkgevers (vraag) en werknemers (aanbod). Werkgevers bieden lonen hoog
genoeg om mensen aan te trekken.
1.7: Kapitalisme als economisch systeem
Bedrijven hebben privé-eigendom en markten nodig om te functioneren
Kapitalisme is centraal (eigenaren beslissen en hebben
alles), maar ook decentraal (eigenaren hebben competitie
met elkaar op de markt)
2 manieren waarop kapitalisme individuele productiviteit
vergroten
1. Begin permanente technologische revolutie:
competitie geeft prikkel voor ontwikkelen
technologie
2. Specialisatie
1.8: Specialisatie
‘division of labour’ = specialisatie
3 redenen Adam Smith gaf waarom we beter worden in produceren als we specialiseren:
1. Leren door te doen (ervaring)
2. Verschil in vaardigheid (talent en omgeving)
3. ‘Economies of scale’ (grootschalig = efficiënt)
Vroeger maakte iedereen van alles een beetje, tegenwoordig is alles gespecialiseerd, dit zorgt voor het
nieuwe probleem hoe deze goederen te verdelen
Markten zorgen niet alleen voor competitie, maar ook samenwerking.
Absoluut voordeel: Meer kunnen produceren dan een ander
Relatief voordeel: Welk productieproces iemand relatief het efficiëntst
kan doen
1.10: Varianten van kapitalisme
Kapitalisme komt in veel verschillende vormen
Developmental state: Overheid die een grote rol speelt in het
economisch ontwikkelen van een land (bijvoorbeeld Zuid-Korea, Japan,
China)
De Sovjet-Unie zorgde voor gestage (maar niet spectaculaire) groei. Door
o.a. dat Oost-Duitsland niet levensomstandigheden zo goed kon
,verbeteren als West-Duitsland, werd de centrale planeconomie verlaten en kapitalisme gebruikt. Dit
werkte echter niet goed bij oud Soviet landen.
Dynamische economie: economie met gestage groei in levensomstandigheden
Redenen dat kapitalistische economieën niet altijd dynamisch zijn:
Voorwaarden voor kapitalisme als dynamische economie:
- Privé prikkels voor kost verminderende innovatie (markt competitie en veilig privé-eigendom)
- Bedrijfseigenaren die goede economische vaardigheden hebben (niet gewoon goede connecties)
- Overheidsbeleid dat deze voorwaarden steunt
- Een stabiele samenleving met een goed milieu en middelen
Monopolies remmen competitie
Kapitalisme is het eerste economische systeem waar elite lidmaatschap afhangt van economisch
prestatie, anders ga je failliet
Veel landen waren eerst kapitalistisch, daarna pas democratisch
Core 11.7 asset market bubbles
Prijzen van aandelen kunnen niet alleen fluctueren van uur tot uur, maar kunnen ook opeens grote
schommelingen vertonen, dit worden vaak bubbels genoemd.
De Nasdaq Composite Index geeft het gemiddelde van aandelenkoersen weer. De term bubbel verwijst
naar een aanhoudende aanzienlijke afwijking van de prijs van een actief (financieel of iets anders) van
zijn fundamentele waarde. Koersen kunnen makkelijk worden beïnvloed door bijvoorbeeld goed of
slecht nieuws over lopende rechtszaken of groei van een bedrijf.
Er zijn drie verschillende kenmerken van markten die mogelijk voor een bubbel zouden kunnen zorgen:
1. Release value: De opvattingen van mensen over wat er met de prijs van een goed zal gebeuren
verschillen en veranderen als ze er nieuwe informatie over ontvangen of denken dat anderen op een
bepaalde manier op deze informatie zullen reageren. Hier kunnen verkopers gebruik van maken. Zo kan
een verhuurder een huis kopen, zowel voor de huurinkomsten als om een meerwaarde te creëren door
het actief voor een bepaalde periode aan te houden en het vervolgens te verkopen.
2. ease of trading: dit houdt in dat je op financiële markten kan switchen tussen koper en verkoper zijn
als je denkt dat de prijzen zullen stijgen of dalen. Op andere markten voor gewone goederen en diensten
is dit niet mogelijk.
3. ease of borrowing finance purchases: Als marktdeelnemers geld kunnen lenen om hun vraag naar een
actief te vergroten waarvan ze denken dat het in prijs zal stijgen, kan een opwaartse beweging van de
prijzen doorgaan, waardoor de mogelijkheid ontstaat van een zeepbel en vervolgens een crash.
11.8 modelling bubbles and crashes
Bubbels kunnen voorkomen op financiële markten doordat de vraag voor een deel afhankelijk is van de
verwachtingen over de koersen in de toekomst. Hetzelfde geldt voor goederen als huizen, schilderijen en
‘collectibles’ zoals postzegels.
, Dit is wat er gebeurt als potentiële handelaren en investeerders goed nieuws horen over de toekomstige
prijs van een goed. De prijs gaat dus steeds verder omhoog. Het positieve nieuws over de prijs zorgt voor
‘positive feedback’ wat ervoor zorgt dat de prijs steeds meer stijgt.
Positieve vs. Negatieve feedback
Prijzen kunnen na stijging of weer vrijwel stabiel worden of dus steeds verder stijgen.
Core H1
1.6: Kapitalisme definiëren
Door kapitalistische revolutie was sterke stijging in:
- BBP per capita
- Arbeidsproductiviteit
- Verbondenheid verschillende delen van de wereld
- Impact van de economie op het milieu
Elke generatie beter af dan de vorige sinds de kapitalistische revolutie
Economisch systeem: een manier van het organiseren van productie en verspreiding van goederen en
diensten
Instituties: groepen wetten en sociale normen die productie en verspreiding van goederen en diensten
reguleren op verschillende manieren in families, bedrijven, en overheidsorganen
Kapitalisme: Een economisch systeem gekenmerkt door een specifieke combinatie van instituties
(privé-eigendom, markten, bedrijven)
Privé-eigendom:
- Eigendom gebruiken hoe je wilt
- Mogelijkheid anderen uit te sluiten
- Weggeven of verkopen (die is dan eigenaar)
Kapitaalgoederen/productiemiddelen (capital goods): een type privé-eigendom; apparatuur,
gebouwen, en andere duurzame middelen om goederen en diensten te produceren.
Markten: Manier van mensen verbinden wie wederzijds kunnen profiteren door het kopen en verkopen
van goederen en diensten
3 manieren waarop markten verschillen van stelen, cadeau geven, of overheidsbevel
1. Wederkerigheid: direct iets terugkrijgen
2. Vrijwillig
3. Voordelig voor beide partijen
Bedrijf (firm): manier van productie organiseren met deze kenmerken:
- 1 of meer mensen bezitten de productiemiddelen
- Zij betalen loon aan werknemers
- Zij bevelen de werknemers
- De geproduceerde goederen en diensten zijn eigendom van de eigenaren
- Zij verkopen deze op de markt met als doel winst
Een bedrijf (firm) is niet: familiebedrijf, non-profit, arbeid coöperaties, overheidsinstanties
,Een bedrijf kan erg snel ontstaan, uitbreiden, en sluiten. Veel sneller dan overheden of familiebedrijven
bijvoorbeeld.
Arbeidsmarkt: markt met werkgevers (vraag) en werknemers (aanbod). Werkgevers bieden lonen hoog
genoeg om mensen aan te trekken.
1.7: Kapitalisme als economisch systeem
Bedrijven hebben privé-eigendom en markten nodig om te functioneren
Kapitalisme is centraal (eigenaren beslissen en hebben
alles), maar ook decentraal (eigenaren hebben competitie
met elkaar op de markt)
2 manieren waarop kapitalisme individuele productiviteit
vergroten
1. Begin permanente technologische revolutie:
competitie geeft prikkel voor ontwikkelen
technologie
2. Specialisatie
1.8: Specialisatie
‘division of labour’ = specialisatie
3 redenen Adam Smith gaf waarom we beter worden in produceren als we specialiseren:
1. Leren door te doen (ervaring)
2. Verschil in vaardigheid (talent en omgeving)
3. ‘Economies of scale’ (grootschalig = efficiënt)
Vroeger maakte iedereen van alles een beetje, tegenwoordig is alles gespecialiseerd, dit zorgt voor het
nieuwe probleem hoe deze goederen te verdelen
Markten zorgen niet alleen voor competitie, maar ook samenwerking.
Absoluut voordeel: Meer kunnen produceren dan een ander
Relatief voordeel: Welk productieproces iemand relatief het efficiëntst
kan doen
1.10: Varianten van kapitalisme
Kapitalisme komt in veel verschillende vormen
Developmental state: Overheid die een grote rol speelt in het
economisch ontwikkelen van een land (bijvoorbeeld Zuid-Korea, Japan,
China)
De Sovjet-Unie zorgde voor gestage (maar niet spectaculaire) groei. Door
o.a. dat Oost-Duitsland niet levensomstandigheden zo goed kon
,verbeteren als West-Duitsland, werd de centrale planeconomie verlaten en kapitalisme gebruikt. Dit
werkte echter niet goed bij oud Soviet landen.
Dynamische economie: economie met gestage groei in levensomstandigheden
Redenen dat kapitalistische economieën niet altijd dynamisch zijn:
Voorwaarden voor kapitalisme als dynamische economie:
- Privé prikkels voor kost verminderende innovatie (markt competitie en veilig privé-eigendom)
- Bedrijfseigenaren die goede economische vaardigheden hebben (niet gewoon goede connecties)
- Overheidsbeleid dat deze voorwaarden steunt
- Een stabiele samenleving met een goed milieu en middelen
Monopolies remmen competitie
Kapitalisme is het eerste economische systeem waar elite lidmaatschap afhangt van economisch
prestatie, anders ga je failliet
Veel landen waren eerst kapitalistisch, daarna pas democratisch
Core 11.7 asset market bubbles
Prijzen van aandelen kunnen niet alleen fluctueren van uur tot uur, maar kunnen ook opeens grote
schommelingen vertonen, dit worden vaak bubbels genoemd.
De Nasdaq Composite Index geeft het gemiddelde van aandelenkoersen weer. De term bubbel verwijst
naar een aanhoudende aanzienlijke afwijking van de prijs van een actief (financieel of iets anders) van
zijn fundamentele waarde. Koersen kunnen makkelijk worden beïnvloed door bijvoorbeeld goed of
slecht nieuws over lopende rechtszaken of groei van een bedrijf.
Er zijn drie verschillende kenmerken van markten die mogelijk voor een bubbel zouden kunnen zorgen:
1. Release value: De opvattingen van mensen over wat er met de prijs van een goed zal gebeuren
verschillen en veranderen als ze er nieuwe informatie over ontvangen of denken dat anderen op een
bepaalde manier op deze informatie zullen reageren. Hier kunnen verkopers gebruik van maken. Zo kan
een verhuurder een huis kopen, zowel voor de huurinkomsten als om een meerwaarde te creëren door
het actief voor een bepaalde periode aan te houden en het vervolgens te verkopen.
2. ease of trading: dit houdt in dat je op financiële markten kan switchen tussen koper en verkoper zijn
als je denkt dat de prijzen zullen stijgen of dalen. Op andere markten voor gewone goederen en diensten
is dit niet mogelijk.
3. ease of borrowing finance purchases: Als marktdeelnemers geld kunnen lenen om hun vraag naar een
actief te vergroten waarvan ze denken dat het in prijs zal stijgen, kan een opwaartse beweging van de
prijzen doorgaan, waardoor de mogelijkheid ontstaat van een zeepbel en vervolgens een crash.
11.8 modelling bubbles and crashes
Bubbels kunnen voorkomen op financiële markten doordat de vraag voor een deel afhankelijk is van de
verwachtingen over de koersen in de toekomst. Hetzelfde geldt voor goederen als huizen, schilderijen en
‘collectibles’ zoals postzegels.
, Dit is wat er gebeurt als potentiële handelaren en investeerders goed nieuws horen over de toekomstige
prijs van een goed. De prijs gaat dus steeds verder omhoog. Het positieve nieuws over de prijs zorgt voor
‘positive feedback’ wat ervoor zorgt dat de prijs steeds meer stijgt.
Positieve vs. Negatieve feedback
Prijzen kunnen na stijging of weer vrijwel stabiel worden of dus steeds verder stijgen.
